Rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bud

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Nr10 Warszawa, dnia 8 lutego 1995 r. TRE$Ć: Poz.: ROZPO RZĄDZEN lA: 46 47 - 48 - Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie . . . . . Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 15 grudnia 1994 r. w sprawie warunków i trybu postępowania przy rozbiórkach nie użytkowanych, zniszczonych lub nie wykończonych obiektów budowlanych oraz udzielania pozwoleń na zmianę sposobu użytkowania obiektów budowlanych lub ich części . . . . . . . . . . . . . . Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 19 grudnia 1994 r. w sprawie aprobat i kryteriów technicznych dotyczących wyrobów budowlanych 149 188 189 46 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI PRZESTRZENNEJ I BUDOWNICTWA z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie . Na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414), zarządza się , co następuje : Oz iał I PRZEPISY OGÓLNE § 1. 1. Rozporządzenie ustala warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i związane z nimi urządze­ nia, ich usytuowanie na działce budowlanej oraz zagospodarowanie działek przeznaczonych pod zabudowę . 2. Rozporządzenie określa warunki, które przy zachowaniu przepisów Prawa budowlanego oraz odrębnych ustaw i przepisów szczególnych, a także ustaleń Polskich Norm zapewniają : bezpieczeństwo pożarowe , 3) bezpieczeństwo użytkowania , 4) odpowiednie warunki higieniczne zdrowotne oraz ochronę środowiska , 5) 3. W odniesieniu do obiektów i terenów wpisanych do rejestru zabytków lub obszarów objętych ochroną konserwatorską na podstawie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ocena (ekspertyza), o której mowa w ust. 2, podlega uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabyt ków. § 3. Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o: 1) działce budowlanej - rozumie się przez to wydzieloną część terenu, przeznaczoną pod zabudowę , na której znajdują się już budynki lub dla której wydano decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu , 1) bezp i eczeństwo konstrukcji, 2) nia wymienione w § 1 ust. 2 mogą być spełnione w sposób inny niż podany w rozporządzeniu, odpowiednio do wskazań oceny (ekspertyzy) właściwych jednostek badawczo-rozwojowych albo rzeczoznawców budowlanego i do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, uzgodnionych z właści­ wą terenowo komendą wojewódzką Państwowej Straży Pożarnej oraz właściwym terenowo państwowym inspektorem sanitarnym . ochronę przez hałasem i drganiam i, 6) oszczędność energii i odpowiednią izolacyjność cieplną przegród, 7) odpowiednie warunki użytkowe, z uwzględnieniem potrzeb osób niepełnosprawnych , 8) ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich, 9) ochronę dóbr kultury. § 2. 1. Przepisy rozporządzenia stosuje się przy budowie, odbudowie, rozbudowie i nadbudowie budynków oraz budowli podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych, z zastrzeżeniem § 207 ust. 3. 2. Przy przebudowie, modernizacji i zmianie sposobu użytkowania budynków istniejących lub ich części wymaga- 2) budynku mieszkalnym - rozumie się przez to budynek wielorodzinny, dom mieszkalny zawierający nie więcej niż 4 mieszkania, dom jednorodzinny oraz dom mieszkalny w zabudowie zagrodowej, 3) zabudowie wielorodzinnej - rozumie się przez to budynek mieszkalny zawierający więcej niż 4 mieszkania lub zespół takich budynków, wraz z urządzeniami związany­ mi z ich obsługą oraz zielenią i rekreacją przydomową , 4) zabudowie jednorodzinnej - rozumie się przez to budynek mieszkalny jednorodzinny lub zespół takich budyn ków w układzie : wolno stojącym , bliźniaczym, szerego wym, atrialnym, a także budynek mieszkalny zawierający nie więcej niż 4 mieszkania lub zespół takich budynków, 5) budynku zamieszkania zbiorowego - rozumie się przez to budynek przeznaczony do okresowego pobytu ludzi poza stałym miejscem zamieszkania, taki jak hotel, motel, pensjonat, dom wypoczynkowy, schronisko turystyczne, internat, dom studencki, koszary, zakład karny i za kład dla nieletnich, a także budynek do stałego pobytu ludzi, taki jak dom rencistów i dom dziecka, Dziennik Ustaw Nr 10 - 150 6) budynku użyteczności publicznej - rozumie się przez to budynek przeznaczony do wykonywania funkcji : ad ministracji państwowej, wymiaru sprawiedliwości, kultury, kultu religijnego, oświaty , nauki, służby zdrowia, opieki społecznej i socjalnej. obsługi bankowej. handlu, gastronomi i, usług , turystyki, sportu, obsług i pasażerów w transporcie kolejowym, drogowym, lotniczym i wodnym, poczty i telekomunikacji oraz inny ogólnodostępny budynek przeznaczony do wykonywania podobnych funkcji, 7) pomieszczen iu użytkowym - rozumie się przez to pomieszczenie spełniające funkcje zgodne z przeznaczeniem budynku i nie będące pomieszczeniem