📄 Tekst ustawy
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 29 września 2021 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo ochrony środowiska
Spis treści
Treść obwieszczenia
Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Tytuł I - Przepisy ogólne
Dział I - Zakres obowiązywania ustawy
Dział II - Definicje i zasady ogólne
Dział III - Polityka ochrony środowiska oraz programy ochrony środowiska
Dział IV - Informacje o środowisku
Rozdział 1
Rozdział 2
Dział V
Dział VI
Dział VII - Ochrona środowiska w zagospodarowaniu przestrzennym i przy realizacji inwestycji
Dział VIII - Edukacja ekologiczna, badania z zakresu ochrony środowiska oraz reklama
Tytuł II - Ochrona zasobów środowiska
Dział I - Przepisy ogólne
Dział II - Ochrona powietrza
Dział III
Dział IV - Ochrona powierzchni ziemi
Dział V - Ochrona przed hałasem
Dział VI - Ochrona przed polami elektromagnetycznymi
Dział VII - Ochrona kopalin
Dział VIII - Ochrona zwierząt oraz roślin
Dział IX - Ograniczanie sposobu korzystania z nieruchomości w związku z ochroną środowiska
Rozdział 1 - Przepisy ogólne
Rozdział 2 - Ograniczenia związane z ochroną zasobów środowiska
Rozdział 3 - Obszary ograniczonego użytkowania
Rozdział 4 - Strefy przemysłowe
Tytuł III - Przeciwdziałanie zanieczyszczeniom
Dział I - Przepisy ogólne
Dział II - Instalacje, urządzenia, substancje oraz produkty
Rozdział 1 - Instalacje i urządzenia
Rozdział 2 - Substancje
Rozdział 3 - Produkty
Dział III - Drogi, linie kolejowe, linie tramwajowe, lotniska oraz porty
Dział IV - Pozwolenia na wprowadzanie do środowiska substancji lub energii
Rozdział 1 - Przepisy ogólne
Rozdział 2 - Wydawanie pozwoleń
Rozdział 3 - Wygaśnięcie, cofnięcie i ograniczenie pozwolenia
Rozdział 4 - Pozwolenia zintegrowane
Rozdział 5 - Pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza
Rozdział 6
Rozdział 7
Dział IVA - Krajowy Rejestr Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń
Dział IVB - Rejestr średnich źródeł spalania paliw
Dział V - Przeglądy ekologiczne
Tytuł IV - Poważne awarie
Dział I - Przepisy ogólne
Dział II - Instrumenty prawne służące przeciwdziałaniu poważnej awarii przemysłowej
Rozdział 1 - Przepisy ogólne
Rozdział 2 - Obowiązki prowadzącego zakład stwarzający zagrożenie wystąpienia awarii przemysłowej
Rozdział 3 - Obowiązki organów administracji związane z awarią przemysłową
Dział III - Współpraca międzynarodowa
Tytuł V - Środki finansowo-prawne
Dział I - Przepisy ogólne
Dział II - Opłaty za korzystanie ze środowiska
Rozdział 1 - Wnoszenie opłat
Rozdział 2 - Stawki opłat za korzystanie ze środowiska
Rozdział 3 - Opłaty podwyższone
Rozdział 4 - Przepisy szczególne dotyczące opłat za składowanie odpadów
Dział III - Administracyjne kary pieniężne
Rozdział 1 - Postępowanie w sprawie wymierzenia kary
Rozdział 2 - Wysokość kar
Rozdział 3 - Przepisy szczególne dotyczące kar za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza oraz
emisję hałasu
Rozdział 4 - Kary pieniężne za uchybienia w zakresie przygotowania i realizacji programów ochrony
powietrza oraz planów działań krótkoterminowych
Rozdział 5 - Przepisy szczególne dotyczące kar za niespełnianie warunków uznawania za dotrzymane
maksymalnych emisji substancji ze źródeł spalania paliw, o których mowa w przepisach
wydanych na podstawie art. 146h
Rozdział 6 - Kary pieniężne za uchybienia w zakresie sporządzania strategicznych map hałasu oraz
programów ochrony środowiska przed hałasem
Dział IV - Odraczanie, zmniejszanie oraz umarzanie podwyższonej opłaty za korzystanie ze środowiska
oraz administracyjnych kar pieniężnych
Dział V - Opłata emisyjna
Dział VI - Administracyjne kary pieniężne za naruszenie zakazu wprowadzania do obrotu kotłów
na paliwo stałe o znamionowej mocy cieplnej nie większej niż 500 kW niespełniających
wymagań
Tytuł VI - Odpowiedzialność w ochronie środowiska
Dział I - Odpowiedzialność cywilna
Dział II - Odpowiedzialność karna
Dział III - Odpowiedzialność administracyjna
Tytuł VII - Organy administracji oraz instytucje ochrony środowiska
Dział I - Organy administracji do spraw ochrony środowiska
Dział II - Instytucje ochrony środowiska
Rozdział 1 - Przepisy ogólne
Rozdział 2 - Państwowa Rada Ochrony Środowiska
Rozdział 3
Rozdział 4 - Finansowanie ochrony środowiska i gospodarki wodnej
Rozdział 5 - Polskie Domy Drewniane Spółka Akcyjna
Rozdział 6 - Ekologiczny Fundusz Poręczeń i Gwarancji
Tytuł VIII
Tytuł IX - Przepis końcowy
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych
i niektórych innych aktów prawnych
(Dz. U. z 2019 r. poz. 1461) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska
(Dz. U. z 2020 r. poz. 1219), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych:
1)
ustawą z dnia 15 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju
oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1378),
2)
ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r. o zmianie ustawy o biokomponentach i biopaliwach
ciekłych oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1565),
3)
ustawą z dnia 28 października 2020 r. o zmianie ustawy o wspieraniu termomodernizacji
i remontów oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 2127),
4)
ustawą z dnia 19 listopada 2020 r. o zmianie ustawy o Funduszu Dróg Samorządowych
oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 2338),
5)
ustawą z dnia z dnia 30 marca 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo celne oraz niektórych
innych ustaw
(Dz. U. poz. 802),
6)
ustawą z dnia 15 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy o systemie handlu uprawnieniami
do emisji gazów cieplarnianych oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1047),
7)
ustawą z dnia 20 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy o efektywności energetycznej oraz
niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 868),
8)
ustawą z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie niektórych ustaw związanych ze świadczeniami
na rzecz rodziny
(Dz. U. poz. 1162),
9)
ustawą z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych
innych ustaw
(Dz. U. poz. 1535),
10)
ustawą z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania
jakości paliw oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1642),
11)
ustawą z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku
w gminach, ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz ustawy o odpadach
(Dz. U. poz. 1648),
12)
ustawą z dnia 11 sierpnia 2021 r. o gatunkach obcych
(Dz. U. poz. 1718)
oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 29 września 2021 r.
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje:
1)
art. 34 ustawy z dnia 15 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o zasadach prowadzenia polityki
rozwoju oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1378), który stanowi:
„
Art. 34.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:
1)
art. 1 pkt 31, który wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia w Dzienniku
Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” komunikatu ministra właściwego
do spraw rozwoju regionalnego dotyczącego umowy partnerstwa na lata 2021-2027, o którym
mowa w art. 14e ust. 7 ustawy zmi67enianej w art. 1;
2)
art. 1 pkt 40, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2026 r.;
3)
art. 8 pkt 14 i 15, które wchodzą w życie z dniem 31 października 2020 r.
”
;
2)
art. 11 ust. 3, art. 12-15 i art. 17 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o zmianie ustawy
o biokomponentach i biopaliwach ciekłych oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1565), które stanowią:
Art. 11.
„3. Z dniem 30 września 2020 r. umowy, o których mowa w art. 28zp ust. 1 ustawy zmienianej
w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, o udzielenie wsparcia w formie:
1)
pożyczki przekształcają się w umowy pożyczki, o której mowa w art. 411 ust. 1 pkt
1 ustawy zmienianej w art. 5;
2)
dotacji przekształcają się w umowy dotacji, o której mowa w art. 411 ust. 1 pkt 2
ustawy zmienianej w art. 5.
