Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi public

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Nr 43 Warszawa, dnia 14 maja 1999 r. TREŚĆ: Poz.: 429 - ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 11 maja 1999 r. w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych . 2373 ROZPORZĄDZENIE 430 - Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie 2373 WYROK TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO 431 - z dnia 11 maja 1999 r. sygn. akt K. 13/98 . 2452 429 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 11 maja 1999 r. w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych. Na podstawie art. 359 § 3 Kodeksu cywilnego zarzą­ dza się, co następuje: §1. Określone w § 1 w pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 marca 1989 r. w sprawie określe­ nia wysokości odsetek ustawowych (Dz. U. Nr 16, poz. 84, Nr 41, poz. 225 i Nr 57, poz. 338, z 1990 r. Nr 1, poz. 1, Nr 4, poz. 25, Nr 11, poz. 70, Nr 19, poz. 116, Nr 28, poz. 166, Nr 41, poz. 241 i Nr 82, poz. 478, z 1991 r. Nr 12, poz. 50 i Nr 82, poz. 367, z 1992 r. Nr 60, poz. 304, z 1993 r. Nr 33, poz. 148, z 1995 r. Nr 141, poz. 694, z 1996 r. Nr 151, poz. 713, z 1998 r. Nr 45, poz. 270 oraz z 1999 r. Nr 7, poz. 52) odsetki ustawowe ustala się od dnia 15 maja 1999 r. w wysokości 21% w stosunku rocznym. § 2. Rozporządzenie wchodzi w 15 maja 1999 r. życie z dniem Prezes Rady Ministrów: J. Buzek 430 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANSPORTU I GOSPODARKI MORSKIEJ z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie. Na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414, z 1996 r. Nr 100, poz. 465, Nr 106, poz. 496 i Nr 146, poz. 680, z 1997 r. Nr 88, poz. 554 i Nr 111, poz. 726 oraz z 1998 r. Nr 22, poz. 118 i Nr 106, poz. 668) zarządza się, co następuje: Dział I PRZEPISY OGÓLNE § 1. 1. Rozporządzenie określa warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i związane z nimi urządzenia budowlane oraz ich usytuowanie. 2. Warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać autostrady płatne i drogowe obiekty inżynierskie oraz ich usytuowanie, określają przepisy odrębne. 3. Warunki techniczne, o których mowa w ust. 1, przy zachowaniu przepisów Prawa budowlanego, przepisów o drogach publicznych oraz przepisów odrębnych, a także ustaleń Polskich Norm zapewniają w szczególności: 1) spełnienie wymagań podstawowych dotyczących: a) bezpieczeństwa użytkowania, b) nośności i stateczności konstrukcji, c) bezpieczeństwa z uwagi na możliwość wystąpie­ nia pożaru lub innego miejscowego zagrożenia, d) ochrony środowiska ze szczególnym uwzględ­ nieniem ochrony przed nadmiernym hałasem, wibracjami, zanieczyszczeniami powietrza, wody i gleb, - Dziennik Ustaw Nr 43 2) odpowiednie warunki użytkowe zgodne z przeznaczeniem drogi publicznej, 3) niezbędne warunki do korzystania z drogi publicz- nej przez osoby niepełnosprawne, w szczególności poruszające się na wózkach inwalidzkich. § 2. Przepisy rozporządzenia stosuje się przy projek- towaniu, wykonywaniu dróg publicznych i związanych z nimi urządzeń budowlanych, a także ich odbudowie, rozbudowie, przebudowie oraz przy remontach obję­ tych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę. § 3. Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o: 1) drodze - rozumie się przez to drogę publiczną, 2) terenie zabudowy - Poz. 430 2374- rozumie się przez to teren le- żący w otoczeniu drogi, na którym dominują obsza- ry o miejskich zasadach zagospodarowania, wymagające urządzeń infrastruktury technicznej, lub obszary przeznaczone pod takie zagospodarowanie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, 3) liniach rozgraniczających drogę - rozumie się przez to granice terenów przeznaczonych na pas drogowy lub pasy drogowe ustalone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a w wypadku autostrady - w decyzji o ustaleniu lokalizacji autostrady; w liniach rozgraniczających drogi na terenie zabudowy (ulicy) mogą znajdować się również urządzenia infrastruktury technicznej nie związane z funkcją komunikacyjną drogi, rozumie się przez to przyporządko­ wanie drodze odpowiednich parametrów technicznych, wynikających z jej cech funkcjonalnych, 4) klasie drogi - 5) prędkości projektowej - rozumie się przez to parametr techniczno-ekonomiczny, któremu są przyporządkowane graniczne wartości elementów drogi, proporcje między nimi oraz zakres wyposażenia drogi; prędkość projektowa nie jest związana z prędkością dopuszczalną, o której mowa w przepisach o ruchu drogowym, 6) prędkości miarodajnej - rozumie się przez to parametr odwzorowujący prędkość samochodów osobowych w ruchu swobodnym na drodze, służący do ustalania wartości elementów drogi, które ze względu na bezpieczeństwo ruchu powinny być dostosowane do tej prędkości, 7) pasie awaryjnego postoju, zwanym dalej "pasem awaryjnym" - rozumie się przez to część pobocza służącą do zatrzymywania się i postoju pojazdów unieruchomionych z przyczyn technicznych, ce pełną lub częściową możliwość wyboru kierunku jazdy, 10) węźle - rozumie się przez to krzyżowanie się lub połączenie dróg na różnych poziomach, zapewniające pełną lub częściową możliwość wyboru kierunku jazdy, 11) przejeździe drogowym - rozumie się przez to krzyżowanie się dróg na różnych poziomach, nie umoż­ liwiające wyboru kierunku jazdy, 12) zjeździe - rozumie się przez to część drogi na połączeniu z drogą nie będącą drogą publiczną lub na połączeniu drogi z dojazdem do nieruchomości przy drodze; zjazd nie jest skrzyżowaniem, 13) wyjeździe z drogi lub wjeździe na drogę - rozumie przez to część drogi stanowiącą połączenie jezdni tej drogi z łącznicą na węźle albo z obiektem lub urządzeniem obsługi uczestników ruchu, się 14) natężeniu miarodajnym ruchu - rozumie się przez to natężenie ruchu występujące w roku prognozy, wyrażone liczbą pojazdów na godzinę (P/h), 15) krętości odcinka drogi - rozumie się przez to stosunek sumy bezwzględnych wartości kątów zwrotu kierunków trasy drogi wyrażonych w stopniach do jego długości wyrażonej w kilometrach. § 4. 1. W celu określenia wymagań technicznych i użytkowych wprowadza się następujące klasy dróg: 1) autostrady, oznaczone dalej symbolem "A", 2) ekspresowe, oznaczone dalej symbolem "S", 3) główne ruchu przyspieszonego, oznaczone dalej symbolem "GP", 4) główne, oznaczone dalej symbolem "G", 5) zbiorcze, oznaczone dalej symbolem "Z", 6) lokalne, oznaczone dalej symbolem "L", 7) dojazdowe, oznaczone dalej symbolem "D". 2. Drogi zaliczone do jednej z kategorii, w rozumieniu przepisów o drogach publicznych, powinny mieć parametry techniczne i użytkowe odpowiadające następującym klasom dróg: 1) drogi krajowe - klasy A, S, GP i wyjątkowo klasy G, 2) drogi wojewódzkie - klasy G, Z i wyjątkowo klasy Gp, 3) drogi powiatowe - klasy G, Z i wyjątkowo klasy L, 4) drogi gminne - klasy L, D i wyjątkowo klasy Z. Dział II USYTUOWANIE DROGI 8) pasie dzielącym: a) środkowym pasie dzielącym - rozumie się przez to część drogi stanowiącą rozdzielenie jezdni przeznaczonych dla przeciwnych kierunków ruchu, b) bocznym pasie dzielącym - rozumie się przez to część drogi stanowiącą rozdzielenie jezdni o róż­ nych funkcjach, wym planie zagospodarowania przestrzennego lub w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w trybie określonym w przepisach o zagospodarowaniu przestrzennym. 