gospodarczym lub technicznym, 8) pom ieszczeniu mieszkalnym - rozumie się przez to pokoje w budynku mieszkalnym oraz sypialnie i pomie szczenia do pobytu dziennego w budynku zamieszkania zbiorowego, 9) pomieszczeniu pomocniczym w mieszkaniu - rozumie się przez to kuchnię , pomieszczenie higienicznosanitarne, pomieszczenie służące do komunikacji wewnętrznej oraz do przechowywania ubrań , przedmiotów gospodarstwa domowego, a także produktów żywnościowych, 10) pomieszczeniu technicznym w budynku - rozumie się przez to pomieszczenie, w którym znajdują się urządze ­ nia służące do obsług i budynku, 11) pomieszczeniu gospodarczym w budynku - rozumie się przez to pomieszczenie służące do przechowywania materiałów i sprzętu związanego z obsługą budynku, przedmiotów i produktów żywnościowych użytkow­ ników budynku, opału, a także odpadków stałych , rozumie się przez to część budynku przeznaczoną na pomieszczenia gospodarcze lub techniczne, w których poziom podłogi ze wszystkich stron znajduje się poniżej terenu, 12) piwnicy - 13) suterenie - rozumie się przez to część budynku zawierającą pomieszczen ia użytkowe, w których poziom podłogi w części lub całości znajduje się poniżej terenu, lecz przynajmniej od strony jednej ściany z oknami poziom podłogi znajduje się na głębokości nie większej niż 0,9 m w stosunku do przylegającego terenu, 14) liczbie kondygnacji - rozumie się przez to liczbę kondygnacji budynku, z wyjątkiem piwn ic, suteren, antre soli oraz poddaszy nieużytkowych , Poz. 46 rych przebywanie tych samych osób w c i ągu doby trwa dłużej niż 4 godziny, 2) pomieszczenia przeznaczone na czasowy pobyt ludzi, w których przebywanie tych samych osób w ciągu doby trwa od 2 do 4 godzin włącznie . § 5. 1. Nie uważa się za przeznaczone na pobyt ludzi pomieszczeń , w których : 1) łączny czas przebywania tych samych osób jest krótszy niż 2 godziny w ciągu doby, a wykonywane czynności mają charakter dorywczy, bądź też praca polega na krótkotrwałym przebywaniu związanym z dozorem oraz konserwacją maszyn i urządzeń lub utrzymaniem czysto ści i porządku, 2) mają miejsce procesy technologiczne nie pozwalające na zapewnienie warunków przebywania osób stanowią­ cych ich obsługę, bez zastosowania indywidualnych urządzeń ochrony osobistej i zachowania specjalnego reżimu organizacji pracy, 3) jest prowadzona hodowla roślin lub zwierząt. niezależ­ nie od czasu przebywania w nich osób zajmujących się obsługą · 2. Ustalenia ust. 1 nie naruszają przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy. § 6. Piwnic oraz poddaszy, nie zawieraj ących pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, nie zal icza się do kondygnacji użytkowych w rozumien iu przepisów rozporządzenia, z wyjątk i em przepisów dotyczących ewakuacj i. § 7. Wysokość budynku lub jego części jest liczona od poziomu terenu przy najniżej położonym wejściu do budyn ku, nie będącym wyłącznie wejściem do pomieszczeń gospodarczych lub technicznych, do górnej płaszczyzny stropu lub stropodachu nad najwyższą kondygnacją użytkową , łącznie z grubością izolacji cieplnej. bez uwzględnienia wyn iesionych ponad tę płaszczyznę maszynowni dźwigów i innych pomieszczeń technicznych . § 8. W celu określenia wymagań techn icznych i użyt­ kowych wprowadza się następujący podział budynków na grupy wysokości : 1) niskie (N) -do 12 m włącznie nad poziomem terenu lub mieszkalne o wysokości do 4 kondygnacji włącznie, 15) Polskich Normach - rozumie się przez to normy uznane w całości lub w części za obowiązujące, zgodnie z przepisami o normalizacji, 2) średniowysokie (SW) - ponad 12 m do 25 m włącznie nad poziomem terenu lub mieszkalne o wysokości do 9 kondygnacji włącznie, 16) zgodności z przeznaczeniem budynku lub pomieszcze nia - rozumie się przez to, że spełnione zostały wymagania użytkowe określone przez inwestora oraz warunki dla tego rodzaju budynku lub pomieszczenia, ustalone w rozporządzeniu, przepisach szczególnych, Polskich Normach, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, wymaganych opiniach i decyzjach organów do tego upoważnionych , a także w decyzji o pozwoleniu na budowę lub zmianę sposobu użyt­ kowania obiektu . 3) wysokie (W) - ponad 25 m do 55 m włącznie nad poziomem terenu, § 4. Pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi dzielą się na: 1) pomieszczenia przeznaczone na stały pobyt ludzi. w któ- 4) wysokościowe (WW) terenu. powyżej 55 m nad poziomem § 9. 1. Wymagane w rozporządzeniu wymiary w świetle należy rozumieć jako uzyskane po wykończeniu powierzchni elementów budynku . 2. Określone w rozporządzeniu odległości między bu dynkami i terenowymi urządzeniami budowlanymi mierzy się w miejscu najmniejszego oddalenia, przy czym dopuszcza się przyjmowanie wymiarów bez uwzględnienia grubości tynków i okładzin zewnętrznych . Dział II ZABUDOWA I ZAGOSPODAROWANIE DZIAŁKI BUDOWLANEJ Rozdział 1 Usytuowanie budynku § 10. Przeznaczenie budynku oraz sposób zabudowy i zagospodarowania działki budowlanej powinny być zgodne z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, z decyzją o warunkach zabudowy i zagospoda rowania terenu oraz warunkami obrony cywilnej. § 11. 