”
„
Art. 12.
1.
Z dniem 1 października 2020 r. Bank Gospodarstwa Krajowego przekazuje na rachunek
bankowy NFOŚiGW środki pieniężne zgromadzone na FNT-PFC na dzień jego likwidacji.
2.
Bank Gospodarstwa Krajowego przekazuje na rachunek bankowy NFOŚiGW kwotę pobranej
opłaty emisyjnej, o której mowa w art. 321a ustawy zmienianej w art. 5, w części przypadającej
- zgodnie z art. 321b ustawy zmienianej w art. 5, w brzmieniu dotychczasowym - zlikwidowanemu
FNT-PFC, w terminie 7 dni od dnia jej wpływu na rachunek w Banku Gospodarstwa Krajowego.
3.
Wolne środki FNT-PFC, przekazane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy w zarządzanie
terminowe zgodnie z art. 78b ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
(Dz. U. z 2019 r. poz. 869, z późn. zm.a)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2019 r.
poz. 1622, 1649, 2020 i 2473 oraz z 2020 r. poz. 284, 374, 568, 695 i 1175.), pozostają w tym zarządzaniu do dnia ich zwrotu, określonego w dyspozycji przekazania
tych środków w zarządzanie terminowe.
4.
Do zwrotu środków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepisy dotychczasowe, z
tym że zwrot następuje na rachunek bankowy NFOŚiGW.
5.
Środki, o których mowa w ust. 1 i 3, i kwota, o której mowa w ust. 2, stanowią przychody
NFOŚiGW i są uwzględniane przy ustalaniu wysokości zobowiązania określonego w art.
401c ust. 9c ustawy zmienianej w art. 5.
6.
Środki, o których mowa w art. 12 ustawy z dnia 21 marca 2014 r. o zmianie ustawy o biokomponentach i biopaliwach
ciekłych oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 457 i 1088), niewykorzystane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy na wspieranie działalności
związanej z wytwarzaniem biokomponentów i biopaliw ciekłych lub innych paliw odnawialnych,
a także promocję ich wykorzystania, przeznacza się na cele, o których mowa w art.
401c ust. 9c ustawy zmienianej w art. 5.
7.
Środki, o których mowa w ust. 6, są uwzględniane przy ustalaniu wysokości zobowiązania
określonego w art. 401c ust. 9c ustawy zmienianej w art. 5.
Art. 13.
1.
Należności i zobowiązania zlikwidowanego FNT-PFC, w tym wynikające z umów o udzielenie
wsparcia, o których mowa w art. 11 ust. 2, stają się zobowiązaniami i należnościami
NFOŚiGW i są uwzględniane przy ustalaniu wysokości zobowiązania określonego w art.
401c ust. 9c ustawy zmienianej w art. 5.
2.
Niepokryte na dzień likwidacji FNT-PFC koszty NFOŚiGW związane z zarządzaniem FNT-PFC
zmniejszają wysokość zobowiązania określonego w art. 401c ust. 9c ustawy zmienianej
w art. 5.
3.
Poniesione od dnia 1 lipca 2020 r. do dnia 30 września 2020 r. przez NFOŚiGW wydatki
w ramach zobowiązania, o którym mowa w art. 401c ust. 5 ustawy zmienianej w art. 5,
w brzmieniu dotychczasowym, na realizację zadań, o których mowa w art. 28ze ust. 1
pkt 1-11a ustawy, o której mowa w art. 1, z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy:
1)
zmniejszają wysokość zobowiązania określonego w art. 401c ust. 9c ustawy zmienianej
w art. 5;
2)
zwiększają wysokość zobowiązania, o którym mowa w art. 401c ust. 5 ustawy zmienianej
w art. 5, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
Art. 14.
1.
Na cele, o których mowa w art. 401c ust. 9c pkt 1-12 ustawy zmienianej w art. 5, NFOŚiGW
może otrzymywać dotacje celowe z budżetu państwa w wysokości do 1,5% planowanych w
poprzednim roku budżetowym wpływów z podatku akcyzowego od paliw silnikowych.
2.
Maksymalny limit wydatków z budżetu państwa przeznaczonych na dotację celową z budżetu
państwa, o której mowa w ust. 1, w roku:
1)
2020 - wynosi 0% planowanych w poprzednim roku wpływów z podatku akcyzowego od paliw
silnikowych;
2)
2021 - wynosi 0% planowanych w poprzednim roku wpływów z podatku akcyzowego od paliw
silnikowych;
3)
2022 - wynosi 0,5% planowanych w poprzednim roku wpływów z podatku akcyzowego od paliw
silnikowych, jednak nie więcej niż 178 600 000 zł;
4)
2023 - wynosi 1,0% planowanych w poprzednim roku wpływów z podatku akcyzowego od paliw
silnikowych, jednak nie więcej niż 367 800 000 zł;
5)
2024 - wynosi 1,5% planowanych w poprzednim roku wpływów z podatku akcyzowego od paliw
silnikowych, jednak nie więcej niż 568 800 000 zł;
6)
2025 - wynosi 1,5% planowanych w poprzednim roku wpływów z podatku akcyzowego od paliw
silnikowych, jednak nie więcej niż 586 800 000 zł;
7)
2026 - wynosi 1,5% planowanych w poprzednim roku wpływów z podatku akcyzowego od paliw
silnikowych, jednak nie więcej niż 604 900 000 zł;
8)
2027 - wynosi 1,5% planowanych w poprzednim roku wpływów z podatku akcyzowego od paliw
silnikowych, jednak nie więcej niż 622 800 000 zł;
9)
2028 - wynosi 1,5% planowanych w poprzednim roku wpływów z podatku akcyzowego od paliw
silnikowych, jednak nie więcej niż 622 800 000 zł;
10)
2029 - wynosi 1,5% planowanych w poprzednim roku wpływów z podatku akcyzowego od paliw
silnikowych, jednak nie więcej niż 622 800 000 zł.
3.
Minister właściwy do spraw klimatu monitoruje wykorzystanie limitów wydatków, o których
mowa w ust. 2, oraz jest odpowiedzialny za wdrożenie mechanizmu korygującego, o którym
mowa w ust. 4.
4.
W przypadku gdy wielkość wydatków po pierwszym półroczu danego roku budżetowego wyniesie
więcej niż 65% limitu wydatków przewidzianego na dany rok, stosuje się mechanizm korygujący
polegający na obniżeniu wielkości środków przeznaczonych na wydatki w drugim półroczu
o kwotę stanowiącą różnicę pomiędzy wielkością tego limitu a kwotą przekroczenia wydatków,
w szczególności przez proporcjonalne zmniejszenie w drugim półroczu danego roku budżetowego
wysokości limitu wydatków o wskaźnik stanowiący iloraz kwoty przekroczenia wydatków
w pierwszym półroczu i limitu wydatków przypadającego w drugim półroczu.
Art. 15.
NFOŚiGW jest obowiązany do przeznaczenia dodatkowo w latach 2020-2029 środków w ramach
zobowiązania, o którym mowa w art. 401c ust. 5 ustawy zmienianej w art. 5, w brzmieniu
nadanym niniejszą ustawą, na wspieranie działań, o których mowa w art. 401c ust. 9c
pkt 1-12 ustawy zmienianej w art. 5, w wysokości nie niższej niż suma przychodów,
o których mowa w art. 401 ust. 7 pkt 17 ustawy zmienianej w art. 5, oraz dotacji celowej
otrzymanej na podstawie art. 14 ust. 1.
”
„
Art. 17.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 października 2020 r., z wyjątkiem:
1)
art. 7 i art. 16, które wchodzą w życie po upływie 7 dni od dnia ogłoszenia;
2)
art. 10 i art. 11, które wchodzą w życie z dniem 30 września 2020 r.