9) skrzyżowaniu - rozumie się przez to przecięcie lub połączenie dróg na jednym poziomie, zapewniają- § 6. Szerokość drogi w liniach rozgraniczających powinna zapewniać możliwość umieszczenia elemen- § 5. Usytuowanie drogi oznacza w niniejszym rozporządzeniu umieszczenie jej elementów w pasie terenu wyznaczonym liniami rozgraniczającymi w miejsco- Dziennik Ustaw Nr 43 - 2375- tów drogi i urządzeń z nią związanych wynikających z ustalonych docelowych transportowych i innych funkcji drogi oraz uwarunkowań terenowych. Poz. 430 § 7. 1. Szerokość ulicy w liniach rozgraniczających, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4, nie powinna być mniejsza niż określona w tabeli: Najmniejsza szerokość w liniach rozgraniczających ulicy o przekroju Klasa ulicy jednojezdniowym (m) dwujezdniowym (m) 1x 2 2x2 2x3 1 2 3 4 S - 40 50 GP 30 40 50 G 25 35 45 l 20 30 - L 12 - - D 10 - - 2. W wyjątkowych wypadkach, uzasadnionych trudnymi warunkami terenowymi lub istniejącym zagospodarowaniem, dopuszcza się przyjęcie mniejszych szerokości ulic niż podane w ust. 1, jednak pod warunkiem spełnienia wymagań, o których mowa w § 6. Przyjęcie mniejszej szerokości ulicyw liniach rozgraniczających wymaga przeprowadzenia analizy obejmującej: 1) wzajemne rozmieszczenie jej elementów oraz urzą­ dzeń infrastruktury technicznej, w charakterystycznych przekrojach poprzecznych, 2) sposób etapowego i docelowego odwodnienia, 3) sposób wysokościowego rozwiązania ulicy, 4) wpływ istniejącego wartościowego zadrzewienia, 5) podstawowe uwarunkowania hydrogeologiczne i geotechniczne, a w szczególności występowanie gruntów o małej nośności oraz terenów zalewowych, 6) podstawowe uwarunkowania ochrony środowiska, a w szczególności sposoby ochrony przed nad- miernym hałasem, wibracjami i zanieczyszczeniami powietrza. 3. Szerokość ulicy, określona w ust. 1, powinna być odpowiednio zwiększona, jeżeli przewiduje się umieszczenie w tej ulicy większej liczby pasów ruchu, torowiska tramwajowego, ścieżek rowerowych, pasów lub zatok postojowych, pasów zieleni wysokiej lub urzą­ dzeń odwodnienia powierzchniowego. 4. Rozmiary terenu potrzebnego na węzeł, skrzyżo­ wanie ulicy klasy l lub ulic wyższych klas z ulicą klasy l, G lub GP oraz na plac i parking powinny być określo­ ne indywidualnie. Na skrzyżowaniu ulicy klasy L lub D z ulicą klasy L lub D, a także na skrzyżowaniu ulicy klasy l z ulicą klasy L lub D powinny być stosowane narożne ścięcia linii rozgraniczających nie mniejsze niż 5 m x 5 m. § 8.1. Szerokość drogi w liniach rozgraniczających poza terenem zabudowy i nie przeznaczonym pod zabudowę nie powinna być mniejsza niż określona w tabeli: Najmniejsza szerokość w liniach rozgraniczających drogi o przekroju Klasa drogi jednojezdniowym (m) dwujezdniowym (m) 1x2 2x2 2x3 1 2 3 4 A - 60 70 S 30 40 50 GP 25 35 45 G 25 35 - l 20 30 - L 15 - - D 15 - - Dziennik Ustaw Nr 43 - 2. Szerokości dróg, o których mowa w ust. 1, obejmują: jezdnie, pobocza, skarpy o wysokości 0,75 m, rowy drogowe oraz pasy terenu za rowami, zgodnie z przepisami o drogach publicznych. 3. Szerokość drogi w liniach rozgraniczających powinna być zwiększona, jeżeli zawiera ona elementy lub urządzenia inne niż wymienione w ust. 2. 4. Rozmiary terenu potrzebnego na węzeł, skrzyżo­ wanie drogi klasy Z poza terenem zabudowy lub dróg wyższych klas z drogą klasy Z, G, GP lub S oraz na plac i parking powinny być określone indywidualnie. Na skrzyżowaniu drogi klasy Z z drogą klasy L lub D powinny być stosowane narożne ścięcia linii rozgraniczają­ cych nie mniejsze niż 10 m x 10 m, a przy istniejącej zabudowie dopuszcza się nie mniejsze niż 5 m x 5 m, zaś na skrzyżowaniu drogi klasy L lub D z drogą klasy L lub D powinny być stosowane narożne ścięcia nie mniejsze niż 5 m x 5 m. § 9. 1. W celu zapewnienia wymaganego poziomu bezpieczeństwa ruchu drogowego określa się następu­ jące warunki połączeń Poz. 430 2376- dróg, dopuszczalne odstępy między węzłami lub skrzyżowaniami oraz warunki sto- sowania zjazdów, przy czym przez odstęp między wę­ złami lub skrzyżowaniami rozumie się odległość mię­ dzy punktami przecięć osi dróg na sąsiednich węzłach lub skrzyżowaniach: 1) droga klasy A powinna mieć powiązania z drogami klasy G i drogami wyższych klas, odstępy między węzłami nie powinny być mniejsze niż 15 km, a w granicach lub sąsiedztwie dużego miasta lub zespołu miast - nie mniejsze niż 5 km; dopuszcza się wyjątkowo pojedyncze odstępy nie mniejsze niż 5 km, a w granicach lub sąsiedztwie dużego miasta lub zespołu miast - nie mniejsze niż 3 km, jeżeli potrzeby funkcjonalno-ruchowe takie odstę­ py uzasadniają, przy czym stosowanie na drodze klasy A zjazdów jest zabronione; 2) droga klasy S powinna mieć powiązania z drogami klasy G (wyjątkowo klasy Z) i drogami wyższych klas, odstępy między węzłami (skrzyżowaniami) poza terenem zabudowy nie powinny być mniejsze niż 5 km, a na terenie zabudowy w granicach lub sąsiedztwie dużego oraz średniego miasta nie mniejsze niż 3 km; dopuszcza się wyjątkowo pojedyncze odstępy między węzłami (skrzyżowaniami) nie mniejsze niż 3 km poza terenem zabudowy, a na terenie zabudowy - nie mniejsze niż 1,5 km, jeże­ li potrzeby funkcjonalno-ruchowe takie odstępy uzasadniają, przy czym stosowanie zjazdów na drodze klasy S jest zabronione; 3) droga klasy GP powinna mieć powiązania z drogami klasy Z (wyjątkowo klasy L) i drogami wyższych klas, a odstępy między skrzyżowaniami (węzłami) poza terenem zabudowy nie powinny być mniejsze niż 2000 m oraz nie mniejsze niż 1000 m na terenie zabudowy; dopuszcza się wyjątkowo pojedyncze odstępy między skrzyżowaniami poza terenem zabudowy nie mniejsze niż 1000 m, a na terenie zabudowy - nie mniejsze niż 600 m, jeżeli potrzeby funkcjonalno-ruchowe lub ukształtowanie istnieją- cej sieci drogowej takie odstępy uzasadniają, przy czym stosowanie na drodze klasy GP zjazdów jest dopuszczalne wyjątkowo, gdy brak innej możliwo­ ści dojazdu lub nie jest uzasadnione bądź możliwe wykonanie albo wykorzystanie istniejącej drogi klasy D lub L do obsługi przyległych nieruchomości; 4) droga klasy G powinna mieć powiązania z drogami nie niższej klasy niż L (wyjątkowo klasy D), a odstę­ py między skrzyżowaniami poza terenem zabudowy nie powinny być mniejsze niż 800 m oraz na terenie zabudowy nie mniejsze niż 500 m; dopuszcza się wyjątkowo odstępy między skrzyżowaniami poza terenem zabudowy nie mniejsze niż 600 m, a na terenie zabudowy - nie mniejsze niż 400 m, przy czym na drodze klasy G należy ograniczyć liczbę i częstość zjazdów przez zapewnienie dojazdu z innych dróg niższych klas, szczególnie do terenów przeznaczonych pod nową zabudowę; 5) droga klasy Z powinna mieć powiązania z drogami wszystkich klas, z ograniczeniami wynikającymi z pkt 1 i 2, a odstępy między skrzyżowaniami poza terenem zabudowy nie powinny być mniejsze niż 500 m oraz na terenie zabudowy nie mniejsze niż 300 m; dopuszcza się wyjątkowo odstępy między skrzyżowaniami poza terenem zabudowy nie mniejsze niż 250 m, a na terenie zabudowy - nie mniejsze niż 150 m, przy czym na drodze klasy Z należy dążyć do ograniczenia liczby zjazdów, szczególnie do terenów przeznaczonych pod nową zabudowę· 2. Przy przebudowie albo remoncie drogi, w wypadku uzasadnionym ukształtowaniem istniejącej sieci drogowej, dopuszcza się wyjątkowo odstępstwa od warunków dotyczących odstępów między skrzyżowa­ niami, określonych w ust.1 pkt 3,4 i 5, jeżeli nie spowoduje to pogorszenia stanu bezpieczeństwa ruchu. Dział III DROGA i POŁĄCZENIA DRÓG Rozdział 1 Wymagania ogólne § 10. 1. Droga powinna mieć w szczególności: 1) jezdnię dów, jeżeli jest przeznaczona do ruchu pojaz- 2) pobocza lub chodnik ruchu pieszych, jeżeli jest przeznaczona do 3) torowisko tramwajowe - jeżeli jest przeznaczona do ruchu pojazdów szynowych. 