1. Budynek z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi może być wznoszony poza zasięgiem uciąż­ liwości określonych w przepisach o ochronie i kształtowaniu środowiska . 2. Do uciążliwości, o których mowa w ust. 1, zalicza się w szczególności: 1) szkodliwe promieniowanie i oddziaływanie pól elektro magnetycznych, 2) Poz. 46 151 Dziennik Ustaw Nr 10 hałas i drgania (wibracje), 3) zanieczyszczenie powietrza, 4) zanieczyszczenie gruntu i wód. § 12. 1. Usytuowanie budynku na działce budowlanej powinno być dostosowane do linii i gabarytów zabudowy, planie miejscowym lub w decyzji o warun kach zabudowy i zagospodarowania terenu, zapewniać za chowanie odległości między budynkami i urządzeniami tere nowymi oraz odległości budynku i urządzeń terenowych od granic działki i od zabudowy na działkach sąsiednich, okreś­ lonych w rozporządzeniu, a także w przepisach odrębnych i szczególnych, w tym sanitarnych i o ochronie przec iwokreślonych w pożarowej . 2. W zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej nie ustala w zakresie zachowania odległości między budynkami na działce budowlanej, z zastrzeżeniem przepisów ust. 1 oraz § 23, 35, 36 i 271 . się wymagań 3. Budynek z pomieszczeniami przeznaczonymi na po byt ludzi oraz do produkcji i przechowywania produktów żywnościowych powinien być wznoszony i użytkowany z zachowaniem odległości od źródeł zagrożeń i uciążliwości określonych w rozporządzeniu i w przepisach szczególnych, w tym dotyczących wymagań higienicznosanitarnych, oraz w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowan ia terenu. 4. Jeżeli z warunków, o których mowa w ust. 1 i 2 oraz § 271 i 272 ust. 4, nie wynikają inne wymagania, należy zachować odległości zabudowy oQ granic działki co najmniej : 1) dla budynków zwróconych w stronę granicy śc i aną z otworami okiennymi lub drzwiowymi - 4 m, 2) dla budynków zwróconych w stronę granicy ścianą bez otworów - 3 m. 5. Okapy i gzymsy nie mogą pomniejszać odległości od granicy działki budowlanej o więcej niż 0,5 m, natomiast balkony lub loggie o więcej niż 1 m. 6. Dopuszcza się sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej bądź w odległości mniejszej od ok reślon ej w ust. 4, lecz nie mniejszej niż 1,5 m od tej granicy, jeże li w projekcie zabudowy i zagospod arowania terenu ( dz i ał k i budowlanej) zostanie wykazana m ożliwość zachowania ok reślonych w rozporządzeniu odległo ści m i ę­ dzy projektowaną zabudową a istniejącym i lub zaprojektowanymi el ementami zagospodarowania działki sąsied n iej i uzyskana pisemna zgoda jej właściciela. 7. Zgoda właśc i ciela nie jest wymagana, j eże li usytuowanie budyn ku, o którym mowa w ust. 6, wynika z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. 8. Budynek produkcyjny, usługowy i magazynowy uznany za uc i ąż li wy dla otoczenia przez organ w l aściwy w zakresie ochrony środowiska lub przez właściw eg o państ ­ wowego terenowego inspektora sanitarnego, a tak że stodola i budynek inwentarski nie mogą być sytuowane przy granicy działki budowlanej jako sąsiadujące bezpośrednio z budynkiem mieszkalnym, zamieszkania zbiorowego oraz u żytecz­ ności publ icznej . § 13. 1. Odległość budynku mającego pom ieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożl i wiać naturalne oświetlenie tych pomi e szc zeń , z zachowaniem przepisów § 57 i 60. Warunek ten uzn aje się za spełniony , j e ż e l i odległość od obiektu przesłan i ające go jest: 1) nie mn iejsza niż jego wysokość - dla obiektów przesłan i ających o wysokości do 55 m włącznie , 2) nie mniejsza niż 55 m wyższych ni ż 55 m. dla obiektów p rzesł an i ających 2. Wysoko ś ć obiektu przesłaniającego , o której mowa w ust. 1, liczy się od poziomu dolnej krawęd zi najniżej położonych okien budynku przesłanianego do poziomu najwyższej z a cieniającej krawędzi obiektu przesłani ającego . 3. Odle g ło ś ci , o których mowa w ust. 1, mo gą być mniejsze, jeżel i będą spełnione inne warun ki ok reślone w rozporządze niu oraz będzie zapewnione, z okn a budynku p rzesłanianego, pole widzenia o kącie 60° w płaszczyźnie poziomej, a obiekt p rz esłaniaj ący, znajdujący si ę w tym polu, jest usytuowany w odległości nie mniejszej niż jego wysokość . 4. Odleglo ś c i, o których mowa w ust. 1, mogą być zmn iejszone o połowę w ś ródmiejskiej zabudowi e uzupelniając ej (plombowej) . Rozdział 2 Dojścia i dojazdy § 14. 