”
;
3)
art. 16 i art. 22 ustawy z dnia 28 października 2020 r. o zmianie ustawy o wspieraniu
termomodernizacji i remontów oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 2127), które stanowią:
„
Art. 16.
Tworzy się centralną ewidencję emisyjności budynków w celu gromadzenia jednolitych,
ustandaryzowanych i spójnych danych dotyczących budynków i lokali oraz eksploatowanych
w nich:
1)
źródeł ciepła, w tym zasilania z sieci ciepłowniczej,
2)
źródeł energii elektrycznej,
3)
źródeł spalania paliw, w rozumieniu art. 157a ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska
(Dz. U. z 2020 r. poz. 1219, 1378, 1565 i 2127), o nominalnej mocy cieplnej mniejszej niż 1 MW, niewymagającego pozwolenia, o którym
mowa w art. 181 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, albo zgłoszenia, o którym mowa w art.
152 ust. 1 tej ustawy
- na potrzeby identyfikacji i diagnozowania źródeł niskiej emisji oraz planowania
i podejmowania efektywnych działań publicznych eliminujących źródła tej emisji w oparciu
o utworzoną ewidencję.
”
„
Art. 22.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:
1)
art. 1 pkt 15 w zakresie:
a)
art. 27a, który wchodzi w życie z dniem wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających
prowadzenie centralnej ewidencji emisyjności budynków, określonym w komunikacie, o
którym mowa w art. 18 pkt 1,
b)
art. 27b i art. 27c, które wchodzą w życie z dniem wdrożenia rozwiązań technicznych
umożliwiających wprowadzenie danych i informacji do centralnej ewidencji emisyjności
budynków, określonym w komunikacie, o którym mowa w art. 18 pkt 2,
c)
art. 27d, który wchodzi w życie z dniem wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających
udostępnianie danych i informacji z centralnej ewidencji emisyjności budynków, określonym
w komunikacie, o którym mowa w art. 18 pkt 3,
d)
art. 27e, który wchodzi w życie z dniem wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających
udostępnianie danych i informacji z centralnej ewidencji emisyjności budynków, określonym
w komunikacie, o którym mowa w art. 18 pkt 4,
e)
art. 27f, który wchodzi w życie z dniem wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających
sporządzanie protokołu kontroli z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego obsługującego
centralną ewidencję emisyjności budynków, określonym w komunikacie, o którym mowa
w art. 18 pkt 5,
f)
art. 27g ust. 2 pkt 1, który wchodzi w życie z dniem wdrożenia rozwiązań technicznych
umożliwiających złożenie deklaracji z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego obsługującego
centralną ewidencję emisyjności budynków, określonym w komunikacie, o którym mowa
w art. 18 pkt 6;
2)
art. 2, który wchodzi w życie z dniem wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających
prowadzenie centralnej ewidencji emisyjności budynków, określonym w komunikacie, o
którym mowa w art. 18 pkt 1;
3)
art. 4, który wchodzi w życie z dniem wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających
sporządzanie protokołu kontroli z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego obsługującego
centralną ewidencję emisyjności budynków, określonym w komunikacie, o którym mowa
w art. 18 pkt 7;
4)
art. 10, który wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia;
5)
art. 16, który wchodzi w życie z dniem wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających
prowadzenie centralnej ewidencji emisyjności budynków, określonym w komunikacie, o
którym mowa w art. 18 pkt 1;
6)
art. 20, który wchodzi w życie po upływie 7 dni od dnia ogłoszenia.
”
;
4)
art. 15 ustawy z dnia 19 listopada 2020 r. o zmianie ustawy o Funduszu Dróg Samorządowych
oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 2338), który stanowi:
„
Art. 15.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 7 dni od dnia ogłoszenia.
”
;
5)
art. 26 i art. 28 ustawy z dnia 30 marca 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo celne oraz
niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 802), które stanowią:
„
Art. 26.
Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 321h ust. 3 ustawy zmienianej
w art. 6 zachowują moc do dnia wejścia w życie nowych przepisów wykonawczych wydanych
na podstawie art. 321h ust. 3 ustawy zmienianej w art. 6, jednak nie dłużej niż przez
okres 18 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
”
„
Art. 28.
Ustawa wchodzi w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie miesiąca
od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:
1)
art. 13, który wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2021 r.;
2)
art. 12, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2022 r.
”
;
6)
odnośników nr 1 i 2 oraz art. 11 i art. 28 ustawy z dnia 15 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy o systemie handlu
uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1047), które stanowią:
„
1) Niniejsza ustawa w zakresie swojej regulacji wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego
i Rady (UE) 2018/410 z dnia 14 marca 2018 r. zmieniającą dyrektywę 2003/87/WE w celu
wzmocnienia efektywnych pod względem kosztów redukcji emisji oraz inwestycji niskoemisyjnych
oraz decyzję (UE) 2015/1814 (Dz. Urz. UE L 76 z 19.03.2018, str. 3).
2) Niniejsza ustawa służy stosowaniu:
1)
rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/842 z dnia 30 maja 2018 r.
w sprawie wiążących rocznych redukcji emisji gazów cieplarnianych przez państwa członkowskie
od 2021 r. do 2030 r. przyczyniających się do działań na rzecz klimatu w celu wywiązania
się z zobowiązań wynikających z Porozumienia paryskiego oraz zmieniającego rozporządzenie
(UE) nr 525/2013 (Dz. Urz. UE L 156 z 19.06.2018, str. 26);
2)
rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1999 z dnia 11 grudnia 2018 r.
w sprawie zarządzania unią energetyczną i działaniami w dziedzinie klimatu, zmiany
rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 663/2009 i (WE) nr 715/2009,
dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady 94/22/WE, 98/70/WE, 2009/31/WE, 2009/73/WE,
2010/31/UE, 2012/27/UE i 2013/30/UE, dyrektyw Rady 2009/119/WE i (EU) 2015/652 oraz
uchylenia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 525/2013 (Dz. Urz.
UE L 328 z 21.12.2018, str. 1, Dz. Urz. UE L 85I z 27.03.2019, str. 66 oraz Dz. Urz.
UE L 148 z 06.06.2019, str. 37);
3)
rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2018/2066 z dnia 19 grudnia 2018 r. w sprawie
monitorowania i raportowania w zakresie emisji gazów cieplarnianych na podstawie dyrektywy
2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz zmieniającego rozporządzenie Komisji
(UE) nr 601/2012 (Dz. Urz. UE L 334 z 31.12.2018, str. 1 oraz Dz. Urz. UE L 423 z
15.12.2020, str. 37);
4)
rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2019/1122 z dnia 12 marca 2019 r. uzupełniającego
dyrektywę 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do funkcjonowania
rejestru Unii (Dz. Urz. UE L 177 z 02.07.2019, str. 3 oraz Dz. Urz. UE L 177 z 02.07.2019,
str. 66);
5)
rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2019/1603 z dnia 18 lipca 2019 r. uzupełniającego
dyrektywę 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do środków przyjętych
przez Organizację Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego w odniesieniu do monitorowania,
raportowania i weryfikacji emisji lotniczych w celu wdrożenia globalnego środka rynkowego
(Dz. Urz. UE L 250 z 30.09.2019, str. 10);
6)
rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2019/1842 z dnia 31 października 2019 r.
ustanawiającego zasady stosowania dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i
Rady w odniesieniu do dalszych ustaleń dotyczących dostosowań przydziału bezpłatnych
uprawnień do emisji ze względu na zmiany w poziomie działalności (Dz. Urz. UE L 282
z 04.11.2019, str. 20);
7)
rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2020/1001 z dnia 9 lipca 2020 r. ustanawiającego
szczegółowe zasady stosowania dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady
w odniesieniu do funkcjonowania funduszu modernizacyjnego wspierającego inwestycje
w modernizację systemów energetycznych oraz poprawę efektywności energetycznej niektórych
państw członkowskich (Dz. Urz. UE L 221 z 10.07.2020, str. 107).
”
„
Art. 11.
1.
