Przemoc domowa – nakaz opuszczenia mieszkania

Policyjny nakaz opuszczenia mieszkania i zakazy tracą moc po 14 dniach od wydania, chyba że sąd przedłuży je w drodze zabezpieczenia (art. 15ak ust. 1 ustawy o Policji), dlatego wniosek do sądu złóż przed upływem tych 14 dni. Wniosek o zabezpieczenie sąd rozpoznaje w ciągu 3 dni (art. 755² § 4 k.p.c.), a sprawę główną w ciągu miesiąca od wniesienia wniosku (art. 560⁵ k.p.c.). Sprawca może zaskarżyć policyjny nakaz w terminie 3 dni od doręczenia (art. 15aj ust. 1 ustawy o Policji). Środek zapobiegawczy z art. 275a k.p.k. stosuje się na okres do 3 miesięcy z możliwością przedłużenia.

1. Zadzwoń pod 112 i zażądaj interwencji Policji. Przy bezpośrednim zagrożeniu nie zaczynaj od pism. Policjant może wydać nakaz i zakaz podczas interwencji w mieszkaniu albo na podstawie Twojego zgłoszenia, także złożonego później na komendzie (art. 15ab ust. 1 ustawy o Policji). Przesłucha Cię jako świadka, w miarę możliwości na miejscu, oraz inne pełnoletnie osoby doznające przemocy (art. 15ab ust. 4).

   Policja ma obowiązek działać niezwłocznie. Powiedz wprost, że boisz się o życie lub zdrowie: to przesłanka nakazu z art. 15aa ust. 1. Jeżeli sprawca jest żołnierzem, analogiczne uprawnienia ma Żandarmeria Wojskowa. Gdy sprawca zostanie zatrzymany, nakaz można wydać bezpośrednio po jego zwolnieniu (art. 15ab ust. 2).

2. Dopilnuj wydania nakazu opuszczenia mieszkania i zakazów. Policjant może wydać łącznie: nakaz natychmiastowego opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego otoczenia z zakazem zbliżania się do niego, zakaz zbliżania się do Ciebie na określoną w metrach odległość, zakaz kontaktowania się oraz zakaz wstępu do szkoły dziecka czy Twojego miejsca pracy (art. 15aa, 15aaa i 15aab ustawy o Policji). Środki są natychmiast wykonalne.

   Odbierz odpis nakazu (art. 15ad ust. 1) i sprawdź, czy wskazano obszar lub odległość. Sprawca może zabrać tylko przedmioty osobistego użytku, rzeczy potrzebne do pracy i niezbędne zwierzęta, co policjant opisuje w protokole (art. 15ae). Policja sprawdza co najmniej trzykrotnie, czy nakaz jest przestrzegany (art. 15ai ust. 1). Zapisz datę wydania: od niej liczysz 14 dni.

3. Uruchom lub wykorzystaj procedurę „Niebieskie Karty”. Procedurę wszczyna się przez wypełnienie formularza „Niebieska Karta – A” przez policjanta, pracownika socjalnego, nauczyciela, lekarza lub członka gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych; nie wymaga ona zgody ani Twojej, ani sprawcy (art. 9d ust. 1 i 4 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej). Otrzymasz formularz „Niebieska Karta – B” z informacją o pomocy.

   Wypełniony formularz trafia w ciągu 5 dni roboczych do zespołu interdyscyplinarnego, a pierwsze posiedzenie grupy diagnostyczno-pomocowej odbywa się w ciągu 5 dni roboczych od jego otrzymania (§ 7 i § 8 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie procedury „Niebieskie Karty”). Dokumentacja procedury jest potem cennym dowodem w sądzie, a sąd bierze ją pod uwagę przy zmianie lub uchyleniu postanowienia (art. 11ab ustawy).

4. Zbierz dowody, zanim sprawca zacznie kwestionować fakty. Sąd cywilny i prokurator opierają się na dokumentach: notatkach i protokołach z interwencji, formularzach „Niebieska Karta”, zaświadczeniu lekarskim o obrażeniach (jest urzędowy wzór dla przemocy domowej), dokumentacji psychologa, zdjęciach, nagraniach, SMS-ach i wiadomościach. Zanotuj daty zdarzeń i nazwiska świadków, np. sąsiadów i rodziny.

   W sprawie rozpoznanej przez Sąd Okręgowy w Olsztynie wniosek uwzględniono właśnie na podstawie dokumentów Policji, dokumentacji medycznej i dokumentów instytucji wsparcia, którym przypisano niezależność (postanowienie z 9.04.2025 r., IX Ca 232/25). Sam konflikt małżonków nie wystarcza: Sąd Okręgowy w Krakowie oddalił apelację, bo nie wykazano przemocy, a jedynie narastający spór (postanowienie z 18.06.2025 r., II Ca 1424/25).