2. Droga klasy A powinna mieć także urządzenia łączności alarmowej. § 11. Droga i związane z nią urządzenia powinny mieć formę architektoniczną dostosowaną brazu i otaczającego zagospodarowania. do krajo- Dziennik Ustaw Nr 43 - 2377 - Poz. 430 § 12. 1. Dla klas dróg, o których mowa w § 4 ust. 1, ustala się prędkości projektowe określone w tabeli: Klasa drogi poza terenem zabudowy projektowa drogi na terenie (km/h): zabudowy S GP G Z L D 1202 ),100,80 100,80,70,60 70,60,50 60,50,40 50,40 40,30 80, 70,60 1) 70,60 60,50 60,50,40 40,30 30 A prędkość 120,100,80 1) 1) Dopuszcza się przy usytuowaniu drogi na obszarze intensywnie zurbanizowanym. 2) Można stosować na dwujezdniowej drodze. 2. Droga klasy A powinna mieć prędkość projektową ustaloną dla tej klasy drogi w ust. 1, z uwzględnie­ niem warunków określonych w przepisach techniczno-budowlanych dotyczących autostrad płatnych. 3. Droga klasy S i drogi niższych klas powinny mieć prędkość projektową ustaloną dla tych klas dróg w ust. 1, stosownie do warunków terenowych i zagospodarowania. 4. Droga zaliczona do sieci dróg międzynarodo­ wych nie powinna mieć prędkości projektowej niższej niż wynika to z przepisów o głównych drogach ruchu międzynarodowego. Krętość drogi (o/km) Prędkość miarodajna (km/h) § 13. 1. W wypadku dróg klasy G i dróg wyższych klas wprowadza się prędkość miarodajną, określaną w następujący sposób: 1) na dwujezdniowej drodze poza terenem zabudowy: Vm = Vp + 10 km/h przy Vp ~ 100 km/h, Vm = Vp + 20 km/h przy Vp :s; 80 km/h, gdzie: Vm - prędkość miarodajna (km/h), Vp - prędkość projektowa (km/h), 2) na dwu pasowej drodze dwukierunkowej poza terenem zabudowy zgodnie z tabelą: <80 80-160 161-240 >240 drogi klasy S o szerokości jezdni 7,5 m lub 7,0 m 110 100 90 80 drogi o szerokości jezdni 7,0 m z utwardzonymi poboczami 110 90 80 70 drogi o szerokości jezdni 7,0 m bez utwardzonych poboczy 100 90 80 70 drogi o szerokości jezdni 6,0 m z utwardzonymi poboczami 90 80 70 70 drogi o szerokości jezdni 6,0 m bez utwardzonych poboczy 90 80 70 60 3) na drodze na terenie zabudowy: Vm = Vo + 20 km/h, jeżeli jezdnia nie jest ograniczona krawężnikami, Vm = Vo + 10 km/h, jeżeli jezdnia jest ograniczona z jednej lub z obu stron krawężnikami, gdzie: Vm - prędkość miarodajna (km/h), Vo - największa dopuszczalna prędkość samochodów osobowych na drodze, ograniczona znakiem lub dopuszczona przepisami (km/h). § 14. 1. Na drodze klasy Z i drogach wyższych klas liczba jezdni oraz liczba pasów ruchu na jezdni powinny być ustalone z uwzględnieniem klasy drogi oraz wielkości miarodajnego natężenia ruchu. 2. Prędkość miarodajna powinna być co najmniej równa prędkości projektowej drogi i nie większa od niej o więcej niż 20 km/h. 3. Jednojezdniowa droga klasy L lub droga wyższej klasy powinna mieć co najmniej dwa pasy ruchu, z zastrzeżeniem ust. 6. Rozdział 2 Jezdnie 2. Droga klasy A, a także ulica klasy S powinny mieć co najmniej dwie jezdnie, każdą przeznaczoną dla jednego kierunku ruchu. - Dziennik Ustaw Nr 43 2378- 4. Droga klasy S, GP lub G poza terenem zabudowy o czterech lub większej liczbie pasów ruchu w obu kierunkach, z wyłączeniem pasów dodatkowych, powinna mieć dwie jezdnie, każdą przeznaczoną dla jednego kierunku ruchu, z zastrzeżeniem ust. 5. 5. W wypadku ograniczeń terenowych dopuszcza się stosowanie poza terenem zabudowy jednojezdniowej drogi czteropasowej klasy GP lub G na odcinku o długości nie większej niż 2 km, jeżeli kierunki ruchu będą rozdzielone barierą ochronną· 6. Przy etapowaniu budowy, a także przy przebudowie albo remoncie drogi klasy Z lub L poza terenem zabudowy, dopuszcza się stosowanie jezdni jednopasowej o szerokości 3,5 m - 3,0 m z poboczami o na- Usytuowanie drogi Poz. 430 wierzchni co najmniej twardej o szerokości nie mniejszej niż 1,0 m, jeżeli jest to uzasadnione warunkami miejscowymi lub wielkością ruchu. 7. Szerokość jezdni na drogowym obiekcie inży­ nierskim powinna być nie mniejsza niż przed obiektem. 8. W strefie zamieszkania szerokość pasa terenu przeznaczonego do ruchu pojazdów i pieszych powinna być dostosowana do potrzeb; nie powinna być ona mniejsza, niż wynika to z warunków określonych w przepisach dotyczących dróg pożarowych. § 15. 1. Szerokość pasa ruchu, z zastrzeżeniem § 14 ust. 6 i § 16, określa tabela: Szerokość pasa ruchu (m) na drodze klasy A S GP G Z L D poza terenem zabudowy 3,75 1) 3,50 3,75 2 ) 3,50 3,00-3,50 2,75-3,00 2,50-2,75 2,50-2,75 5 ) 3,50-3,006 ) na terenie zabudowy 3,50 3,50 3,50 3,50-3,25 3 ) 3,50 3,50-3,253 ) 3,25-3,00 4 ) 3,50 3,50-3,253 ) 3,25-2,75 4 ) 3,00 3,00-2,507 ) 2,50-2,25 5 ) 3,50-3,008 ) 1) Stosuje się w szczególności na drodze o dwóch pasach ruchu na każdej jezdni i prędkości projektowej 120 km/h. 2) Stosuje się na jednojezdniowej drodze o prędkości projektowej 100 km/h. 3) Dopuszcza się stosowanie w wypadku przebudowy albo remontu drogi. 4) Stosuje się przy uspokajaniu ruchu. 5) Stosuje się na drodze dwupasowej. 6) Stosuje się na drodze jednopasowej, jeżeli szerokość utwardzonej części korony jest nie mniejsza niż 5,00 m, a mijanki umożliwiają wymijanie pojazdów. 7) Stosuje się w zabudowie jednorodzinnej lub przy uspokajaniu ruchu. 8) Stosuje się na ulicy jednopasowej na odcinkach z zachowaną wzajemną widocznością, a mijanki umożliwiają wymijanie pojazdów. 2. Zmiana szerokości pasa ruchu powinna być wykonana zgodnie z warunkami określonymi w § 64. § 16.1. Szerokość każdego pasa ruchu powinna być zwiększona na łuku kołowym w planie, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4, o wartość obliczoną w następujący sposób: 3. Zmiana szerokości jezdni powinna być wykonana na krzywej przejściowej, prostej przejściowej lub na łuku kołowym o większym promieniu, jeżeli jest to krzywa koszowa, w sposób płynny bez widocznych załamań krawędzi jezdni. na drodze klasy Z i drogach wyższych klas 4. Na łuku kołowym o promieniu mniejszym lub równym 25 m wartość poszerzenia powinna być określona dla każdego pasa ruchu oddzielnie. oraz na ulicy klasy L usytuowanej na obszarze przemysłowo-handlowym lub na której odbywa się zbiorowa komunikacja autobusowa, 5. Poszerzenie pasów ruchu na skrzyżowaniu powinno być ustalone z zachowaniem warunków, o których mowa w § 74. 1) ~ - 2) 3~ - na drodze klasy D oraz innych niż wymienio- ne w pkt 1 drogach klasy L, gdzie R jest promieniem łuku kołowego osi jezdni wyrażonym w metrach, przy czym obliczone poszerzenie powinno być zaokrąglone do 5 cm w górę. 2. Nie należy poszerzać pasa ruchu, jeżeli wartość obliczonego poszerzenia jest mniejsza niż 0,20 m, a także gdy jezdnia ma dwa lub więcej pasów przeznaczonych dla jednego kierunku ruchu. § 17. 1. Jezdnia drogi powinna mieć pochylenie poprzeczne umożliwiające sprawny spływ wody. 2. Pochylenie poprzeczne jezdni, z zastrzeżeniem ust. 3, powinno wynosić nie mniej niż: 1) 2,0% - nawierzchni twardej ulepszonej, 2) 3,0% - nawierzchni twardej nie ulepszonej, 3) 4,0% - nawierzchni gruntowej ulepszonej. 3. Zachowanie pochyleń poprzecznych, o których mowa w ust. 2, nie jest wymagane na krzywych przej- Dziennik Ustaw Nr 43 - 2379- ściowych i na prostych przejściowych przed i za łukiem kołowym, na których następuje zmiana kierunku pochylenia poprzecznego jezdni, jeżeli: 1) pochylenie podłużne osi i krawędzi jezdni są więk­ sze od dodatkowego pochylenia podłużnego, o którym mowa w §18 ust. 3, nie mniej niż o 0,2%, 2) są spełnione warunki, o których mowa w §18 ust. 3, oraz w uzasadnionych wypadkach na skrzyżowaniu albo przy przebudowie lub remoncie ulicy, jeżeli pochylenie ukośne jezdni nie będzie mniejsze niż 0,7%. 