Do wykazów, o których mowa w art. 286 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz pkt 2 ustawy zmienianej
w art. 2, sporządzanych i przedkładanych za rok 2020 stosuje się przepis art. 286
ust. 3 pkt 2 ustawy zmienianej w art. 2 w brzmieniu dotychczasowym.
2.
Do wykazów, o których mowa w art. 286 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz pkt 2 ustawy zmienianej
w art. 2, w zakresie wydanych uprawnień do emisji na okres rozliczeniowy trwający
od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 31 grudnia 2020 r. stosuje się przepis art. 286
ust. 3 pkt 2 ustawy zmienianej w art. 2 w brzmieniu dotychczasowym.
”
„
Art. 28.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:
1)
art. 1 pkt 3 lit. b i f, pkt 19, 21, 28 i 29, pkt 31 lit. a, b, d oraz e, pkt 32 w
zakresie art. 64a ust. 1-5 i 7 oraz art. 64b ust. 1-4 i 6-10 i pkt 33-37, art. 2 pkt
4-7, art. 5, art. 6, art. 14, art. 15, art. 18, art. 19, art. 21 oraz art. 25-27,
które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia;
2)
art. 1 pkt 31 lit. c i pkt 32 w zakresie art. 64a ust. 6 i 8 oraz art. 64b ust. 5,
a także art. 3 pkt 7 lit. a w zakresie art. 7a ust. 1 pkt 3, które wchodzą w życie
z dniem 1 stycznia 2022 r.;
3)
art. 3 pkt 9, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2023 r.
”
;
7)
odnośnika nr 1 oraz art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 20 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy o efektywności
energetycznej oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 868), które stanowią:
„
1) Niniejsza ustawa w zakresie swojej regulacji wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego
i Rady (UE) 2018/2002 z dnia 11 grudnia 2018 r. zmieniającą dyrektywę 2012/27/UE w
sprawie efektywności energetycznej (Dz. Urz. UE L 328 z 21.12.2018, str. 210) oraz
dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/944 z dnia 5 czerwca 2019 r. w
sprawie wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej oraz zmieniającą dyrektywę
2012/27/UE
(Dz. Urz. UE L 158 z 14.06.2019, str. 125).
”
„
Art. 17.
1.
W latach 2021-2030 maksymalny limit wydatków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska
i Gospodarki Wodnej, będący skutkiem finansowym wejścia w życie art. 401c ust. 5 pkt
8a ustawy zmienianej w art. 4, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, wynosi w:
1)
2021 r. - 999 100,00 zł;
2)
2022 r. - 662 974,00 zł;
3)
2023 r. - 628 301,50 zł;
4)
2024 r. - 634 334,52 zł;
5)
2025 r. - 640 427,86 zł;
6)
2026 r. - 649 659,28 zł;
7)
2027 r. - 659 029,17 zł;
8)
2028 r. - 671 709,75 zł;
9)
2029 r. - 684 643,95 zł;
10)
2030 r. - 701 135,04 zł.
2.
Minister właściwy do spraw klimatu monitoruje wykorzystanie limitu wydatków, o których
mowa w ust. 1, oraz wdraża mechanizm korygujący, o którym mowa w ust. 3.
3.
W przypadku gdy wielkość wydatków po pierwszym półroczu danego roku budżetowego wyniesie
więcej niż 65% limitu wydatków przewidzianych na dany rok, minister właściwy do spraw
klimatu informuje Zarząd Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
o konieczności obniżenia wielkości środków przeznaczonych na wydatki w drugim półroczu
o kwotę stanowiącą różnicę między wielkością tego limitu a kwotą przekroczenia wydatków.
4.
W przypadku gdy wielkość wydatków w poszczególnych miesiącach danego roku budżetowego
jest zgodna z planem finansowym Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej na ten rok, przepisu ust. 3 nie stosuje się.
Art. 18.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:
1)
art. 1 pkt 1 lit. a oraz pkt 3 i 6, które wchodzą w życie z dniem następującym po
dniu ogłoszenia;
2)
art. 1 pkt 10 lit. b, który wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2021 r.;
3)
art. 1 pkt 1 lit. b, pkt 4 i 26, art. 5 oraz art. 13, które wchodzą w życie z dniem
1 stycznia 2022 r.
”
;
8)
art. 12 ust. 1 i 2 i art. 23 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie niektórych
ustaw związanych ze świadczeniami na rzecz rodziny
(Dz. U. poz. 1162), które stanowią:
Art. 12.
„1. Do postępowań w sprawie wydania zaświadczenia, o którym mowa w art. 411 ust. 10g
ustawy zmienianej w art. 2, wszczętych i niezakończonych na podstawie żądania wydania
tego zaświadczenia złożonego przed dniem 1 sierpnia 2021 r., stosuje się przepisy
dotychczasowe.
2.
Zaświadczenia, o których mowa w art. 411 ust. 10g ustawy zmienianej w art. 2, wydane
na podstawie żądań złożonych przed dniem 1 sierpnia 2021 r., zachowują moc.
”
„
Art. 23.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:
1)
art. 3 pkt 1, który wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2021 r.;
2)
art. 1, który wchodzi w życie z dniem 1 grudnia 2021 r.;
3)
art. 7, który wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia.
”
;
9)
odnośnika nr 2 oraz art. 27 ust. 9 i 10 i art. 31 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy o
finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1535), które stanowią:
„
2) Niniejsza ustawa uzupełnia wdrożenie dyrektywy Rady 2011/85/UE z dnia 8 listopada 2011 r. w sprawie wymogów dla ram budżetowych
państw członkowskich
(Dz. Urz. UE L 306 z 23.11.2011, str. 41).
”
Art. 27.
„9. Przepisy ustaw zmienianych w art. 3, art. 6, art. 7, art. 11 i art. 15-17, w brzmieniu
nadanym niniejszą ustawą, stosuje się po raz pierwszy do projektów planów finansowych
i planów finansowych odpowiednio:
1)
Rządowego Funduszu Rozwoju Mieszkalnictwa,
2)
Krajowego Funduszu Gwarancyjnego,
3)
Ekologicznego Funduszu Poręczeń i Gwarancji,
4)
Funduszu Wsparcia Kredytobiorców,
5)
Turystycznego Funduszu Zwrotów,
6)
Funduszu Przeciwdziałania COVID-19,
7)
Funduszu Gwarancji Płynnościowych,
8)
Funduszu Dopłat do Oprocentowania
- na rok 2023.
10.
Do projektów planów finansowych i planów finansowych funduszy, o których mowa w ust.
9, na lata 2021 i 2022 stosuje się przepisy dotychczasowe.
”
„
Art. 31.
Ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z wyjątkiem art. 1
pkt 1 i 2, art. 4 pkt 2, pkt 3 w zakresie art. 14b pkt 2, i pkt 6, art. 12, art. 24,
art. 27 ust. 8 i art. 28, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2022 r.
”
;
10)
odnośnika nr 1 oraz art. 22 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania
i kontrolowania jakości paliw oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 1642), które stanowią:
„
1) Niniejsza ustawa w zakresie swojej regulacji:
1)
uzupełnia wdrożenie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/30/WE z dnia 23
kwietnia 2009 r. zmieniającej dyrektywę 98/70/WE odnoszącą się do specyfikacji benzyny
i olejów napędowych oraz wprowadzającą mechanizm monitorowania i ograniczania emisji
gazów cieplarnianych oraz zmieniającą dyrektywę Rady 1999/32/WE odnoszącą się do specyfikacji
paliw wykorzystywanych przez statki żeglugi śródlądowej oraz uchylającej dyrektywę
93/12/EWG (Dz. Urz. UE L 140 z 05.06.2009, str. 88, Dz. Urz. UE L 116 z 07.05.2015,
str. 25 oraz Dz. Urz. UE L 261 z 14.10.2019, str. 100);
2)
uzupełnia wdrożenie dyrektywy Rady (UE) 2015/652 z dnia 20 kwietnia 2015 r. ustanawiającej
metody obliczania i wymogi w zakresie sprawozdawczości zgodnie z dyrektywą 98/70/WE
Parlamentu Europejskiego i Rady odnoszącą się do jakości benzyny i olejów napędowych
(Dz. Urz. UE L 107 z 25.04.2015, str. 26, Dz. Urz. UE L 129 z 27.05.2015, str. 53
oraz Dz. Urz. UE L 328 z 21.12.2018, str. 1);
3)
wdraża częściowo dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/94/UE z dnia 22 października
2014 r. w sprawie rozwoju infrastruktury paliw alternatywnych (Dz. Urz. UE L 307 z
28.10.2014, str. 1 oraz Dz. Urz. UE L 114 z 04.05.2018, str. 1).