5. Złóż do sądu wniosek z art. 11a ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej. Jeżeli sprawca swoją przemocą czyni wspólne zamieszkiwanie szczególnie uciążliwym, możesz żądać, by sąd zobowiązał go do opuszczenia mieszkania i jego otoczenia albo zakazał zbliżania się do mieszkania (art. 11a ust. 1). Dotyczy to także sytuacji, gdy już się wyprowadziłaś lub sprawca bywa w mieszkaniu tylko okresowo (art. 11a ust. 2). W tym samym wniosku żądaj zakazu zbliżania się do siebie i zakazu kontaktowania, w tym przez komunikatory (art. 11aa ust. 1 i 2).

   Wniosek składasz do sądu rejonowego, wydziału cywilnego, właściwego według Twojego miejsca zamieszkania (art. 508 § 1 k.p.c.). Możesz użyć urzędowego formularza dostępnego w sądach i na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości (art. 560³ § 1 k.p.c.). Osoba doznająca przemocy domowej jest ustawowo zwolniona od kosztów sądowych (art. 96 ust. 1 pkt 15 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).

6. Dołącz wniosek o zabezpieczenie i przedłużenie policyjnego nakazu. Sąd może udzielić zabezpieczenia przez przedłużenie nakazu i zakazów wydanych przez Policję, a także zmienić wskazany w nich obszar lub odległość (art. 755² § 1 k.p.c.). Wniosek o zabezpieczenie sąd rozpoznaje bezzwłocznie, nie później niż w ciągu 3 dni od wpływu (art. 755² § 4 k.p.c.), i określa, jak często Policja ma sprawdzać przestrzeganie zakazów (art. 755² § 2).

   To kluczowy krok: bez zabezpieczenia policyjny nakaz wygasa po 14 dniach (art. 15ak ust. 1 ustawy o Policji), a sprawca może wrócić do mieszkania, zanim sąd rozstrzygnie sprawę. Złóż wniosek najlepiej w pierwszych dniach po interwencji i dołącz odpis nakazu. Odpis postanowienia o zabezpieczeniu sąd doręcza też Policji i zespołowi interdyscyplinarnemu (art. 755² § 5).

7. Weź udział w rozprawie i pilnuj treści postanowienia. Sąd orzeka po przeprowadzeniu rozprawy, a odpis wniosku doręcza także prokuratorowi (art. 560⁴ k.p.c.). Sprawa powinna zakończyć się w ciągu miesiąca od wniesienia wniosku (art. 560⁵ k.p.c.); doręczeń może dokonywać Policja (art. 560⁶). Sąd nie jest związany wskazaną we wniosku odległością (art. 11aa ust. 3 ustawy).

   W postanowieniu sąd wskazuje obszar, który sprawca ma opuścić, albo odległość, którą musi zachować, a przy zakazie zbliżania się – odległość w metrach (art. 560⁷ § 1 i 3 k.p.c.). Postanowienie jest skuteczne i wykonalne z chwilą ogłoszenia (art. 560⁷ § 5). Jeżeli sprawca nie wykona obowiązku dobrowolnie, egzekucję prowadzi komornik według przepisów o opróżnieniu lokalu (art. 11a ust. 5 ustawy). Strona niezadowolona może wnieść apelację w ciągu dwóch tygodni od doręczenia postanowienia z uzasadnieniem (art. 369 § 1 k.p.c.).

8. Złóż zawiadomienie o przestępstwie znęcania się. Niezależnie od postępowania cywilnego organy ścigania mają obowiązek wszcząć postępowanie o ścigane z urzędu przestępstwo z użyciem przemocy (art. 15ag ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji). Znęcanie się fizyczne lub psychiczne nad osobą najbliższą jest zagrożone karą od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności, a nad osobą nieporadną od 6 miesięcy do 8 lat (art. 207 § 1 i 1a k.k.). Sąd Najwyższy dopuszcza popełnienie tego przestępstwa także z zamiarem ewentualnym (wyrok z 18.03.2015 r., III KK 432/14).

   W postępowaniu karnym prokurator może zastosować wobec podejrzanego nakaz okresowego opuszczenia lokalu lub zakaz zbliżania się jako środek zapobiegawczy na okres do 3 miesięcy, z możliwością przedłużenia (art. 275a § 1 i 4 k.p.k.). Po skazaniu sąd może orzec taki nakaz lub zakaz kontaktowania się jako środek karny (art. 41a § 1 k.k.).