4. Jezdnia dwukierunkowa, niezależnie od liczby pasów ruchu, na odcinku prostym lub na odcinku krzywoliniowym nie wymagającym jednostronnego pochylenia poprzecznego, powinna mieć kształt daszkowy, z zastrzeżeniem ust. 5. 5. Spełnienie warunku, o którym mowa w ust. 4, nie jest wymagane w wypadku prowadzenia drogi na stromym zboczu, przewidywanej dobudowy drugiej jezdni, krótkiego odcinka prostego między odcinkami krzywoliniowymi oraz jeżeli w wyniku zastosowania pochylenia jednostronnego uzyskuje się korzystne warunki odprowadzenia wód opadowych, a także na ulicach klasy L i D. 6. Jezdnia jednokierunkowa drogi powinna mieć jednostronne pochylenie poprzeczne, z zastrzeżeniem ust. 7. 7. W wypadku etapowania przebudowy albo remontu dróg klasy GP i dróg niższych klas dopuszcza się na jezdni jednokierunkowej dwustronne pochylenie poprzeczne. § 18.1. Zmiana pochylenia poprzecznego jezdni powinna być wykonana na krzywej przejściowej, prostej przejściowej, jeżeli krzywa przejściowa nie jest wymagana, lub na łuku kołowym o większym promieniu, jeżeli jest to krzywa koszowa. 2. Usytuowanie osi obrotu jezdni powinno być tak dobrane, aby zapewnić sprawny odpływ wody oraz płynny przebieg krawędzi jezdni, o którym mowa w § 26 ust. 1 pkt 1. 3. Zmiana pochylenia poprzecznego jezdni drogi powinna być tak prowadzona, aby dodatkowe pochylenia podłużne krawędzi jezdni nie przekraczały wartości określonych w tabeli: Dopuszczalne dodatkowe pochylenie krawędzi jezdni (%) Prędkość projektowa (km/h) Poz. 430 największe najmniejsze na odcinku o pochyleniu poprzecznym $; 2% 1 2 3 120-100 0,90 80 1,0 70,60 1,6 $;50 2,0 § 19. Oś jezdni drogi w planie może składać się z odcinków prostych lub krzywoliniowych. 0,1 x a a- odległość krawędzi jezdni od osi obrotu (m) długość odcinka prostego na drodze poza terenem za- budowy o wypukłych załomach niwelety nie ograniczających widoczności nie powinna przekraczać warto- § 20. 1. Jeżeli pozwalają na to warunki miejscowe, ści określonych w tabeli: (km/h) 120 100 80 70 60 Największa długość odcinka prostego (m) 2000 2000 1500 1200 1000 Najmniejsza długość odcinka prostego między odcinkami krzywoliniowymi o zgodnym kierunku zwrotu (m) 500 400 350 300 250 Prędkość projektowa 2. W wypadku przebudowy albo remontu drogi długość odcinka prostego między odcinkami krzywoli- niowymi może być inna niż określona w tabeli ust. 1. § 21. 1. Odcinek krzywoliniowy może zawierać łuk kołowy, kombinacje łuków kołowych i krzywych przejściowych, a także inne rodzaje krzywych. 2. Łuk kołowy powinien być zaprojektowany i wykonany w taki sposób, aby bezpieczeństwo było zachowane przy ruchu po mokrej nawierzchni z prędkością miarodajną w wypadku drogi klasy G i dróg wyż­ szych klas lub z prędkością projektową - na drodze klasy Z, L lub D. Dziennik Ustaw Nr 43 - 3. Wymaganie, o którym mowa w ust. 2, uznaje się za spełnione, jeżeli równocześnie: Promień łuku kołowe- go (m) 1) wartość promienia łuku kołowego w planie jest nie mniejsza niż określona w tabeli, z zastrzeżeniem ust. 4: Prędkość projektowa (km/h) 120 100 80 70 60 50 40 30 drogi poza terenem zabudowy, przy pochyleniu poprzecznym jezdni 7% 750 500 300 200 125 80 50 30 drogi na terenie zabudowy: przy pochyleniu poprzecznym jezdni 5% przy pochyleniu poprzecznym jezdni 6% - - - - 250 170 80 70 30 - 140 120 50 - - - 2) wartości promienia łuku kołowego w planie oraz pochylenia poprzecznego jezdni są zgodne, z zastrzeżeniem ust. 5, z określonymi w tabelach: Prędkość Poz. 430 2380- a) droga klasy G i drogi wyższych klas, jeżeli jezdnia nie jest ograniczona krawężnikami: Promień łuku kołowego w planie (m) przy pochyleniu poprzecznym jezdni 1) miarodajna (km/h) jak na odcinku prostym 2% do 2,5% 3% 4% 5% 6%2) 7%2) 130 :2:4000 :2:3500 2500 1800 1400 1100 ~900 120 :2:3500 :2:3000 2000 1500 1200 900 Q50 110 :2:2800 :2:2500 1800 1400 1000 800 ~600 100 :2:2200 :2:2000 1400 1000 800 600 ~500 90 80 :2:1600 :2:1500 ;?1100 1000 750 500 ~400 800 350 ~300 :2:800 600 600 400 600 450 300 250 ~200 70 :2:1200 :2:1000 60 :2:600 :2:500 350 250 200 150 ~125 50 :2:450 :2:350 250 175 125 100 ~80 1) Pochylenie poprzeczne jezdni dla promienia o wartości pośredniej należy interpolować i zaokrąglać do 0,5%. 2) Stosowanie przy prędkości miarodajnej powyżej 90 km/h wymaga uzasadnienia. b) droga klasy G i drogi wyższych klas, jeżeli jezdnia jest ograniczona z jednej lub z obu stron krawężnikami: Prędkość Promień łuku kołowego w planie (m) przy pochyleniu poprzecznym jezdni*) miarodajna (km/h) jak na odcinku prostym 2% 3% 4% 5% 6% 80 70 60 50 :2:950 :2:600 :2:380 :2:220 :2:550 :2:375 :2:250 :2:150 450 300 200 120 350 250 160 100 300 200 140 80 ~250 ~170 ~120 ~70 *) Pochylenie poprzeczne jezdni dla promienia o wartości pośredniej należy interpolować i zaokrąglać do 0,5%. c) drogi klasy Z, L i D, jeżeli jezdnia nie jest ograniczona krawężnikami: Prędkość Promień łuku kołowego w planie (m) przy pochyleniu poprzecznym jezdni*) projektowa (km/h) jak na odcinku prostym 2% 3% 4% 5% 6% 7% 60 50 40 30 :2:600 :2:450 :2:250 :2:150 :2:500 :2:350 :2:220 :2:120 350 250 150 90 250 175 100 60 200 125 75 50 150 100 60 40 125 80 50 30 *) Pochylenie poprzeczne jezdni dla promienia o wartości pośredniej należy interpolować i zaokrąglać do 0,5%. Dziennik Ustaw Nr 43 - 2381 - Poz. 430 d) drogi klasy Z, L i D, jeżeli jezdnia jest ograniczona z jednej lub z obu stron krawężnikami: Promień łuku kołowego w planie (m) przy pochyleniu poprzecznym jezdni*) Prędkość projektowa (km/h) jak na odcinku prostym 2% 3% 4% 5% 60 ~380 ~250 200 160 140 50 40 ~220 ~150 100 ~150 ~100 120 75 60 80 50 30 ~70 ~50 40 35 30 *) Pochylenie poprzeczne jezdni dla promienia o wartości pośredniej należy interpolować i zaokrąglać do 0,5%. 4. Na drodze klasy D dopuszcza się zmniejszenie promienia łuku w planie do 20 m, a przy kącie załama­ nia trasy zbliżonym do 90° - do 12 m. 5. Zachowanie pochyleń poprzecznych jezdni, o których mowa w ust. 3 pkt 2, nie jest wymagane na ulicach klasy L i D, a w wypadku uspokojenia ruchu także na ulicy klasy Z. Prędkość projektowa (km/h) Przyrost przyspieszenia dośrodkowego (m/s3 ) § 22. 1. Dwa odcinki drogi, które mają stałe i o róż­ nej wartości krzywizny w planie, powinny być połączo­ ne krzywą przejściową, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4. Krzywa przejściowa powinna być wykonana tak, aby: 1) przyrost przyspieszenia dośrodkowego działające­ go na pojazd poruszający się z prędkością projektową nie był większy niż określony w tabeli: 120-100 80 70 60 50 40 0,3 0,5 0,6 0,7 0,8 0,9 2) kąt zwrotu trasy na długośqi krzywej przejściowej mieścił się w przedziale 3°-30°, z zastrzeżeniem ust. 2, 2. Warunek, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, nie musi być spełniony przy kącie zwrotu trasy mniejszym niż 9°, a także na serpentynie. 3) dodatkowe pochylenie podłużne zewnętrznej krawędzi jezdni na krzywej przejściowej spełniało warunki, o których mowa w § 18 ust. 3. 3. W uzasadnionych względami użytkowymi wypadkach zamiast krzywych przejściowych można stosować na drogach klasy L i D oraz ulicach klasy Z proste przejściowe o długościach nie mniejszych niż określone w tabeli: Prędkość projektowa Długość prostej przejściowej (km/h) 60 50 40 30 (m) 30 25 20 15 4. Krzywych przejściowych można nie stosować, jeżeli: 1) promień łuku w planie jest większy niż 2 000 m na drodze poza terenem zabudowy przy prędkości projektowej 120 km/h i 100 km/h lub większy niż 1000 m przy prędkości projektowej 80 km/h i mniejszej, Prędkość projektowa Długość łuku kołowego 2) droga na terenie zabudowy ma na łuku w planie pochylenie poprzeczne jezdni jak na odcinku prostym. 