”
„
Art. 22.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:
1)
art. 2 pkt 2, który wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z mocą
od dnia 1 lipca 2021 r.;
2)
art. 4 oraz art. 17, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia;
3)
art. 1 pkt 4 i 5, pkt 10 lit. a, pkt 28 lit. a oraz pkt 31 lit. b, które wchodzą w
życie z dniem 1 stycznia 2022 r.;
4)
art. 1 pkt 1 lit. a, c, e-g, pkt 2 i 3, pkt 6-9, pkt 10 lit. b, pkt 11 i 12, pkt 14-16,
pkt 26 i 27, pkt 28 w zakresie art. 35a pkt 14, oraz pkt 31 lit. a tiret drugie, które
wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2023 r.
”
;
11)
art. 6 i art. 10 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości
i porządku w gminach, ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz ustawy o odpadach
(Dz. U. poz. 1648), które stanowią:
„
Art. 6.
1.
Do postępowań w sprawie wydania decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu wszczętych
i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się art. 115a
ustawy zmienianej w art. 2 w brzmieniu dotychczasowym.
2.
Decyzje o dopuszczalnym poziomie hałasu, które zostały wydane przed dniem wejścia
w życie niniejszej ustawy na podstawie art. 115a ust. 1 ustawy zmienianej w art. 2
w brzmieniu dotychczasowym, pozostają w mocy.
”
„
Art. 10.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:
1)
art. 3 pkt 14, który wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia;
2)
art. 1 pkt 1 lit. a, pkt 3, 6, 7 i 13 lit. f oraz pkt 21-24, które wchodzą w życie
z dniem 1 stycznia 2022 r.
”
;
12)
odnośnika nr 1 oraz art. 60 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o gatunkach obcych
(Dz. U. poz. 1718), które stanowią:
„
1) Niniejsza ustawa:
1)
służy stosowaniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1143/2014
z dnia 22 października 2014 r. w sprawie działań zapobiegawczych i zaradczych w odniesieniu
do wprowadzania i rozprzestrzeniania inwazyjnych gatunków obcych (Dz. Urz. UE L 317
z 04.11.2014, str. 35 oraz Dz. Urz. UE L 317 z 23.11.2016, str. 4);
2)
w zakresie swojej regulacji wdraża dyrektywę Komisji (UE) 2018/350 z dnia 8 marca
2018 r. zmieniającą dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE w odniesieniu
do oceny ryzyka organizmów zmodyfikowanych genetycznie dla środowiska naturalnego
(Dz. Urz. UE L 67 z 09.03.2018, str. 30).
”
„
Art. 60.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:
1)
art. 43, który wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia;
2)
art. 40 pkt 6, który wchodzi w życie z dniem 1 kwietnia 2022 r.
”
.
a)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2019 r.
poz. 1622, 1649, 2020 i 2473 oraz z 2020 r. poz. 284, 374, 568, 695 i 1175.
Załącznik
-
Tekst jednolity ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska1)Niniejsza ustawa dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia następujących dyrektyw
Unii Europejskiej: 1) dyrektywy Rady 87/217/EWG z dnia 19 marca 1987 r. w sprawie
ograniczania zanieczyszczenia środowiska azbestem i zapobiegania temu zanieczyszczeniu
(Dz. Urz. WE L 85 z 28.03.1987, str. 40, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie
specjalne, rozdz. 13, t. 8, str. 269); 2) dyrektywy Rady 91/692/EWG z dnia 23 grudnia
1991 r. normalizującej i racjonalizującej sprawozdania w sprawie wykonywania niektórych
dyrektyw odnoszących się do środowiska (Dz. Urz. WE L 377 z 31.12.1991, str. 48, z
późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 2, str. 10); 3) dyrektywy
Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz
dzikiej fauny i flory (Dz. Urz. WE L 206 z 22.07.1992, str. 7, z późn. zm.; Dz. Urz.
UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 2, str. 102); 4) dyrektywy Rady 96/59/WE
z dnia 16 września 1996 r. w sprawie unieszkodliwiania polichlorowanych bifenyli i
polichlorowanych trifenyli (PCB/PCT) (Dz. Urz. WE L 243 z 24.09.1996, str. 31, z późn.
zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 3, str. 75); 5) (uchylony)
6) dyrektywy 1999/94/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 grudnia 1999 r.
odnoszącej się do dostępności dla konsumentów informacji o zużyciu paliwa i emisjach
CO2 w odniesieniu do obrotu nowymi samochodami osobowymi (Dz. Urz. WE L 12 z 18.01.2000,
str. 16, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, str.
3); 7) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r.
w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. Urz. WE L 269 z 21.10.2000, str.
34, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, str. 224);
8) dyrektywy 2002/49/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 czerwca 2002 r.
odnoszącej się do oceny i zarządzania poziomem hałasu w środowisku (Dz. Urz. WE L
189 z 18.07.2002, str. 12, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz.
15, t. 7, str. 101); 9) dyrektywy 2004/107/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia
15 grudnia 2004 r. w sprawie arsenu, kadmu, rtęci, niklu i wielopierścieniowych węglowodorów
aromatycznych w otaczającym powietrzu (Dz. Urz. UE L 23 z 26.01.2005, str. 3, z późn.
zm.); 10) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/50/WE z dnia 21 maja 2008 r.
w sprawie jakości powietrza i czystszego powietrza dla Europy (Dz. Urz. UE L 152 z
11.06.2008, str. 1); 11) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/56/WE z dnia
17 czerwca 2008 r. ustanawiającej ramy działań Wspólnoty w dziedzinie polityki środowiska
morskiego (dyrektywa ramowa w sprawie strategii morskiej) (Dz. Urz. UE L 164 z 25.06.2008,
str. 19); 12) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada
2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz. Urz. UE L 312 z
22.11.2008, str. 3); 13) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE z dnia
30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa (Dz. Urz. UE L 20 z 26.01.2010,
str. 7, z późn. zm.); 14) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE z dnia
24 listopada 2010 r. w sprawie emisji przemysłowych (zintegrowane zapobieganie zanieczyszczeniom
i ich kontrola) (Dz. Urz. UE L 334 z 17.12.2010, str. 17); 15) częściowo dyrektywy
Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania
stosowania energii ze źródeł odnawialnych zmieniającej i w następstwie uchylającej
dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE (Dz. Urz. UE L 140 z 05.06.2009, str. 16, z późn.
zm.); 16) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/18/UE z dnia 4 lipca 2012 r.
w sprawie kontroli zagrożeń poważnymi awariami związanymi z substancjami niebezpiecznymi,
zmieniającej, a następnie uchylającej dyrektywę Rady 96/82/WE (Dz. Urz. UE L 197 z
24.07.2012, str. 1); 17) dyrektywy Komisji (UE) 2015/996 z dnia 19 maja 2015 r. ustanawiającej
wspólne metody oceny hałasu zgodnie z dyrektywą 2002/49/WE Parlamentu Europejskiego
i Rady (Dz. Urz. UE L 168 z 01.07.2015, str. 1 i Dz. Urz. UE L 5 z 10.01.2018, str.