1. Do działki budowlanej oraz do budynku i urzą­ dzeń z nim związanych należy zapewnić dojście i dojazd od drog i publicznej, odpowiedn ie do przeznaczeni a i sposobu jego użytkowania oraz wymagań ochrony prz e ci wpożaro­ wej, określonych w przepisach szczególnych. S zerokość jezdni nie może być mniejsza niż 3 m. 2. W zespole budynków jednorodzinnych dopuszcza się zastosowan ie dojśc i a i dojazdu do działek budowlanych w postaci ciągu pieszo-jezdnego, pod warunkiem że ma on szerokość nie mniejszą niż 5 m. 3. W zespole niskich budynków wielorodzinnych dojś­ cie do każdej klatki schodowej powinno być przystosowane do awaryjnego ruchu pojazdów uprzywilejowanych o masie całkow i tej do 2, 5 tony. 4. Do budyn ku i urządzeń z nim związanych , wy magają ­ cych dojazdów, funkcję tę mogą spełniać dojś c ia, pod warunkiem ż e ich szerokość nie będz ie mniejsza ni ż 4,5 m. - Dziennik Ustaw Nr 10 152 § 15. 1. Szerokość , promienie łuków dojazdów oraz wytrzymałość nawierzchni należy dostosować do wymiarów gabarytowych, ciężaru całkowitego i warunków ruchu poja zdów, których dojazd do działki budowlanej i budynku jest konieczny. 2. Dojścia służące równocześnie do ruchu pojazdów gospodarczych i uprzywilejowanych o masie do 2,5 tony powinny mieć nawierzchnię o nośności co najmniej dostosowanej do masy tych pojazdów. § 16. Do wejść do budynku mieszkalnego wielorodzin nego, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej powinny być doprowadzone utwardzone dojścia o szerokości minimalnej 1,5 m, przy czym co najmniej jedno dojście powinno zapewniać osobom niepełnosprawnym dostęp do całego budynku lub tych jego części, z których osoby te mogą korzystać . § 17. 1. Nachylenie podłużne dojść (chodników) nie powinno przekraczać 5%, a poprzeczne - 2%. Dopuszcza się zastosowanie większego nachylenia podłużnego, jeżeli będzie ono odpowiadało wymaganiom dotyczącym pochylni zewnętrznych, określonym w § 70. 2. Wysokość ogólnodostępnych przejść i prześwitów do ruchu pieszego nie może być mniejsza niż 2,2 m, jeżeli przepisy dotyczące ochrony przeciwpożarowej nie stanowią inaczej . Poz. 46 korzystają osoby niepełnosprawne, mogą być usytuowane w odległości 5 m od okien budynku mieszkalnego wielorodzinnego i zamieszkania zbiorowego oraz zbliżone bez żadnych ograniczeń do innych budynków. Miejsca te wymagają odpowiedniego oznakowania. § 21. 1. Stanowiska postojowe dla samochodów osobowych powinny mieć co najmniej szerokość 2,3 m i długość 5 m, przy czym dla samochodów użytkowanych przez osoby niepełnosprawne szerokość stanowiska powinna wynosić co najmniej 3,6 m i długość 5 m, a w wypadku usytuowania wzdłuż jezdni długość co najmniej 6 m. 2. Stanowiska postojowe i dojazdy manewrowe dla samochodów osobowych powinny mieć nawierzchnię utwardzoną lub co najmniej gruntową stabilizowaną, ze spadkiem zapewniającym spływ wody. 3. Stanowiska przeznaczone do mycia i niezawodowego przeglądu samochodów w zgrupowaniach miejsc postojowych powinny mieć doprowadzenie wody oraz twardą nawierzchnię ze spadkami zapewniającymi spływ wody do wpustów kanalizacyjnych z osadnikami błota i łapaczami oleju. Rozdział 4 Miejsca gromadzenia odpadków stałych § 22. 1. W jednostkach osadniczych na działkach budowlanych należy przewidzieć miejsca na pojemniki służące do czasowego gromadzenia odpadków stałych, z uwzględ­ nieniem możliwości ich segregacji. Rozdział 3 Miejsca postojowe dla samochodów § 18. 1. W zagospodarowaniu działki budowlanej należy zapewnić, stosownie do jej przeznaczenia i sposobu zabudowy, odpowiednią liczbę miejsc postojowych dla samochodów użytkowników stałych i przebywających okresowo, w tym również miejsc postojowych dla samochodów, z których korzystają osoby niepełnosprawne . 2. Liczbę i sposób urządzenia miejsc postojowych lub budowy garaży należy dostosować do ustalonych przez właściwy organ warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, z uwzględnieniem potrzebnej liczby miejsc, z których korzystają osoby niepełnosprawne, przy zachowaniu warunków technicznych określonych w rozporządzeniu . § 19. 1. Odległość wydzielonego, odkrytego zgrupowania miejsc postojowych lub otwartego garażu wielo. poziomowego od okien budynku mieszkalnego, zamieszkania zbiorowego (z wyjątkiem hoteli), zakładu opieki zdrowotnej, oświaty i wychowania, a także od placu zabaw dziecięcych nie może' być mniejsza niż: 1) dla zgrupowania do 60 stanowisk włącznie - - 10m, 2) dla większych zgrupowań - 20 m, z zachowaniem warunków określonych w § 275 . 2. Ustalenia ust. 1 pkt 1 i 2 dotyczą również sytuowania wjazdów do zamkniętego garażu wielostanowiskowego w stosunku do okien budynku zakładu opieki zdrowotnej, oświaty i wychowania, a także placu zabaw dziecięcych . 