5. Na drodze poza terenem zabudowy, gdy nie ma potrzeby stosowania krzywych przejściowych, a kąt zwrotu trasy jest mniejszy niż 9°, długość łuku kołowe­ go nie powinna być mniejsza niż określona w tabeli: (km/h) 120 100 80 70-60 (m) 300 200 150 100 Dziennik Ustaw Nr 43 - Poz. 430 2382- § 23. 1. Na drodze klasy GP i drogach niższych klas można stosować serpentyny. Parametry serpentyny określa tabela: Prędkość projektowa serpentyny (km/h) Parametr serpentyny 30 20 15 Promień łuku podstawowego w osi jezdni nie mniejszy niż (m) 30 25 15 Pochylenie poprzeczne jezdni na łuku podstawowym (%) 5 5 5 Długość krzywej (prostej) przejściowej nie mniejsza niż (m) 30 25 20 2. Poszerzenie pasa ruchu na łuku podstawowym serpentyny powinno spełniać warunki, o których mowa w §16. ków o stałym pochyleniu, krzywych wypukłych lub krzywych wklęsłych. 2. Pochylenie niwelety jezdni nie powinno być § 24. 1. Niweleta jezdni może składać się z odcinPrędkość projektowa Pochylenie niwelety jezdni większe niż określone w tabeli : (km/h) 120 100 80 70 60 50 40 30 (%) 4 5 6 7 8 9 10 12 3. W wypadku przebudowy albo remontu drogi o prędkości projektowej 100 km/h i mniejszej dopuszcza się zwiększenie pochylenia, o którym mowa w ust. 2, nie więcej niż o 1%. 6. Dopuszcza się mniejsze pochylenie niwelety jezdni niż określone w ust. 5, gdy droga: 4. Pochylenie ukośne jezdni nie powinno być mniejsze niż 0,7% i nie większe niż 12%. W wypadku trudnego ukształtowania terenu dopuszcza się na drogach klasy L i D pochylenie ukośne większe niż skim lub o dużej przepuszczalności gruntu, pod warunkiem należytego odwodnienia jezdni i korpusu drogi. 12%. 7. Promienie krzywych wypukłych i wklęsłych niwelety jezdni, z zachowaniem warunków, o których mowa w § 168, nie powinny być mniejsze niż określo­ ne w tabeli: 5. Pochylenie niwelety jezdni powinno wynosić nie mniej niż 0,3%, z zastrzeżeniem § 17 ust. 3 pkt 1. Prędkość projektowa droga dwujezdniowa Promień krzywej (m) wypukłej (km/h) droga jednojezdniowa Promień krzywej wklęsłej (m) 120 1) znajduje się na terenie zabudowy, 2) przebiega po terenie bagiennym, zalesionym, pła­ 100 80 70 60 50 40 30 12000 7000*> 3500 2500 2000 - - - - 8000 4500 3000 2500 1500 600 300 4500 3000 2000 1800 1500 1000 600 300 *) Dopuszcza się 6000 m przy przebudowie albo remoncie drogi. 8. Określone w ust. 7 promienie krzywych wklę­ słych mogą być na jezdni ulicy mniejsze, jednak nie więcej niż dwukrotnie, z zachowaniem warunków, o których mowa w § 168. § 25. Ukształtowanie jezdni ulicy, przy której jest to- rowisko tramwajowe, powinno spełniać także wymagania, o których mowa w rozdziale 10 niniejszego działu. § 26. 1. Jeżeli na to pozwalają warunki miejscowe, powinna być zapewniona kompozycja przestrzenna elementów geometrycznych drogi w planie i w przekroju podłużnym, spełniająca w szczególności nastę­ pujące wymagania: 1) zapewniona jest ciągłość pola widzenia jezdni oraz płynność i brak wzrokowych złudzeń deformacji jej krawędzi na odległość nie mniejszą niż 300 m przy prędkości projektowej 120 km/h oraz nie mniejszą niż 250 m i 200 m przy prędkości projektowej odpowiednio 100 km/h i 80 km/h, 2) nie stosuje się długich prostych w planie oraz elementów krzywoliniowych wymagających pochyle- Dziennik Ustaw Nr 43 - Poz. 430 2383- nia poprzecznego jezdni większego niż 4% w wypadku drogi na terenie zabudowy i większego niż 5 % poza nim. 2. Zapewnienie wymagań związanych z kompozycją przestrzenną drogi nie powinno ograniczać jej wła­ stosowana do potrzeb przy uwzględnieniu bezpieczeń­ stwa ruchu na drodze. 4. Pochylenie podłużne i poprzeczne pasa postojowego usytuowanego przy jezdni powinny być dostosowane do ukształtowania jezdni. ściwości użytkowych. 5. Pas postojowy nie powinien być stosowany szczególności w otoczeniu skrzyżowań, a także przejść dla pieszych i przejazdów dla rowerzystów. w Rozdział 3 Dodatkowe pasy ruchu Rozdział 5 § 27.1. Na wzniesieniach drogi klasy G i dróg wyż­ szych klas, o prędkości projektowej większej niż Pasy dzielące 60 km/h, można poszerzyć jezdnię, w zależności od potrzeb, o dodatkowe pasy ruchu. 2. Dodatkowy pas ruchu na wzniesieniu powinien być wyznaczony na jezdni drogi zgodnie z warunkami określonymi w przepisach w sprawie znaków i sygnałów drogowych. § 28. 1. Na dwu pasowej drodze dwukierunkowej poza terenem zabudowy, o prędkości projektowej większej niż 60 km/h, można poszerzyć jezdnię, w zależ­ ności od potrzeb, o dodatkowe pasy umożliwiające wyprzedzanie. 2. Dodatkowy pas ruchu, o którym mowa w ust. 1, powinien być wyznaczony na jezdni drogi zgodnie z warunkami określonymi w przepisach w sprawie znaków i sygnałów drogowych. § 29. 1. Szerokość dodatkowego pasa, o którym mowa w § 27 i 28, powinna być odpowiednia do przeznaczenia oraz sposobu jego użytkowania i nie może być mniejsza niż 3,0 m. 2. Pochylenie podłużne i poprzeczne dodatkowego pasa oraz jego ukształtowanie w planie sytuacyjnym powinny być dostosowane do ukształtowania pasa ruchu, przy którym się on znajduje. Rozdział 4 Pasy postojowe § 31. Pas dzielący powinien mieć szerokość i konstrukcję powierzchni odpowiednie do przeznaczenia oraz wymagań bezpieczeństwa ruchu. § 32. 1. Środkowy pas dzielący drogi poza terenem zabudowy oraz dróg klasy A i S na terenie zabudowy powinien mieć po obu stronach opaski, każdą o szerokości 0,5 m. 2. Właściwości użytkowe opaski, a także jej pochylenie poprzeczne i podłużne powinny być takie same jak pasa ruchu przylegającego do niej. 3. Na opasce nie należy umieszczać żadnych urzą­ dzeń, a zwłaszcza kratek ściekowych. 4. Środkowy pas dzielący drogi klasy A i S powinien umożliwiać umieszczenie na nim bariery ochronnej. 5. Środkowe pasy dzielące na drodze klasy A oraz, z zastrzeżeniem § 34, na drodze klasy S powinny speł­ niać wymagania określone w przepisach techniczno-budowlanych dotyczących autostrad płatnych. § 33. 1. Ukształtowanie i konstrukcja powierzchni środkowego pasa dzielącego powinna umożliwiać spływ wód opadowych i przejęcie tych wód w obrębie pasa dzielącego, z zastrzeżeniem ust. 2. 2. Dopuszcza się spływ wód z utwardzonego pasa na jezdnię, pod warunkiem że materiał utwardzający pas dzielący nie będzie zanieczyszczać jezdni, a spływ z powierzchni pasa będzie równomierny. dzielącego § 30. 1. Na ulicy klasy Gp, z zastrzeżeniem ust. 2, oraz na ulicach niższych klas można stosować pas postojowy, jeżeli otaczające zagospodarowanie wywołu­ je zapotrzebowanie na miejsca postojowe. Pas postojowy na ulicy klasy GP oraz na nowej ulicy klasy G powinien być oddzielony od jezdni pasem manewrowym o szerokości 3,0 m, a w uzasadnionym wypadku dopuszcza się pas manewrowy o szerokości nie mniejszej niż 2,5 m. 2. Pas postojowy na ulicy klasy GP dopuszcza się przy przebudowie albo remoncie tej ulicy. § 34. Na terenie zabudowy oraz w obrębie skrzyżo­ wań i węzłów pas dzielący na drodze klasy S i drogach niższych klas może być obramowany krawężnikiem, jeżeli uzyskuje się lepsze warunki odwodnienia lub utrzy- mania drogi. § 35. 1. Na dwukierunkowej jezdni drogi, w zależno­ ści od potrzeb, można stosować wyspy dzielące środ­ kowe lub boczne. 3. Szerokość pasa postojowego powinna być dostosowana do rodzaju pojazdów oraz sposobu ich umieszczenia na tym pasie. Wymiary stanowisk postojowych dla poszczególnych rodzajów pojazdów określa § 116. Długość pasa postojowego powinna być do- 2. Wymiary wyspy powinny być dostosowane do funkcji, jakie ona pełni. Jeżeli jest ona strefą oczekiwania dla pieszych, jej szerokość nie powinna być mniejsza niż 2,0 m. - Dziennik Ustaw Nr 43 spą Poz. 430 2384- 3. Załamania osi i krawędzi jezdni związane z wypowinny być wykonane o skosie określonym Rozdział 6 Pobocza w § 64. 