Odmowa przyjęcia mandatu karnego i uchylenie prawomocnego mandatu

Czym jest mandat karny i kiedy można go zakwestionować

Mandat karny nakładany jest przez uprawnionego funkcjonariusza w postępowaniu mandatowym, jeżeli sprawca wykroczenia został schwytany na gorącym uczynku albo popełnienie wykroczenia stwierdzono np. za pomocą urządzenia rejestrującego, a nie ma wątpliwości co do sprawcy – zgodnie z Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, Art. 97.

Ukarany ma prawo odmówić przyjęcia mandatu karnego – wynika to wprost z Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, Art. 97, a funkcjonariusz nakładający grzywnę musi poinformować sprawcę o tym prawie oraz o skutkach prawnych odmowy.

Mandat kredytowany lub wydawany po uiszczeniu grzywny na miejscu staje się prawomocny z chwilą pokwitowania jego odbioru przez ukaranego, natomiast mandat zaoczny wymaga uiszczenia grzywny we wskazanym terminie – reguluje to Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, Art. 98.

Skutki odmowy przyjęcia mandatu

Odmowa przyjęcia mandatu karnego oznacza, że nie staje się on prawomocny i sprawa trafia dalej – nie jest to zatem czynność bez znaczenia, lecz sposób na przeniesienie sprawy do sądu.

Jeżeli ukarany odmówi przyjęcia mandatu albo nie uiści grzywny nałożonej mandatem zaocznym w wyznaczonym terminie, organ, którego funkcjonariusz nałożył grzywnę, występuje do sądu z wnioskiem o ukaranie, wskazując przyczynę odmowy lub brak zapłaty – wynika to z Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, Art. 99.

Oznacza to, że sprawa będzie następnie rozpoznawana przez sąd, w tym ewentualnie w trybie wyroku nakazowego, zgodnie z zasadami postępowania nakazowego przewidzianego w Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, Art. 93.

Uchylenie mandatu już prawomocnego

• Jeżeli mandat stał się prawomocny (np. bo został przyjęty i pokwitowany), a grzywnę nałożono za czyn, który nie jest wykroczeniem, na osobę poniżej 17. roku życia, albo sprawca nie popełnił wykroczenia z przyczyn wskazanych w Kodeksie wykroczeń – prawomocny mandat podlega niezwłocznie uchyleniu na podstawie Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, Art. 101.
• Wniosek o uchylenie w takim przypadku ukarany, jego przedstawiciel ustawowy lub opiekun prawny musi złożyć nie później niż w terminie 7 dni od uprawomocnienia się mandatu – termin ten wynika wprost z Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, Art. 101.
• Mandat podlega uchyleniu również, gdy grzywnę nałożono wbrew ustawowym zakazom albo w wysokości wyższej niż dopuszczalna – w tym drugim przypadku uchyla się jedynie nadwyżkę ponad dopuszczalną kwotę.
• W szczególnych sytuacjach (np. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisu z Konstytucją) uchylenie prawomocnego mandatu jest możliwe w każdym czasie, bez ograniczenia terminem 7 dni.
• Organem właściwym do uchylenia prawomocnego mandatu jest sąd właściwy do rozpoznania sprawy, na którego obszarze działania nałożono grzywnę; orzeka on na posiedzeniu, w którym może uczestniczyć ukarany oraz organ, który nałożył grzywnę.

Co dalej po złożeniu wniosku lub odmowie

Po skierowaniu sprawy do sądu (wskutek odmowy przyjęcia mandatu lub braku zapłaty grzywny z mandatu zaocznego) sąd może wydać wyrok nakazowy, jeżeli okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości – na podstawie Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, Art. 93.

Jeżeli sąd uchyli prawomocny mandat karny, nakazuje jednocześnie zwrot uiszczonej kwoty podmiotowi, na którego rachunek pobrano grzywnę, co wynika z Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, Art. 101.

Passages nie precyzują dokładnego formularza pisma inicjującego postępowanie przed organem nakładającym grzywnę – w razie wątpliwości co do formy i miejsca złożenia wniosku należy zweryfikować to bezpośrednio u organu, który nałożył mandat, lub w aktualnym brzmieniu ustawy.

Wzór wniosku o uchylenie prawomocnego mandatu karnego

[Miejscowość], dnia [data]

Do:
Sąd Rejonowy w [nazwa miasta]
[Wydział Karny]
[adres sądu]

Wnioskodawca:
[imię i nazwisko]
zam. [adres]
PESEL/data urodzenia: [dane]

Dotyczy: mandatu karnego serii [seria] nr [numer], nałożonego w dniu [data] przez [nazwa organu / funkcjonariusza]

WNIOSEK
o uchylenie prawomocnego mandatu karnego

Na podstawie art. 101 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia wnoszę o uchylenie prawomocnego mandatu karnego serii [seria] nr [numer], nałożonego na mnie w dniu [data] przez [nazwa organu], którym wymierzono mi grzywnę w wysokości [kwota] zł za czyn opisany jako [opis czynu wskazany w mandacie].

Uzasadnienie:
[Należy wskazać podstawę uchylenia, np.: czyn nie stanowił wykroczenia, ponieważ..., albo: w chwili popełnienia czynu nie miałem/-am ukończonych 17 lat, albo: zachodziły okoliczności wyłączające odpowiedzialność (art. 15-17 Kodeksu wykroczeń), ponieważ..., albo: grzywnę nałożono w wysokości wyższej niż dopuszczalna, ponieważ...]

[Opis okoliczności faktycznych, dat, ewentualnych dowodów.]

Mandat karny został przeze mnie przyjęty/uprawomocnił się w dniu [data]. Niniejszy wniosek składam w terminie 7 dni od uprawomocnienia się mandatu (jeżeli dotyczy) / bez ograniczenia terminem, z uwagi na podstawę wskazaną powyżej.

W związku z powyższym wnoszę o:
1. uchylenie wskazanego mandatu karnego w całości / w części przekraczającej dopuszczalną wysokość grzywny;
2. zarządzenie zwrotu uiszczonej kwoty grzywny na wskazany poniżej rachunek bankowy.

Numer rachunku bankowego do zwrotu grzywny: [numer rachunku]

Załączniki:
1. kopia mandatu karnego,
2. [inne dokumenty, np. dowód uiszczenia grzywny, dokumenty potwierdzające wiek, dowody na okoliczności wyłączające odpowiedzialność]

[czytelny podpis]
[imię i nazwisko]

W nawiasach kwadratowych należy uzupełnić dane własne, dane mandatu oraz konkretne okoliczności i podstawę prawną uchylenia właściwą dla danej sytuacji; przed wysłaniem warto sprawdzić właściwość miejscową sądu oraz aktualne brzmienie przepisów.

Najczęstsze pytania

Powiązane przewodniki

Wzór opiera się na przepisach Polska w korpusie Europaius. Przed użyciem należy sprawdzić aktualne brzmienie; nie stanowi to porady prawnej. Poradnik prawny · Europaius PL