3. Zachowanie odległości określonych w ust. 1 nie jest wymagane w stosunku do miejsc postojowych, znajdują ­ cych się między liniami rozgraniczającymi ulicy, na obszarze zwartej zabudowy miejskiej. § 20. Miejsca postojowe dla samochodów, z których 2. Miejscami, o których mowa w ust. 1, mogą być: 1) zadaszone osłony lub pomieszczenia ze ścianami peł­ nymi bądź ażurowymi , 2) wyodrębnione pomieszczenia w przyziemiu budynków z bezpośrednim wyjściem na zewnątrz, zaopatrzonym w daszek o wysięgu co najmniej 1 m, mające ściany i podłogi zmywalne, punkt czerpalny wody, kratkę ściekową , wentylację grawitacyjną oraz sztuczne oświe­ tlenie, 3) utwardzone place do ustawiania kontenerów z zamykanymi otworami wrzutowymi. 3. Między wejściami do pomieszczeń lub placami, o których mowa w ust. 2, a miejscem dojazdu samochodów śmieciarek wywożących odpadki powinno być utwardzone dojście, umożliwiające przemieszczanie pojemników na wła­ snych kołach lub na wózkach . 4. Miejsca do gromadzenia odpadków stałych w zabudowie wielorodzinnej powinny być dostępne dla osób niepełnosprawnych . § 23. 1. Odległość zadaszonych osłon lub pomieszczeń z pojemnikami na odpadki stałe powinna wynosić co najmniej 10m od okien i drzwi do budynków z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi oraz co najmniej 3 m od granicy z sąsiednią działką. Zachowanie odległości od granicy działki nie jest wymagane, jeżeli osłony lub pomieszczenia stykają się z podobnymi urządzeniami na działce sąsiedniej. 2. W wypadku przebudowy lub modernizacji istniejącej zabudowy, odległości , o których mowa w ust. 1, mogą być pomniejszone, jednak nie więcej niż o połowę , po uzyskaniu opinii właściwego terenowo państwowego inspektora sanitarnego . - Dziennik Ustaw Nr 10 153 3. W zabudowie jednorodzinnej dopuszcza się zmniej szenie odległości określonych w ust. 1 od okien i drzwi do 3 m, od granicy działki do 2 m, a także sytuowanie zadaszonych osłon lub pomieszczeń na granicy działek , jeżeli stykają się one z podobnymi urządzeniami na działce sąsiedniej lub przy linii rozgraniczającej od strony ulicy. § 24. 1. Na terenach nie zurbanizowanych oraz w jednostkach osadniczych, w których nie działają przedsiębiorst­ wa oczyszczania, mogą być stosowane stacjonarne zbiorniki na odpadki stałe (śmietniki) , przystosowane do okresowego opróżniania, pod warunkiem usytuowania ich w odległoś­ ciach określonych w § 23 ust. 1. 2. Zbiorniki, o których mowa w ust. 1, powinny mieć nieprzepuszczalne ściany i dno, szczelne przekrycie z zamykanym otworem wsypowym oraz zamykanym otworem bocznym do usuwania odpadków. Do zbiorników tych należy doprowadzić utwardzony dojazd . . § 25. W zabudowie wielorodzinnej trzepaki należy sytuować przy miejscach do gromadzenia odpadków stałych , z zachowaniem odległości nie mniejszej niż 10m od okien i drzwi do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi . - Poz. 46 deszczową lub, za zgodą właściwego organu do spraw ochrony środowiska, przyłączona do kanalizacji ogólnospławnej . 2. W razie braku kanalizacji deszczowej lub ogólno spławnej, dopuszcza się odprowadzanie wód opadowych na własny teren, pod warunkiem spełnienia wymagań okreś­ lonych przez właściwy organ do spraw ochrony środowiska . 3. Warunki określone w ust. 1 i 2 nie dotyczą zabudowy jednorodzinnej i zagrodowej . § 29. Dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania go na teren sąsiedniej nieruchomości bez zgody jej właściciela lub zarządcy jest zabronione. § 30. Usytuowan ie na działce budowlanej ujęć wody, urządzeń do gromadzenia i oczyszczania ścieków oraz od- padków stałych powinno być zgodne z wymaganiami rozporządzenia oraz z przepisami dotyczącymi ochrony gruntu, wód i powietrza. Rozdział 5 Rozdział 6 Przyłączenia do sieci zewnętrznych Studnie § 26. 1. Działka budowlana, przewidziana pod zabudobudynkami przeznaczonymi na pobyt ludzi, powinna mieć zapewnioną możliwość przyłączenia uzbrojenia działki lub bezpośrednio budynku do zewnętrznej sieci wodociągo­ wej, kanalizacyjnej i elektroenergetycznej oraz scentralizowanego zaopatrzenia w ciepło bądź korzystania z indywidualnych źródeł ciepła. § 31 . 1. Odległość studni dostarczającej wodę do picia i na potrzeby gospodarcze, nie wymagającej, zgodnie z przepisami szczególnymi, ustanowienia większej strefy ochronnej, powinna wynosić -licząc od osi studni _ . co najmniej : 2. W razie braku warunków przyłączenia do zewnętrznej sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, działka , o której mowa w ust. 1, może być wykorzystana pod zabudowę budynkami przeznaczonymi na pobyt ludzi, pod warunkiem zapewnienia możliwości korzystania z indywidualnego ujęcia wody, urzą­ dzenia do biologicznego oczyszczania ścieków lub zbiornika do czasowego gromadzenia nieczystości ciekłych , jeżeli ich ilość odprowadzana do tego zbiornika nie przekracza 10m 3 na dobę . Niezbędna jest przy tym zgoda właściwego organu ochrony środowiska i pozytywna opinia właściwego terenowo państwowego inspektora sanitarnego. 