4. Konstrukcja wyspy powinna spełniać warunki określone w § 76 dla wysp kanalizujących ruch na skrzyżowaniu. § 36. 1. Pobocza drogi klasy A lub S, z zastrzeże­ niem ust. 3, składają się z umieszczonego przy jezdni pasa awaryjnego i gruntowego pobocza. 2. Szerokość pasa awaryjnego i gruntowego pobocza nie powinny być mniejsze niż określone w tabeli: Droga klasy S Droga klasy A poza terenem zabudowy Szerokość (m) prędkość projektowa 120 pasa awaryjnego 3,00 gruntowego pobocza 1) I 80 100 2,50 120 100 na terenie zabudowy (km/h) I 80 80 I 70 I 60 2,50 1) 2,50 1,252 ) 2,50 0,75 2 ) Na jednojezdniowej drodze klasy S i etapowaniu budowy dopuszcza się pas awaryjny o szerokości 2,0 m. 2) Szerokość gruntowego pobocza może być większa, jeżeli wynika to z warunków usytuowania urządzeń organizacji, bezpie- czeństwa ruchu lub ochrony środowiska. 3. Na drodze klasy S o prędkości projektowej 80 km/h poza terenem zabudowy dopuszcza się zamiast pasa awaryjnego stosowanie opaski zewnętrznej o szerokości nie mniejszej niż 0,7 m oraz co około 2 km stosowanie zatok awaryjnych o szerokości nie mniejszej niż 2,5 m i długości nie mniejszej niż 60 m. Miejsca usytuowania zatok i odległości między nimi powinny być dostosowane do potrzeb oraz możliwości terenowych. 4. Pochylenie poprzeczne pasa awaryjnego oraz pochylenia podłużne pasa awaryjnego i gruntowego pobocza powinny być co do wartości i kierunku takie same jak jezdni. 5. Na pasie awaryjnym nie wolno lokalizować żad ­ nych obiektów ani urządzeń. 6. Pochylenie poprzeczne gruntowego pobocza, o którym mowa w ust. 1, powinno wynosić: 1) od 6% do 8% - na odcinku prostym oraz na odcinku krzywoliniowym o pochyleniu poprzecznym jezdni jak na odcinku prostym, zmniejszenie szerokości gruntowego pobocza, jednak nie więcej niż do 0,75 m, jeżeli szerokość pasa awaryjnego spełnia wymagania, o których mowa w ust. 2. § 37. 1. Pobocza gruntowe drogi klasy GP i dróg niż­ szych klas powinny mieć szerokości, z zastrzeżeniem § 38, nie mniejsze niż: 1) 1,50 m - na drodze klasy Gp, 2) 1,25 m - na drodze klasy G, 3) 1,00 m - na drodze klasy Z, 4) 0,75 m - na drodze klasy L lub D. 2. Pochylenie poprzeczne gruntowego pobocza na odcinku prostym lub na odcinku krzywoliniowym o pochyleniu poprzecznym jezdni jak na odcinku prostym powinno wynosić: 1) od 6% do 8% - przy szerokości pobocza nie mniejszej niż 1,0 m, 2) 8% - przy szerokości pobocza mniejszej niż 1,0 m. 2) o 2% do 3% więcej niż pasa awaryjnego - na odcinku krzywoliniowym o pochyleniu poprzecznym jezdni innym niż na odcinku prostym, jeśli jest to pobocze po wewnętrznej stronie łuku, 3. Pochylenie poprzeczne gruntowego pobocza na odcinku krzywoliniowym o pochyleniu poprzecznym jezdni innym niż na odcinku prostym powinno wyno- 3) od 3% do 4% w kierunku przeciwnym niż pas awaryjny - na odcinku krzywoliniowym o pochyleniu poprzecznym jezdni skierowanym do środka łuku, jeśli jest to pobocze po zewnętrznej stronie łuku. 1) o 2% do 3% więcej niż pochylenie jezdni, jeżeli jest to pobocze po wewnętrznej stronie łuku, 7. Przy przebudowie albo remoncie drogi w celu uzyskania parametrów drogi klasy A dopuszcza się sić: 2) tyle co pochylenie jezdni - do szerokości 1 m pobocza, a na pozostałej części pobocza - 2% w kierunku przeciwnym, jeżeli jest to pobocze po zewnętrznej stronie łuku. Dziennik Ustaw Nr 43 - 2385- § 38. 1. Na drogach klasy Gp, G i l, w zależności od potrzeb, wtym ruchu lokalnego i pieszych, część pobocza przylegająca do jezdni może być utwardzona. 2. Utwardzone pobocze powinno mieć szerokość nie mniejszą niż 2,0 m, z zastrzeżeniem ust. 3, a jego pochylenie podłużne i poprzeczne powinno być dostosowane do pochyleń pasa ruchu, przy którym się ono znajduje. 3. Przy przebudowie, remoncie albo etapowaniu budowy dróg, o których mowa w ust. 1, dopuszcza się w trudnych warunkach terenowych utwardzone pobocza o szerokości mniejszej niż 2,0 m. 4. Gruntowe pobocze, przylegające do utwardzonego pobocza, powinno mieć szerokość nie mniejszą niż 0,75 m, a w wypadku przebudowy albo remontu drogi dopuszcza się szerokość 0,50 m. § 39. 1. Jednojezdniowa droga zaliczona do sieci dróg międzynarodowych oraz dwujezdniowa droga klasy GP, G lub l, bez utwardzonych poboczy, powinny mieć opaski zewnętrzne stanowiące część poboczy przylegających do jezdni. Konstrukcja nawierzchni opaski powinna być taka sama jak jezdni. 2. Opaska zewnętrzna powinna mieć szerokość 0,50 m, a w wypadku drogi zaliczonej do sieci dróg międzynarodowych - nie mniej niż 0,70 m. § 40. 1. Szerokość gruntowego pobocza, o którym mowa w § 37 ust. 1 i § 38 ust. 4, może być większa, jeżeli wynika to z warunków usytuowania urządzeń organizacji, bezpieczeństwa ruchu lub ochrony środowiska. 2. Gruntowe pobocze, o którym mowa w § 37 ust. 1 i w § 38 ust. 4, powinno mieć nawierzchnię co najmniej gruntową ulepszoną. § 41. Wymagania dotyczące poboczy na obiektach inżynierskich są określone w przepisach dotyczących warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogowe obiekty inżynierskie i ich usytuowanie. Poz. 430 3. Skarpy nasypów i wykopów dróg klasy GP i dróg niższych klas powinny mieć, z zastrzeżeniem ust. 4 i 5, pochylenie 1 : 1,5. 4. Pochylenie i konstrukcja urządzeń wzmacniają­ cych skarpy nasypów i wykopów dróg powinny być ustalone na podstawie obliczeń ich stateczności zgodnie z Polską Normą, w szczególności wtedy, gdy: 1) skarpa nasypu lub wykopu ma wysokość większą niż8 m, 2) skarpa nasypu lub wykopu ma wysokość większą niż 6 m, a zbocze ma pochylenie większe niż 1 : 3, 3) drogowa budowla ziemna będzie budowana z materiału lub w gruncie wymagającym szczególnych procedur technicznych i technologicznych, 4) nasyp będzie budowany na gruntach o małej nośności, na terenie osuwiskowym albo na terenie podlegającym wpływom eksploatacji górniczej, 5) skarpa nasypu będzie narażona na działanie wód stojących lub płynących na terenie zalewowym. 5. Pochylenie skarpy nasypu lub wykopu może być mniejsze niż określone w ust. 1,2 i 3, jeżeli nie wystę­ puje żaden z wypadków, o których mowa w ust. 4, a za zmianą pochylenia przemawiają względy utrzymania, ekonomiczne lub estetyczne. 6. W wypadkach, o których mowa w ust. 4 i 5, mogą być stosowane w szczególności zmienne pochylenia skarp zależne od ich wysokości, ławy oraz przypo- ry skarp. 7. Skarpy nasypów i wykopów powinny być umocnione obudową roślinną; w wypadkach, o których mowa w ust. 4, mogą być stosowane inne rozwiązania. Rozdział 8 Chodniki § 43. 1. Usytuowanie chodnika względem jezdni powinno zapewniać bezpieczeństwo ruchu. Odległość chodnika od krawędzi jezdni, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4, nie powinna być mniejsza niż: Rozdział 7 1) 10,0 m - w wypadku ulicy klasy S, Skarpy nasypów i wykopów 2) 5,0 m - w wypadku ulicy klasy Gp, § 42. 1. Skarpy nasypów dróg klasy A i S powinny mieć, z zastrzeżeniem ust. 4 i 5, pochylenie: 1) 1 : 3 przy wysokości skarpy nasypu do 2 m, z zastrzeżeniem § 102 ust. 4, 2) 1 : 1,5 przy wysokości skarpy nasypu większej niż 2 m do 8 m. 3) 3,5 m - w wypadku ulicy klasy G. 2. Na ulicy klasy l, L lub D chodnik może być usytuowany bezpośrednio przy jezdni lub przy pasie postojowym. Ulica klasy L lub D w strefie zamieszkania może nie mieć wyodrębnionej jezdni i chodników. 