35). Niniejsza ustawa służy stosowaniu: 1) rozporządzenia (WE) nr 166/2006 Parlamentu
Europejskiego i Rady z dnia 18 stycznia 2006 r. w sprawie ustanowienia Europejskiego
Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń i zmieniającego dyrektywę Rady 91/689/EWG
i 96/61/WE (Dz. Urz. UE L 33 z 04.02.2006, str. 1 oraz Dz. Urz. UE L 188 z 18.07.2009,
str. 14, z późn. zm.); 2) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1257/2013
z dnia 20 listopada 2013 r. w sprawie recyklingu statków oraz zmieniającego rozporządzenie
(WE) nr 1013/2006 i dyrektywę 2009/16/WE (Dz. Urz. UE L 330 z 10.12.2013, str. 1).
Tytuł I
Przepisy ogólne
Dział I
Zakres obowiązywania ustawy
Art. 1.
Ustawa określa zasady ochrony środowiska oraz warunki korzystania z jego zasobów,
z uwzględnieniem wymagań zrównoważonego rozwoju, a w szczególności:
1)
zasady ustalania:
a)
warunków ochrony zasobów środowiska,
b)
warunków wprowadzania substancji lub energii do środowiska,
c)
kosztów korzystania ze środowiska;
2)
(uchylony)
3)
(uchylony)
4)
obowiązki organów administracji;
5)
odpowiedzialność i sankcje.
Art. 2.
1.
Przepisów ustawy nie stosuje się do spraw uregulowanych w przepisach prawa atomowego.
2.
Przepisów ustawy nie stosuje się także w zakresie:
1)
obowiązku posiadania pozwolenia,
1a)
wydawania decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu,
2)
ponoszenia opłat,
w razie prowadzenia działań ratowniczych.
2a.
Przepisów ustawy nie stosuje się także w zakresie hałasu powstającego w związku z
powszechnym korzystaniem ze środowiska.
3.
Przepisy ustawy nie naruszają przepisów ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych
(Dz. U. z 2019 r. poz. 742).
4.
Zasady ochrony morza przed zanieczyszczeniem przez statki oraz organy administracji
właściwe w sprawach tej ochrony określają przepisy odrębne.
Dział II
Definicje i zasady ogólne
Art. 3.
Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1)
aglomeracji - rozumie się przez to miasto lub kilka miast o wspólnych granicach administracyjnych;
2)
autostradzie - rozumie się przez to także drogę ekspresową, jeżeli przepisy o autostradach
płatnych mają zastosowanie do tej drogi;
2a)
badaniach zanieczyszczenia gleby i ziemi - rozumie się przez to pomiary zawartości
substancji powodującej ryzyko w glebie i w ziemi, w tym pobieranie próbek oraz związane
z tymi pomiarami badania właściwości gleby i ziemi;
2b)
dokumencie referencyjnym BAT - rozumie się przez to dokument, będący wynikiem wymiany
informacji zorganizowanej przez Komisję Europejską zgodnie z przepisami dotyczącymi
emisji przemysłowych, sporządzony dla określonego rodzaju działalności i opisujący
w szczególności stosowane techniki, aktualne wielkości emisji i zużycia, techniki
uwzględniane przy okazji ustalania najlepszych dostępnych technik, a także opisujący
konkluzje BAT oraz wszelkie nowe techniki;
3)
eksploatacji instalacji lub urządzenia - rozumie się przez to użytkowanie instalacji
lub urządzenia oraz utrzymywanie ich w sprawności;
4)
emisji - rozumie się przez to wprowadzane bezpośrednio lub pośrednio, w wyniku działalności
człowieka, do powietrza, wody, gleby lub ziemi:
a)
substancje,
b)
energie, takie jak ciepło, hałas, wibracje lub pola elektromagnetyczne; 4a) granicznych
wielkościach emisyjnych - rozumie się przez to najwyższe z określonych w konkluzjach
BAT wielkości emisji powiązane z najlepszymi dostępnymi technikami, uzyskiwane w normalnych
warunkach eksploatacji z wykorzystaniem najlepszej dostępnej techniki lub kombinacji
najlepszych dostępnych technik;
5)
hałasie - rozumie się przez to dźwięki o częstotliwościach od 16 Hz do 16 000 Hz;
5a)
historycznym zanieczyszczeniu powierzchni ziemi - rozumie się przez to zanieczyszczenie
powierzchni ziemi, które zaistniało przed dniem 30 kwietnia 2007 r. lub wynika z działalności,
która została zakończona przed dniem 30 kwietnia 2007 r.; rozumie się przez to także
szkodę w środowisku w powierzchni ziemi w rozumieniu art. 6 pkt 11 lit. c ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku
i ich naprawie
(Dz. U. z 2020 r. poz. 2187), która została spowodowana przez emisję lub zdarzenie, od którego upłynęło więcej
niż 30 lat;
6)
instalacji - rozumie się przez to:
a)
stacjonarne urządzenie techniczne,
b)
zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których
tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu,
c)
budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami,
których eksploatacja może spowodować emisję;
7)
istotnej zmianie instalacji - rozumie się przez to taką zmianę sposobu funkcjonowania
instalacji lub jej rozbudowę, która może powodować znaczące zwiększenie negatywnego
oddziaływania na środowisko;
8)
kompensacji przyrodniczej - rozumie się przez to zespół działań obejmujących w szczególności
roboty budowlane, roboty ziemne, rekultywację gleby, zalesianie, zadrzewianie lub
tworzenie skupień roślinności, prowadzących do przywrócenia równowagi przyrodniczej
lub tworzenie skupień roślinności, prowadzących do przywrócenia równowagi przyrodniczej
na danym terenie, wyrównania szkód dokonanych w środowisku przez realizację przedsięwzięcia
i zachowanie walorów krajobrazowych;
8a)
lotnisku - rozumie się przez to także port lotniczy oraz lądowisko;
8b)
krajowym celu redukcji narażenia - rozumie się przez to procentowe zmniejszenie krajowego
wskaźnika średniego narażenia dla roku odniesienia, w celu ograniczenia szkodliwego
wpływu danej substancji na zdrowie ludzi, który ma być osiągnięty w określonym terminie;
8c)
krajowym wskaźniku średniego narażenia - rozumie się przez to średni poziom substancji
w powietrzu wyznaczony na podstawie pomiarów przeprowadzonych na obszarach tła miejskiego
w miastach o liczbie mieszkańców większej niż 100 tysięcy i aglomeracjach na terenie
całego kraju, wykorzystywany do określenia i dotrzymania krajowego celu redukcji narażenia
oraz dotrzymania pułapu stężenia ekspozycji;
8d)
konkluzji BAT - rozumie się przez to dokument sporządzony na podstawie dokumentu referencyjnego
BAT, przyjmowany przez Komisję Europejską, w drodze decyzji, zgodnie z przepisami
dotyczącymi emisji przemysłowych, formułujący wnioski dotyczące najlepszych dostępnych
technik, ich opisu, informacji służącej ocenie ich przydatności, wielkości emisji
powiązanych z najlepszymi dostępnymi technikami, powiązanego monitoringu, powiązanych
poziomów zużycia oraz, w stosownych przypadkach, odpowiednich sposobów przeprowadzenia
remediacji;
9)
metodyce referencyjnej - rozumie się przez to określoną na podstawie ustawy metodę
pomiarów lub badań, która może obejmować w szczególności sposób poboru próbek, sposób
interpretacji uzyskanych danych, a także metodyki modelowania rozprzestrzeniania substancji
oraz energii w środowisku;
10)
najlepszych dostępnych technikach - rozumie się przez to najbardziej efektywny i zaawansowany
poziom rozwoju technologii i metod prowadzenia danej działalności, który wskazuje
możliwe wykorzystanie poszczególnych technik jako podstawy przy ustalaniu dopuszczalnych
wielkości emisji i innych warunków pozwolenia mających na celu zapobieganie powstawaniu,
a jeżeli nie jest to możliwe, ograniczenie emisji i oddziaływania na środowisko jako
całość, z tym że:
a)
technika - oznacza zarówno stosowaną technologię, jak i sposób, w jaki dana instalacja
jest projektowana, wykonywana, eksploatowana oraz likwidowana,
b)