3) do budynków inwentarskich i związanych z nimi szczelnych silosów, zbiorników do gromadzenia nieczystości, kompostu oraz podobnych szczelnych urządzeń - 15 m, wę 3. Na działkach budowlanych przeznaczonych dla szpitali i sanatoriów, niezależnie od zasilania z sieci zewnętrznej, należy zapewnić dodatkowo własne ujęcie wody oraz własne źródło energii elektrycznej i cieplnej . 1) do granicy działki - 7,5 m, 2) do osi rowu przydrożnego - 7,5 m, 4) do najbliższego przewodu rozsączającego kanalizacji indywidualnej, jeżeli odprowadzane są do niej ścieki oczyszczone biologicznie w stopniu określonym w przepisach dotyczących ochrony wód - 30 m, 5) do nie utwardzonych wybiegów dla zwierząt hodowlanych, najbliższego przewodu rozsączającego kanalizacji lokalnej bez urządzeń biologicznego oczyszczania ścieków oraz do granicy pola filtracyjnego - 70 m. 2. Dopuszcza się sytuowanie studni wspólnej na granicy dwóch działek lub w odległości mniejszej niż 7,5 m od granicy, pod warunkiem zachowania na obydwu działkach odległości, o których mowa w ust. 1 pkt 2-5. 4. Spełnienie warunków określonych w ust. 1 i 2 nie jest wymagane w wypadku działek przeznaczonych pod budowę § 32. 1. Obudowa studni kopanej, dostarczającej wodę letnich domków rekreacyjnych oraz budynków inwentarsdo picia i na potrzeby gospodarcze, powinna być wykonana kich i gospodarczych na wsi, jeżeli właściwy organ w decyzji z materiałów nieprzepuszczalnych i nie wpływających ujem o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu nie ' nie na jakość wody, a złącza elementów obudowy powinny określił takich wymagań . być należycie uszczelnione. Przy zastosowaniu kręgów beto nowych warunek szczelności uznaje się za spełniony, jeżeli § 27 . Działka budowlana, która nie może być zaopat- wykonane zostanie ich spoinowanie od wewnątrz na całej rzona w wodę zdatną do picia z sieci zewnętrznej lub wysokości studni, a ponadto od zewnątrz do głębokości co własnego ujęcia, może być wykorzystana pod zabudowę najmniej 1,5 m od poziomu terenu . zagrodową lub rekreacyjną , pod warunkiem zapewnienia 2. Część nadziemna studni kopanej, nie wyposażonej możliwości czerpania lub dostawy wody z ujęć położonych w urządzenie pompowe, powinna mieć wysokość co najpoza granicami działki . mniej 0,9 m od poziomu terenu oraz być zabezpieczona § 28. 1. Działka budowlana, na której są sytuowane trwałym i nieprzepuszczalnym przykryciem, ochraniającym budynki, powinna być wyposażona w odrębną kanalizację wnętrze studni i urządzenia do czerpania wody. .- Dziennik Ustaw Nr 10 - 154 Poz. 46 3. Część nadziemna studni kopanej, wyposażonej w urz ą d z enie pompowe, powinna mieć wysokość co najmni ej 0, 2 m od poziomu terenu . Przykrycie jej powinno być szczel nie dopasowane do obudowy i wykon ane z materiału nieprzepuszczalnego oraz m i eć nośność odpowiednią do przewi dywa nego obciążenia . 3. Odległość dołów ustępów nie skanałizowanych o li czbie miejsc większej niż 4 oraz innych zbiorników na nieczystości ciekłe, gnojowników, kompostowni i silosów na kiszonkę o pojemności do 50 m 3 od okien i drzwi zewnętrz­ nych do pomieszczeń budynków wymienionych w ust. 1 pkt 1 powinna wynosić co najmn iej 30 m. 4. Teren otaczający studnię kopaną , w pasie o szeroko- 4. Terenowy organ właściwy w sprawach ustalania warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, w porozumieniu z państwowym wojewódzkim inspektorem sanitarnym, może ustalić dla działek budowlanych położonych przy zabudowanych działkach sąsiednich odległości mniejsze niż określone w ust. 1 i 2. śc i co najmniej 1 m, licząc od zewnętrznej obudowy studni, powinien być pokryty nawierzchnią utw a r d zon ą, ze spadkiem w kierunku zewnętrznym. § 33. Przy ujęciu wód podziemnych za pomoc ą studni wi erconej teren w promieniu co najmniej 1 m od wprowadzonej w grunt rury należy zabezpieczyć w sposób określony w § 32 ust. 4, a przejście rury studziennej przez nawierzchnię o c hron n ą należy uszczelnić . Rozdział 7 Zbiorniki na nieczystości cie k łe § 34. 1. Zbiorniki na nieczystości ciekłe , doły gnilne i osad niki ścieków mogą być stosowane wyłącznie na dzia ł kac h nie przyłączonych do zewnętrznej sieci kanalizacyjnej . Warunek ten nie dotyczy gospodarstw rolnych i hodowlan ych. 2. Do usuwania i gromadzenia wydalin pochodzenia z w ierzę c e go powinny być przewidziane specjalne urządze­ nia ka nalizacyjne i zbiorniki, odpowiadając e wymaganiom określ o n ym w § 35 ust. 2. § 35 . 1. Zbiorniki na nieczystości ciekłe oraz doły ustę­ pów nie skanalizowanych powinny mieć dno i ściany nieprzepuszczalne, szczelne przekrycie z zamykanym otworem do usu w ania nieczystości oraz odpowietrzenie wyprowadzone minimum 0,5 m ponad poziom terenu . 2. Gnojowniki, kompostownie oraz silosy na kiszonki powinny mi eć dno i ściany nieprzepuszczaln e, a zbiorn iki na gnojó w kę lub gnojowicę ponadto szczelne przekrycie z odpowietrzeniem określonym w ust. 1. 