9. Gdy wspólne mieszkanie ma się skończyć na stałe, wytocz powództwo o eksmisję. Postanowienie z art. 11a nie odbiera sprawcy tytułu prawnego do lokalu. Trwałe rozwiązanie daje powództwo współlokatora o eksmisję małżonka, rozwiedzionego małżonka lub innego współlokatora, który rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie (art. 13 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów), albo orzeczenie eksmisji w wyroku rozwodowym.

   Gdy powodem opróżnienia lokalu jest przemoc w rodzinie, sprawcy nie przysługuje lokal socjalny ani ochrona zimowa (art. 17 ustawy o ochronie praw lokatorów). Sąd Najwyższy w uchwale z 13.12.2011 r., III CZP 48/11, opisał ten mechanizm przy egzekucji obowiązku opuszczenia mieszkania przez znęcającego się nad rodziną. Na czas nieobecności sprawcy osoba, która została w mieszkaniu, płaci za media i czynsz, chyba że sprawca ma wobec niej obowiązek alimentacyjny (art. 11a ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej).

• Czekanie, aż policyjny nakaz sam „się przedłuży”. Nakaz i zakazy wygasają z mocy prawa po 14 dniach (art. 15ak ust. 1 ustawy o Policji). Jeżeli w tym czasie nie złożysz wniosku do sądu z wnioskiem o zabezpieczenie, sprawca może legalnie wrócić. Złóż wniosek w pierwszych dniach po interwencji.
• Wpuszczenie sprawcy do mieszkania mimo nakazu lub postanowienia. Twoja zgoda nie uchyla nakazu, ale w sądzie sprawca będzie argumentował, że zagrożenie ustało. Jeśli po postanowieniu sądu sprawca chce zabrać rzeczy za Twoją zgodą, może to zrobić tylko w obecności policjanta i nie więcej niż dwa razy (art. 11a ust. 6 ustawy). Każde naruszenie zgłaszaj Policji.
• Wniosek oparty na samym konflikcie, bez dowodów przemocy. Sądy oddalają wnioski, gdy materiał pokazuje wzajemny spór, a nie przemoc czyniącą wspólne zamieszkiwanie szczególnie uciążliwym (Sąd Okręgowy w Krakowie, II Ca 1424/25). Dołącz dokumenty z interwencji, „Niebieską Kartę”, dokumentację medyczną i psychologiczną.
• Pominięcie postępowania karnego. Postanowienie cywilne chroni mieszkanie, ale nie prowadzi do ukarania sprawcy. Zawiadomienie o przestępstwie z art. 207 k.k. otwiera drogę do środka zapobiegawczego z art. 275a k.p.k., a w razie skazania do środków karnych i okresu próby od 2 do 5 lat przy przemocy wobec osoby wspólnie zamieszkującej (art. 70 § 2 k.k.).
• Wycofanie zeznań w sprawie karnej pod presją rodziny. Znęcanie się jest ścigane z urzędu, więc postępowanie toczy się dalej, a sprzeczne zeznania osłabiają też sprawę cywilną. Osoba najbliższa może co prawda odmówić zeznań, ale zanim to zrobisz, porozmawiaj z prawnikiem lub ośrodkiem wsparcia.
• Brak informacji o zmianie adresu. Jeżeli wyprowadzisz się do ośrodka wsparcia, podaj sądowi i Policji adres do doręczeń lub telefon i e-mail (art. 560³ § 1¹ k.p.c.). Nieodebrana korespondencja opóźnia rozprawę, a sąd ma tylko miesiąc na rozstrzygnięcie.
• Przekonanie, że postanowienie z art. 11a rozstrzyga o własności. Sąd przyznaje tylko prawo korzystania z rzeczy i wskazuje obszar zakazu, a ustalenia nie wiążą w sprawie o własność (art. 560⁷ § 2 k.p.c.). Podział majątku i prawo do lokalu wymagają osobnych postępowań.

Przeanalizuj mój dokument →Poradnik prawnyWzory umówStrona główna kraju

Aktualizacja: 04.11.2026 · Źródła: Art. 2, 9d, 11a, 11aa i 11ab ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej – definicja, Niebieska Karta, wniosek do sądu (tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1673), Art. 15aa–15ak ustawy o Policji – nakaz opuszczenia mieszkania, zakazy, 14 dni, zażalenie (tekst jednolity 2025), Art. 560³ k.p.c. – wniosek na urzędowym formularzu, Art. 560⁵ k.p.c. – rozstrzygnięcie w ciągu miesiąca, isap.sejm.gov.pl, EUR-Lex

Wyjaśnienia powstają na podstawie urzędowego tekstu i mają charakter orientacyjny; wiążący jest wyłącznie pełny tekst przepisu, do którego odsyła każda strona. Europaius udziela informacji prawnych, nie świadczy usług adwokackich.