dostępne techniki - oznaczają techniki o takim stopniu rozwoju, który umożliwia ich
praktyczne zastosowanie w danej dziedzinie przemysłu, z uwzględnieniem warunków ekonomicznych
i technicznych oraz rachunku kosztów i korzyści, a które to techniki prowadzący daną
działalność może uzyskać,
c)
najlepsza technika - oznacza najbardziej efektywną technikę w osiąganiu wysokiego
ogólnego poziomu ochrony środowiska jako całości;
10a)
obszarze cichym w aglomeracji - rozumie się przez to obszar, na którym nie występują
przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu wyrażonych wskaźnikiem hałasu LDWN;
10b)
obszarze cichym poza aglomeracją - rozumie się przez to obszar, który nie jest narażony
na oddziaływanie hałasu komunikacyjnego, przemysłowego lub pochodzącego z działalności
rekreacyjno-wypoczynkowej;
10c)
(uchylony)
10d)
obszarze tła miejskiego - rozumie się przez to obszar miasta, w którym poziomy substancji
w powietrzu są reprezentatywne dla narażenia ludności zamieszkującej tereny miejskie
na działanie substancji;
11)
oddziaływaniu na środowisko - rozumie się przez to również oddziaływanie na zdrowie
ludzi;
11a)
(uchylony)
12)
odpadach - rozumie się przez to odpady w rozumieniu ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
(Dz. U. z 2021 r. poz. 779, 784 i 1648);
13)
ochronie środowiska - rozumie się przez to podjęcie lub zaniechanie działań, umożliwiające
zachowanie lub przywracanie równowagi przyrodniczej; ochrona ta polega w szczególności
na:
a)
racjonalnym kształtowaniu środowiska i gospodarowaniu zasobami środowiska zgodnie
z zasadą zrównoważonego rozwoju,
b)
przeciwdziałaniu zanieczyszczeniom,
c)
przywracaniu elementów przyrodniczych do stanu właściwego;
14)
organie administracji - rozumie się przez to:
a)
ministrów, centralne organy administracji rządowej, wojewodów, działające w ich lub
we własnym imieniu inne terenowe organy administracji rządowej, organy jednostek samorządu
terytorialnego,
b)
inne podmioty, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do wykonywania
zadań publicznych dotyczących środowiska i jego ochrony;
15)
organie ochrony środowiska - rozumie się przez to organy administracji powołane do
wykonywania zadań publicznych z zakresu ochrony środowiska, stosownie do ich właściwości
określonej w tytule VII w dziale I;
16)
organizacji ekologicznej - rozumie się przez to organizacje społeczne, których statutowym
celem jest ochrona środowiska;
17)
PCB - rozumie się przez to substancje, o których mowa w art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach;
18)
polach elektromagnetycznych - rozumie się przez to pole elektryczne, magnetyczne oraz
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 0 Hz do 300 GHz;
19)
(uchylony)
20)
podmiocie korzystającym ze środowiska - rozumie się przez to:
a)
przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców
(Dz. U. z 2021 r. poz. 162) oraz przedsiębiorcę zagranicznego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych
i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej
(Dz. U. z 2021 r. poz. 994 i 1641), a także osoby prowadzące działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych,
chowu lub hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego,
b)
jednostkę organizacyjną niebędącą przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców,
c)
osobę fizyczną niebędącą podmiotem, o którym mowa w lit. a, korzystającą ze środowiska
w zakresie, w jakim korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia;
21)
pomiarze - rozumie się przez to również obserwacje oraz analizy;
22)
(uchylony)
23)
poważnej awarii - rozumie się przez to zdarzenie, w szczególności emisję, pożar lub
eksplozję, powstałe w trakcie procesu przemysłowego, magazynowania lub transportu,
w których występuje jedna lub więcej niebezpiecznych substancji, prowadzące do natychmiastowego
powstania zagrożenia życia lub zdrowia ludzi lub środowiska lub powstania takiego
zagrożenia z opóźnieniem;
24)
poważnej awarii przemysłowej - rozumie się przez to poważną awarię w zakładzie;
25)
powierzchni ziemi - rozumie się przez to ukształtowanie terenu, glebę, ziemię oraz
wody gruntowe, z tym że:
a)
gleba - oznacza górną warstwę litosfery, złożoną z części mineralnych, materii organicznej,
wody glebowej, powietrza glebowego i organizmów, obejmującą wierzchnią warstwę gleby
i podglebie,
b)
ziemia - oznacza górną warstwę litosfery, znajdującą się poniżej gleby, do głębokości
oddziaływania człowieka,
c)
wody gruntowe - oznaczają wody podziemne w rozumieniu art. 16 pkt 68 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne
(Dz. U. z 2021 r. poz. 624, 784, 1564 i 1641), które znajdują się w strefie nasycenia i pozostają w bezpośredniej styczności z
gruntem lub podglebiem;
26)
powietrzu - rozumie się przez to powietrze znajdujące się w troposferze, z wyłączeniem
wnętrz budynków i miejsc pracy;
26a)
poziomie dźwięku A wyrażonym w decybelach (dB) - rozumie się przez to wartość poziomu
ciśnienia akustycznego, skorygowaną według charakterystyki częstotliwościowej A, wyznaczoną
zgodnie z Polską Normą;
27)
(uchylony)
28)
poziomie substancji w powietrzu - rozumie się przez to stężenie substancji w powietrzu
w odniesieniu do ustalonego czasu lub opad takiej substancji w odniesieniu do ustalonego
czasu i powierzchni, przy czym:
a)
poziom dopuszczalny - jest to poziom substancji, który ma być osiągnięty w określonym
terminie i który po tym terminie nie powinien być przekraczany; poziom dopuszczalny
jest standardem jakości powietrza,
b)
poziom docelowy - jest to poziom substancji, który ma być osiągnięty w określonym
czasie za pomocą ekonomicznie uzasadnionych działań technicznych i technologicznych;
poziom ten ustala się w celu unikania, zapobiegania lub ograniczania szkodliwego wpływu
danej substancji na zdrowie ludzi lub środowisko jako całość,
c)
poziom celu długoterminowego - jest to poziom substancji, poniżej którego, zgodnie
ze stanem współczesnej wiedzy, bezpośredni szkodliwy wpływ na zdrowie ludzi lub środowisko
jako całość jest mało prawdopodobny; poziom ten ma być osiągnięty w długim okresie
czasu, z wyjątkiem sytuacji, gdy nie może być osiągnięty za pomocą ekonomicznie uzasadnionych
działań technicznych i technologicznych;
28a)
poziomie informowania - rozumie się przez to stężenie substancji w powietrzu, powyżej
którego istnieje zagrożenie zdrowia ludzkiego wynikające z krótkotrwałego narażenia
na działanie zanieczyszczeń wrażliwych grup ludności, w przypadku którego niezbędna
jest natychmiastowa i właściwa informacja;
29)
pozwoleniu, bez podania jego rodzaju - rozumie się przez to pozwolenie na wprowadzanie
do środowiska substancji lub energii, o którym mowa w art. 181 ust. 1;
30)
produkcie - rozumie się przez to wprowadzaną do obrotu substancję, energię, instalację,
urządzenie oraz inny przedmiot lub jego część;
30a)
programie ochrony środowiska przed hałasem - rozumie się przez to program sporządzany
na potrzeby zarządzania emisją i skutkami hałasu, w tym w celu zmniejszenia hałasu;
31)
prowadzącym instalację - rozumie się przez to podmiot uprawniony na podstawie określonego
tytułu prawnego do władania instalacją w celu jej eksploatacji zgodnie z wymaganiami
ochrony środowiska, na zasadach wskazanych w ustawie;
31a)
pułapie stężenia ekspozycji - rozumie się przez to poziom substancji w powietrzu wyznaczony
na podstawie wartości krajowego wskaźnika średniego narażenia, w celu ograniczenia