2) 1 : 2 przy wysokości skarpy wykopu większej niż 1 m do 2 m, 3. W wyjątkowych wypadkach, uzasadnionych warunkami miejscowymi oraz przy przebudowie albo remoncie ulic, o których mowa w ust. 1, dopuszcza się usytuowanie chodnika bezpośrednio przy jezdni, przy czym w wypadku ulic klasy S i GP - pod warunkiem zastosowania ogrodzenia oddzielającego chodnik od jezdni lub innych urządzeń zapewniających bezpieczeństwo ruchu. 3) 1 : 1,5 przy wysokości skarpy VVykopu większej niż 2 m do 8 m. 4. Na drodze klasy GP, G lub l poza terenem zabudowy, w zależności od potrzeb, może być stosowany 2. Skarpy wykopów dróg klasy A i S powinny mieć, z zastrzeżeniem ust. 4 i 5, pochylenie: 1) 1 : 3 przy wysokości skarpy wykopu do 1 m, z zastrzeżeniem § 102 ust. 4, Dziennik Ustaw Nr 43 - samodzielny ciąg pieszy lub pieszo-rowerowy, usytuowany poza pasem drogowym lub chodnik na koronie drogi, oddzielony od jezdni bocznym pasem dzielącym o szerokości nie mniejszej niż 1,0 m. 5. W wypadkach, o których mowa w ust. 2 i 3, chodnik powinien być wyniesiony ponad krawędź jezdni lub pasa postojowego na wysokość od 6 cm do 16 cm i oddzielony krawężnikiem. Ustalenie to nie dotyczy stref zamieszkania, przejść dla pieszych i przejazdów dla rowerzystów. § 44. 1. Chodnik powinien mieć szerokość dostosowaną Poz. 430 2386- do natężenia ruchu pieszych, z zastrzeżeniem ust. 3. 2. Szerokość chodnika przy jezdni lub przy pasie postojowym nie powinna być mniejsza niż 2,0 m, a w wypadku przebudowy albo remontu drogi dopuszcza się miejscowe zmniejszenie szerokości chodnika do 1,25 m, jeżeli jest on przeznaczony wyłącznie do ruchu pieszych. 3. Szerokość chodnika powinna być odpowiednio zwiększona, jeżeli oprócz ruchu pieszych jest on prze- znaczony do usytuowania urządzeń technicznych, w szczególności podpór znaków drogowych, słupów, drzew, wejść lub zjazdów utrudniających ruch pieszych. 4. Szerokość chodnika odsuniętego od jezdni lub szerokość samodzielnego ciągu pieszego nie powinna być mniejsza niż 1,5 m, a dopuszcza się miejscowe zmniejszenie szerokości chodnika do 1,0 m, jeżeli jest on przeznaczony wyłącznie do ruchu pieszych. 5. Długość chodnika usytuowanego w ciągu przejść dla pieszych między jezdniami lub między jezdnią a torowiskiem tramwajowym powinna wynosić nie mniej niż 2,0 m. 6. Urządzenia na chodniku, w szczególności podpory znaków drogowych, słupy oświetleniowe należy tak usytuować, aby nie utrudniały użytkowania chodnika, w tym przez osoby niepełnosprawne. § 45. 1. Pochylenie podłużne chodnika lub samodzielnego ciągu pieszego nie powinno przekraczać 6%. Przy większych pochyleniach należy stosować schody lub pochylnie. 2. Schody i pochylnie na chodniku mogą być jednobiegowe lub wielobiegowe proste lub łamane ze spocznikami. 3. Liczba stopni w biegu schodów nie może być mniejsza niż 3 i nie większa niż 13; dopuszcza się 17 stopni w schodach jednobiegowych. 4. Wysokość stopnia nie może być większa niż 17,5 cm, a szerokość od 30 cm do 35 cm, przy czym 2 h + s = 60 cm do 65 cm, gdzie h oznacza wysokość, a s - szerokość stopnia. 5. Pochylenie podłużne pochylni dla ruchu pieszych nie powinno być większe niż 8%, a wyjątkowo 10%, gdy długość jej nie przekracza 10 m lub w wypadku pochylni zadaszonej. Jeżeli długość pochylni jest większa niż 10 m, to należy ją podzielić na krótsze odcinki przedzielone pośrednimi spocznikami, spełniają­ ce następujące warunki: 1) różnica poziomów między sąsiednimi spocznikami nie jest większa niż 0,80 m, 2) długość odcinka pochylni nie jest większa niż 8 m, 3) długość spoczników nie jest mniejsza niż 1,5 m, 4) każdy odcinek pochylni powinien rozpoczynać się i kończyć spocznikiem. 6. Szerokość schodów i pochylni należy dostosować do natężenia ruchu pieszych i do szerokości chodnika. Szerokość użytkowa schodów powinna być nie mniejsza niż 1,2 m, a pochylni - nie mniejsza niż 2,0 m. Szerokość użytkową mierzy się między wewnętrznymi krawędziami balustrad, a w wypadku ścian ograniczających schody między poręczami mocowanymi do nich. 7. Szczegółowe wymagania, jakim powinny odpowiadać schody i pochylnie oraz balustrady i poręcze są określone w przepisach dotyczących warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogowe obiekty inżynierskie i ich usytuowanie. 8. Pochylenie poprzeczne chodnika powinno wynosić od 1% do 3% w zależności od rodzaju nawierzchni i powinno umożliwiać sprawny spływ wody opadowej. 9. Stopnie schodów, spoczniki schodów i pochylni powinny mieć pochylenie od 1% do 2%, zgodne z kierunkiem pochylenia biegów schodów i pochylni. 10. W wypadkach uzasadnionych dopuszcza się na chodniku progi inne niż stopnie schodów, jeśli ich wysokość nie jest większa niż 2 cm. Rozdział 9 Ścieżki rowerowe § 46. 1. Usytuowanie ścieżki rowerowej względem jezdni powinno zapewnić bezpieczeństwo ruchu. 2. Odległość ścieżki rowerowej od krawędzi jezdni oraz jej usytuowanie powinny odpowiadać wymaganiom określonym w § 43 ust. 1, z zastrzeżeniem ust. 3. 3. Przy przebudowie lub remoncie drogi klasy G i dróg niższych klas dopuszcza się wyznaczenie przy prawej krawędzi jezdni pasa dla rowerów o szerokości nie mniejszej niż 1,5 m . Pas dla rowerów powinien być oddzielony od sąsiedniego pasa ruchu znakami poziomymi. § 47. 1. Szerokość ścieżki rowerowej powinna wynosić nie mniej niż: 1) 1,5 m - gdy jest ona jednokierunkowa, 2) 2,0 m - gdy jest ona dwukierunkowa, 3) 2,5 m - gdy ze ścieżki jednokierunkowej mogą korzystać piesi. 2. Szerokość ścieżki rowerowej należy ustalać indywidualnie, jeżeli oprócz prowadzenia ruchu rowerowego pełni ona inne funkcje. - Dziennik Ustaw Nr 43 Poz. 430 2387 § 48. 1. Pochylenie podłużne ścieżki rowerowej nie powinno przekraczać 5%. W wyjątkowych wypadkach dopuszcza się większe pochylenia, lecz nie większe niż 15%. Wysokość progów i uskoków na ścieżce rowerowej nie powinna przekraczać 1 cm. 2. Pochylenie poprzeczne ścieżki rowerowej powinno być jednostronne i wynosić od 1% do 3%, w zależ­ ności od rodzaju nawierzchni, i powinno umożliwiać sprawny spływ wody opadowej. Rozdział 10 4. Szerokość torowiska tramwajowego należy ustalać indywidualnie w obrębie przystanków, skrzyżowań oraz gdy na torowisku są inne niż wymienione w ust. 1 obiekty i urządzenia, a także gdy torowisko pełni dodatkowe funkcje, w szczególności gdy jest przeznaczone do ruchu komunikacji autobusowej lub pojazdów uprzywilejowanych. § 51. Ulica z torowiskiem tramwajowym powinna spełniać niżej określone warunki, jakim powinny odpowiadać tory tramwajowe: Torowisko tramwajowe 1) promień łuku w planie toru tramwajowego na szlaku nie powinien być mniejszy niż 50 m i 25 m na skrzyżowaniu oraz na rozjazdach i pętlach, § 49. 1. Torowisko tramwajowe usytuowane w ulicy powinno być wydzielone z jezdni, z zastrzeżeniem ust. 2. 2) w wypadku jednoczesnego występowania łuku w przekroju podłużnym i łuku w planie, promień łu­ ku w planie nie może być mniejszy niż 200 m, 2. Torowisko może być wspólne z jezdnią na skrzy- 3) pochylenie podłużne toru tramwajowego nie powinno być większe niż: a) 5% na szlaku, jeśli przewidywany tabor ma odpowiednie właściwości trakcyjne, b) 3% na dojazdach do wiaduktu i estakady, c) 2,5% na przystanku tramwajowym i na rozjazdach, żowaniu oraz na ulicy klasy G i ulicach niższych klas między skrzyżowaniami z wyłączeniem rozjazdów, a w szczególności zwrotnic. 3. Wydzielone torowisko tramwajowe, jeżeli nie przewiduje się po nim ruchu innych pojazdów, w szczególności pojazdów uprzywilejowanych, powinno być wyniesione ponad jezdnię na wysokość nie mniejszą niż 10 cm i oddzielone krawężnikiem od jezdni. 