3. Do puszcza się możliwość budowy zbiorników na 5. Dopuszcza się sytuowanie krytych zbiorników na nieczystości ciekłe oraz dołów ustępowych na granicy działek, gdy będą przylegać do tego samego rodzaju urządzeń na działce sąsiedniej, lub co najmniej 1 m od granicy, pod warunkiem zachowania odległości określonych w § 31 . 6. Organ właściwy w sprawach ustalania warunków, zabudowy i zagospodarowania terenu, w porozumieniu z państwowym wojewódzkim inspektorem sanitarnym i organem do spraw ochrony środowiska, określa odległość zbiorników na nieczystości ciekłe, gnojowników, komposto wni, a także silosów na kiszonkę o pojemności powyżej 50 m 3 od budynków przeznaczonych na pobyt ludzi . § 37 . Przepływowe, szczelne osadniki podziemne, stanowiące część indywidualnego urządzenia do biologicznego oczyszczania ścieków gospodarczo-bytowych, służące do wstępnego ich oczyszczania, mogą być sytuowane w bezpośredn i m sąsiedztwie budynków jednorodzinnych, pod wa- runkiem wyprowadzenia ich odpowietrzenia przez instalację najmniej 0,6 m powyżej górnej krawędzi okien i drzwi zewnętrznych w tych budynkach . kanalizacyjną co § 38. Odległość osadników błota , łapaczy olejów mineralnychi tłuszczu, neutralizatorów ścieków i innych podobnych zbiorników od okien otwieralnych i drzwi zewnętrznych do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi powinna wynosić co najmniej 5 m, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaqej . gnojó w kę lub gnojowicę o pojemności do 50 m 3 bez przekryc ia, pod warunkiem ich usytuowania w odległości co najmniej 30 m od budynków przeznaczonych na pobyt ludzi i zabezpieczenia przed bezpośrednim dostęp e m . § 36. 1. Odległość pokryw i wylotów wentylacji ze zbiorn ików na nieczystości ciekłe, dołów ustę pów nie skanalizowanych o liczbie miejsc nie większej ni ż 4 i podobnych urz ądzeń sa nitarno -gospodarczych powinn a wynosić co najmniej: 1) od oki en i drzwi zewnętrznych do pom i e sz czeń przeznaczonych na pobyt ludzi oraz do magazynów produktów s p oży w c zych - 15 m, 2) od granicy działki sąsiedniej, drogi (ulicy) lub ciągu pieszego - 7,5 m. 2. Odl e głości , o których mowa w ust. 1, na nie skanalizo w anych terenach zabudowy jednorodzinnej i zagrodowej powinny wynosić co najmniej : 1) od okie n i drzwi zewnętrznych do po mi e s z czeń przeznaczonych na pobyt ludzi - 5 m, 2) od granicy dz i ałki sąsiedni ej. drog i (u licy) lub ciągu pieszeg o - 2 m . • Rozdział 8 Zieleń i urządzenia rekreacyjne § 39. 1. Na działkach budowlanych, przeznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod zespoły zabudowy wielorodzinnej, budynki zakładów opieki zdrowotnej (z wyjątkiem przychodni) oraz oświaty i wychowania, co najmniej 25% powierzchni należy przeznaczyć pod zieleń i na rekreację . 2. W decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu organ gminy może określić inny niż w ust. 1 procent udz i ału terenów zieleni , jeżeli wynika to .z ustaleń miej scowego planu zagospodarowania przestrzennego. § 40. 1. W zespole zabudowy wielorodzinnej na terenach zieleni przydomowej należy, stosownie do potrzeb użytkowych, przewidzieć placyki zabaw dla dzieci najmłod­ szych, boiska sportowe i miejsca rekreacyjne dostępne dla osób starszych i niepełnosprawnych. W zabudowie śród ­ miejskiej dopuszcza się ograniczenie tego programu przez organ gminy, w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu . 155 Dziennik Ustaw Nr 10 2. N asł oneczni e nie placyku zabaw dl a dzieci powinno - Poz. 56 (21 marca i 21 wrze ś nia) w godzin ach 10°°_ 16°°. Wzabudowie śródmiejskiej dopuszcza s ię nasłonecznienie nie krótsze niż 2 godziny. w wanny, natryski lub umywalki, powinny mieć indywidualną lub centralną instalację ciepłej wody. Warunek doprowadzeniaci ep łej wody do umywalek nie dotyczy budownictwa zagrodowego oraz indywidualnego budownictwa rekreacyjnego. 3. Odl egł o ść placyków i u rządzeń, wymienionych w ust. 1, od linii rozgraniczających ulicę oraz od miejsc gromadzenia odpadków powinna wyno s ić co najmniej 10m. § 47. Budynek wyposażony w instalację wodociągową powini en mieć zapewnione odprowadzenie ścieków bytowo-gospodarczych i technologicznych . Rozdzi a ł 9 § 48. 1. Budynek przeznaczony na pobyt ludzi oraz inne budynki, w których w trakcie użytkowania powstają odpadki i nieczystości stałe, powinny mieć miejsca przystosowane do ich czasowego gromadzenia, usytuowane w samym budynku lub w jego otoczeniu. wynosić co najmniej 4 godziny, liczone w dniach równonocy Ogrodzenia § 41. Ogrodzenie działki nie powinno przekraczać granicy działki oraz linii rozgraniczającej ulicy łub placu bądź innej linii ustalonej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. § 42 . 1. Ogrodzenie powinno być ażurowe co najmniej powyżej 0,6 m od poziomu terenu, chyba że konieczność budowy ogrodzenia innego wynika z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo wymagań ochrony akustycznej lub warunków u żytk owania działki . 