szkodliwego wpływu danej substancji na zdrowie ludzi, który ma być osiągnięty w określonym
terminie; pułap stężenia ekspozycji jest standardem jakości powietrza;
31b)
remediacji - rozumie się przez to poddanie gleby, ziemi i wód gruntowych działaniom
mającym na celu usunięcie lub zmniejszenie ilości substancji powodujących ryzyko,
ich kontrolowanie oraz ograniczenie rozprzestrzeniania się, tak aby teren zanieczyszczony
przestał stwarzać zagrożenie dla zdrowia ludzi lub stanu środowiska, z uwzględnieniem
obecnego i, o ile jest to możliwe, planowanego w przyszłości sposobu użytkowania terenu;
remediacja może polegać na samooczyszczaniu, jeżeli przynosi największe korzyści dla
środowiska;
32)
równowadze przyrodniczej - rozumie się przez to stan, w którym na określonym obszarze
istnieje równowaga we wzajemnym oddziaływaniu: człowieka, składników przyrody żywej
i układu warunków siedliskowych tworzonych przez składniki przyrody nieożywionej;
32a)
ruchach masowych ziemi - rozumie się przez to powstające naturalnie lub na skutek
działalności człowieka osuwanie, spełzywanie lub obrywanie powierzchniowych warstw
skał, zwietrzeliny i gleby;
32b)
równoważnym poziomie hałasu - rozumie się przez to wartość poziomu ciśnienia akustycznego
ciągłego ustalonego dźwięku, skorygowaną według charakterystyki częstotliwościowej
A, która w określonym przedziale czasu odniesienia jest równa średniemu kwadratowi
ciśnienia akustycznego analizowanego dźwięku o zmiennym poziomie w czasie; równoważny
poziom hałasu wyraża się wzorem zgodnie z Polską Normą;
32c)
ryzyku - rozumie się przez to prawdopodobieństwo wystąpienia konkretnego skutku w
określonym czasie lub w określonej sytuacji;
32d)
samooczyszczaniu - rozumie się przez to biologiczne, chemiczne i fizyczne procesy,
których skutkiem jest ograniczenie ilości, ładunku, stężenia, toksyczności, dostępności
oraz rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń w glebie, ziemi i wodach, przebiegające
samoistnie, bez ingerencji człowieka, ale których przebieg może być przez człowieka
wspomagany;
33)
standardach emisyjnych - rozumie się przez to dopuszczalne wielkości emisji;
34)
standardzie jakości środowiska - rozumie się przez to poziomy dopuszczalne substancji
lub energii oraz pułap stężenia ekspozycji, które muszą być osiągnięte w określonym
czasie przez środowisko jako całość lub jego poszczególne elementy przyrodnicze;
35)
staroście - rozumie się przez to także prezydenta miasta na prawach powiatu;
35a)
strategicznej mapie hałasu - rozumie się przez to mapę sporządzoną do celów całościowej
oceny narażenia na hałas z różnych źródeł na danym terenie albo do celów sporządzania
ogólnych prognoz dla danego terenu;
36)
substancji - rozumie się przez to pierwiastki chemiczne oraz ich związki, mieszaniny
lub roztwory występujące w środowisku lub powstałe w wyniku działalności człowieka;
37)
substancji niebezpiecznej - rozumie się przez to jedną lub więcej substancji albo
mieszaniny substancji, które ze względu na swoje właściwości chemiczne, biologiczne
lub promieniotwórcze mogą, w razie nieprawidłowego obchodzenia się z nimi, spowodować
zagrożenie życia lub zdrowia ludzi lub środowiska; substancją niebezpieczną może być
surowiec, produkt, półprodukt, odpad, a także substancja powstała w wyniku awarii;
37a)
substancji powodującej ryzyko - rozumie się przez to substancję stwarzającą zagrożenie
i mieszaninę stwarzającą zagrożenie, należącą co najmniej do jednej z klas zagrożenia
wymienionych w częściach 2-5 załącznika I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE)
nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania
substancji i mieszanin, zmieniającego i uchylającego dyrektywy 67/548/EWG i 1999/45/WE
oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1907/2006
(Dz. Urz. UE L 353 z 31.12.2008, str. 1, z późn. zm.), w szczególności substancje powodujące ryzyko, o których mowa w przepisach wydanych
na podstawie art. 101a ust. 5 pkt 1;
38)
ściekach - rozumie się przez to wprowadzane do wód lub do ziemi:
a)
wody zużyte na cele bytowe lub gospodarcze,
b)
ciekłe odchody zwierzęce, z wyjątkiem gnojówki i gnojowicy przeznaczonych do rolniczego
wykorzystania w sposób i na zasadach określonych w przepisach działu III rozdziału 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne oraz w przepisach ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu
(Dz. U. z 2021 r. poz. 76),
c)
wody odciekowe ze składowisk odpadów oraz obiektów unieszkodliwiania odpadów wydobywczych,
w których są składowane odpady wydobywcze niebezpieczne oraz odpady wydobywcze inne
niż niebezpieczne i obojętne, miejsc magazynowania, prowadzenia odzysku lub unieszkodliwiania
odpadów, wykorzystane solanki, wody lecznicze i termalne,
d)
wody pochodzące z obiegów chłodzących elektrowni lub elektrociepłowni,
e)
wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, z wyjątkiem wód wtłaczanych do
górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu
są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie, z wyłączeniem
niezanieczyszczonych wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych,
f)
wody wykorzystane, odprowadzane z obiektów chowu lub hodowli ryb w obiektach przepływowych,
charakteryzujących się poborem zwrotnym, o ile ilość i rodzaj substancji zawartych
w tych wodach przekracza wartości ustalone w warunkach wprowadzania ścieków do wód
określonych w pozwoleniu wodnoprawnym,
g)
wody wykorzystane, odprowadzane z obiektów chowu lub hodowli ryb albo innych organizmów
wodnych w stawach o wodzie stojącej, o ile produkcja tych ryb lub organizmów rozumiana
jako średnioroczny przyrost masy tych ryb albo tych organizmów w poszczególnych latach
cyklu produkcyjnego przekracza 1500 kg z 1 ha powierzchni użytkowej stawów rybnych
tego obiektu w jednym roku danego cyklu;
38a)
ściekach bytowych - rozumie się przez to ścieki z budynków mieszkalnych, zamieszkania
zbiorowego oraz użyteczności publicznej, powstające w wyniku ludzkiego metabolizmu
lub funkcjonowania gospodarstw domowych oraz ścieki o zbliżonym składzie pochodzące
z tych budynków;
38b)
ściekach komunalnych - rozumie się przez to ścieki bytowe lub mieszaninę ścieków bytowych
ze ściekami przemysłowymi albo wodami opadowymi lub roztopowymi będącymi skutkiem
opadów atmosferycznych, odprowadzane urządzeniami służącymi do realizacji zadań własnych
gminy w zakresie kanalizacji i oczyszczania ścieków komunalnych;
38c)
ściekach przemysłowych - rozumie się przez to ścieki niebędące ściekami bytowymi albo
wodami opadowymi lub roztopowymi będącymi skutkiem opadów atmosferycznych, powstałe
w związku z prowadzoną przez zakład działalnością handlową, przemysłową, składową,
transportową lub usługową, a także będące ich mieszaniną ze ściekami innego podmiotu,
odprowadzane urządzeniami kanalizacyjnymi tego zakładu;
39)
środowisku - rozumie się przez to ogół elementów przyrodniczych, w tym także przekształconych
w wyniku działalności człowieka, a w szczególności powierzchnię ziemi, kopaliny, wody,
powietrze, krajobraz, klimat oraz pozostałe elementy różnorodności biologicznej, a
także wzajemne oddziaływania pomiędzy tymi elementami;
40)
terenie zamkniętym - rozumie się przez to teren, a w szczególnych przypadkach obiekt
budowlany lub jego część, dostępny wyłącznie dla osób uprawnionych oraz wyznaczony
w sposób określony w usta …
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.