4. Na torowisku wspólnym z jezdnią, z wyłącze­ niem łuków w planie, poziomy główek szyn powinny być dostosowane do poziomu powierzchni jezdni, z tym że różnica wysokości między szyną wewnętrzną i zewnętrzną nie powinna być większa niż 2 cm. 4) łuk w przekroju podłużnym powinien być stosowany, gdy algebraiczna różnica pochyleń podłużnych jest większa niż 0,6%, 5) promień łuku w przekroju podłużnym nie powinien być mniejszy niż 2 000 m. Rozdział 11 Pasy zieleni § 50. 1. Szerokość wydzielonego dwutorowego to- rowiska tramwajowego na szlaku, z zastrzeżeniem ust. 4, powinna wynosić nie mniej niż: 1) 2(d + b + p) + 0,50 m - gdy słupy trakcyjne są na międzytorzu, 2) 2(d + b + p) + 0,10 m - gdy na międzytorzu jest ogrodzenie, 3) 2(d + b) + p - gdy nie ma słupów trakcyjnych i ogrodzenia na międzytorzu, gdzie: d - szerokość taboru tramwajowego, w metrach, b - zewnętrzny pas bezpieczeństwa, określony w ust. 2, P - wewnętrzny pas bezpieczeństwa o szerokości 0,50 m. 2. Zewnętrzny pas bezpieczeństwa, mierzony od rzutu pionowego najbardziej wystającej części taboru tramwajowego do ogrodzenia, ściany lub krawędzi jezdni, powinien mieć szerokość nie mniejszą niż O,75m. 3. Dopuszcza się zmniejszenie szerokości pasa bezpieczeństwa, o którym mowa w ust. 2, do 0,50 m, w wypadku usytuowania wzdłuż torów ścian lub wygrodzeń, pod warunkiem wykonania w tych urządzeniach wnęk w odstępach co najwyżej 20 m z pełną szerokością pasa bezpieczeństwa. § 52. 1. Pas zieleni może być elementem pasa drogowego, jeżeli pełni funkcje estetyczne lub związane z ochroną środowiska albo przyczynia się do wypełnie­ nia wymagań określonych w § 1 ust. 3 rozporządzenia. 2. Zieleń w pasie drogowym nie powinna zagrażać bezpieczeństwu uczestników ruchu, ograniczać wymaganego pola widoczności, skrajni drogi oraz utrudniać utrzymania drogi. 3. Wymiary i zagospodarowanie pasa zieleni izolacyjnej, ograniczającego wzajemnie negatywne oddziaływanie drogi i środowiska, powinny być dostosowane do wskazań oceny oddziaływania drogi na środowisko, zgodnie z przepisami dotyczącymi określenia rodzajów inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi albo mogących pogorszyć stan środowi­ ska oraz wymagań, jakim powinny odpowiadać oceny oddziaływania na środowisko tych inwestycji. § 53. 1. Szerokość pasa zieleni, zapewniająca wystarczające warunki jej wegetacji i pielęgnacji powinna wynosić co najmniej 3,0 m, jeżeli jest to rząd drzew, ży- wopłot lub pasmo krzewów. . 2. Drzewa w pasie drogowym powinny być tak usytuowane, żeby w okresie swojej wegetacji nie powodowały niszczenia nawierzchni drogi oraz nie utrudniały użytkowania chodników przez pieszych, w szczególności przez osoby niepełnosprawne. - Dziennik Ustaw Nr 43 2388- 3. Odległość pnia drzewa od krawędzi jezdni nie powinna być mniejsza niż 3,0 m, a w wypadku przebudowy albo remontu drogi dopuszcza się mniejszą odległość, jeśli będą spełnione pozostałe warunki określo­ ne w rozporządzeniu. 4. Ustalenie odległości urządzeń inżynieryjnych, drogowych i budowlanych od drzew lub terenów wpisanych do rejestru zabytków lub obszarów objętych ochroną konserwatorską wymaga uzgodnienia z wła­ ściwym terenowo wojewodą. Poz. 430 4. Wysokość skrajni nad chodnikiem lub ścieżką rowerową powinna być nie mniejsza niż 2,50 m, a w wypadku ich przebudowy albo remontu może być zmniej- szona do 2,20 m. 5. Wymiary skrajni torowiska tramwajowego określają Polskie Normy. 6. Wymiary skrajni drogi na obiekcie inżynierskim określają przepisy dotyczące warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogowe obiekty inżynier­ skie i ich usytuowanie. Rozdział 12 Rozdział 13 Skrajnia drogi Skrzyżowania i zjazdy § 54. 1. Nad drogą powinna być zachowana wolna przestrzeń, zwana dalej "skrajnią drogi", o wymiarach określonych w załączniku nr 1. § 55. 1. W celu określenia wymagań technicznych użytkowych wprowadza się następujący podział skrzyżowań i zjazdów: i 1) skrzyżowanie zwykłe - nie zawiera na żadnym wlocie wyspy dzielącej kierunki ruchu lub środkowego pasa dzielącego, 2. Wysokość skrajni drogi, o której mowa w załącz­ niku nr 1, powinna być, z zastrzeżeniem ust. 3, nie mniejsza niż: 1) 4,70 m - nad drogą klasy A, S lub GP, 2) 4,60 m - nad drogą klasy G lub Z, 3) 4,50 m - nad drogą klasy L lub D. 2) skrzyżowanie skanalizowane - zawiera co najmniej na jednym wlocie wyspę dzielącą lub środ­ kowy pas dzielący ; do skrzyżowań skanalizowanych zalicza się także ronda, określony przez zarządcę drogi jako zjazd co najmniej do jednego obiektu, w którym jest prowadzona działalność gospodarcza, a w szczególności do stacji paliw, obiektu gastronomicznego, hotelowego, przemysłowego, handlowego lub magazynowego, 3) zjazd publiczny - 3. Wysokość skrajni drogi może być zmniejszona do: 1) 4,50 m - jeżeli jest przebudowywana albo remontowana droga klasy A, S lub GP, natomiast obiekty nad tymi drogami nie są objęte tymi robotami, 2) 4,20 m - jeżeli jest przebudowywana albo remontowana droga klasy G lub Z, natomiast obiekty nad tymi drogami nie są objęte tymi robotami, 3) 3,50 m - nad drogą klasy L lub D, za zgodą zarząd­ cy tych dróg. 4) zjazd indywidualny - określony przez zarządcę drogi jako :t;jazd do jednego lub kilku obiektów użytkowanych indywidualnie. 2. Zakres stosowania skrzyżowań, węzłów i przejazdów drogowych na drogach poszczególnych klas określa tabela: Klasa drogi A S GP G Z L D A W W W P,(W) P P P S W W W, (Sc) W,Sc P, (Sp) P P GP W W, (Sc) W,Sc SC,(W) Sc, (Sp) Sc, Sp Sz, Sp G P,(W) W,Sc Sc,(W) Sc,Sz Sc,Sz Sc,Sz Sz Z P P, (Sp) Sc, (Sp) Sc, Sz Sc,Sz Sc,Sz Sc,Sz L P P Sc, Sp Sc,Sz Sc,Sz Sz Sz D P P Sz, Sp Sz Sc,Sz Sz Sz Oznaczenia w tabeli: W -węzeł, Sc - skrzyżowanie skanalizowane, Sz - skrzyżowanie zwykłe, Sp - skrzyżowanie tylko na prawe skręty, p przejazd drogowy (różnopoziomowy), § 56. Skrzyżowanie dróg, jego układ funkcjonalny, przestrzenny i rozwiązanie techniczne powinno być tak zaprojektowane i wykonane, żeby mogli z niego korzy- stać - (... ) - rozwiązanie dopuszczalne wyjątkowo w uzasadnionych wypadkach. wszyscy uczestnicy ruchu, dla których jest ono przeznaczone, na warunkach ustalonych w rozporzą­ dzeniu i przepisach odrębnych. Dziennik Ustaw Nr 43 - 2389- Poz. 430 § 57. 1. Parametry techniczne wlotu skrzyżowania drogi klasy G i dróg wyższych klas z pierwszeństwem przejazdu, z wyjątkiem ronda, powinny być ustalone na podstawie prędkości miarodajnej. 3. W wyjątkowych wypadkach, uzasadnionych warunkami miejscowymi, dopuszcza się odstępstwo od warunków, o których mowa w ust. 1 i 2, jeśli będą speł­ nione pozostałe warunki określone w rozporządzeniu, w szczególności wymagania widoczności i przejezdno- 2. Prędkość miarodajną wlotu, o którym mowa w ust. 1, ustala się jako równą prędkości miarodajnej drogi, na której ten wlot się znajduje, jeśli nie jest ona większa niż 100 km/h. Jeżeli prędkość miarodajna drogi jest większa niż 100 km/h, należy ograniczyć pręd­ kość na odcinku poprzedzającym skrzyżowanie do określonej w projekcie organizacji ruchu i nie więk­ szej niż 80 km/h, a za prędkość miarodajną wlotu przyjąć prędkość ograniczoną znakiem powiększoną o 10 km/h lub 20 km/h, zgodnie z ustaleniami, o których mowa w § 13 ust. 1 pkt 3. ści. § 58. 1. Skrzyżowanie na drodze klasy S powinno być skanalizowane. Rondo może znajdować się tylko na początku lub końcu tej drogi. 2. Prędkość miarodajna odcinka drogi poprzedzają­ cego rondo, o którym mowa w ust. 1, powinna być ograniczona do 50 km/h lub wyjątkowo do 60 km/h za pomocą znaków drogowych lub przez ukształtowanie geometryczne drogi wymuszające ograniczenie pręd­ kości ruchu. …