2. Przepis ust. 1 nie dotyczy ogrodzeń terenów obiektów zabytkowych, sportowych, wojskowych, zakładów karnych, zakładów dla nieletnich oraz zakładów przemysłowych i innych terenów o specjalnym przeznaczeniu . § 43. 1. Ogrodzenie nie może stwarzać zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i zwierząt. Umieszczanie na wysokości mniejszej niż 1,8 m drutu kolczastego, tłuczonego szkła oraz innych ostro zakończonych elementów jest zabronione . 2. Bramy i furtki w ogrodzeniu nie mogą otwierać się na zewnątrz działki i mieć progów utrudniających wjazd osób niepe łnosp ra wnych na wózkach inwalidzkich. 3. S zerokość bramy powinna wynosić co najmniej 3,6 m na drodze pożarowej, na pozostałych drogach co najmniej 2,4 m, a szerokość furtki co najmniej 0,9 m. 2. Budynki, o których mowa w ust. 1, mogą być wyposażon e w wewnętrzne urządzenia (zsypy) do usuwania odpadków i nieczystości stałych. § 49. Budynek i pomieszczenia powinny być wyposażone w instalacje (urządzenia) do ogrzewania pomieszczeń w okresie obniżonych temperatur, umożliwiające utrzymanie temperatury powietrza wewnętrznego odpowiedniej do ich przez naczen ia. § 50. Budynek i pomieszczenia, w których są zainstalowane paleniska na paliwo stałe lub komory spalania z palnikami na paliwo płynne lub gazowe, powinny mieć przewody kominowe do odprowadzania dymu i spalin. § 51. Budynek i pomieszczenia powinny mieć zapewstosownie do ich przeznaczenia. nioną wentylację lub klimatyzację, § 52 . Budynek z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi może być zaopatrywany gaz z sieci gazowej, z sieci lokalnej, baterii butli lub zbiorników stałych gazu płynn e go, zgodnie z warunkami określonymi w § 157. w § 53. 1. Budynek, odpowiednio do potrzeb wyn i kają­ cych z jego przeznaczenia, powinien być przyłączony do sieci elektroenergetycznej i wyposażony w wewnętrzną instalację elektryczną· Dzia ł III BUDYNKI I POMIESZCZENIA Rozdział 1 Wymagania ogó lne § 44. Budynek, jego ukł a d funkcjonalny i przestrzenny, ustrój konstrukcyjny oraz rozwiązania techniczne i materiało­ we elementów budowl anych powinny być zaprojektowane i wykonane w sposób odpowiadający wymag aniom wynikającym z jeg o usytuowani a i przeznaczenia oraz z odnoszą ­ cych się do niego przepisów rozporządzenia i przepisów szczegó lnych . § 45. Budynek z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi powinien być zaopatrzony co najmn iej w wodę do picia, utrzymania higieny i na potrzeby gospodarcze oraz przec i wpoża rowe, jeżeli wymagają tego przepisy szczególne, a odpowiednio do ich przeznaczenia - także na inne cele. W innych budynkach zaopatrzenie w wodę powinno wynikać z ich przeznaczenia i potrzeb ochrony przeciwpożarowej. § 46 . Budynek mieszkalny wielorodzinny, zamieszkania zbiorow ego, zakładu opi eki zdrowotnej, opieki społecznej, oświaty i wychowania, zakładu żywienia, produkcji i handlu żywno ści ą, a także inn e budynk i, jeżeli są wyposażone 2. Budynek należy wyposażyć w instalację piorunochronn ą, chroniącą od wyładowań atmosferycznych, jeżeli obow iązek taki wynika z Polskiej Normy. § 54. 1. Budynek średniowysoki i wyższy, niezależnie od przeznaczenia, a także dwukondygnacyjny i wyższy budynek zakładu opieki zdrowotnej, opieki społecznej oraz inne budynki, stosownie do przeznaczenia, należy wyposażyć w urządzenia dźwigowe . 2. W budynku mieszkalnym, zamieszkania zbiorowego oraz użyteczności publicznej, wyposażonym w dźwigi, należy zap e wnić dostęp do nich i dojazd na wszystkie kondygnacje użytkowe osobom n i€ pełnosprawnym. § 55 . 1. W budynku mieszkalnym wielorodzinnym nie wyposażonym w dźwigi należy zapewnić możliwość wykonania pochylni lub zainstalowania odpowiednich urządzeń technicznych, umożliwiających dostęp osobom niepełno­ sprawnym do mieszkań położonych na parterze. 2. W nowo wznoszonym budynku zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej nie wyposażonym w dźwigi należy zainstalować urządzenia techniczne, które zapewnią osobom niepełnosprawnym konieczny dostęp na kondygnacje u żytkowe . Nie dotyczy to koszar, zakładów karnych i zakładów dla nieletnich . Dziennik Ustaw Nr 10 - 156 3. Dopuszcza się niewyposażenie w dźwigi budynku o wysokości do 5 kondygnacji włącznie, jeżeli ostatnia kondygnacja użytkowa stanowi część mieszkań dwupoziomowych . § 56 . Budynek wielorodzinny, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej powinien być przystosowany do wyposażenia w instalacje telekomunikacyjne oraz instalacje zbiorczych anten radiowo-telewizyjnych, odpowiadające przepisom szczególnym i Polskim Normom, a stosownie do przeznaczenia budynku - również w instalację sygnalizacji dzwonkowej lub domofonowej . Rozdział 2 Oświetlenie i nasłonecznienie § 57 . 1. Pomieszczenie przeznaczone na pobyt ludzi powinno mieć zapewnione oświetlenie naturalne, dostosowane do przeznaczenia, kształtu i wielkości, z uwzględ­ nieniem warunków określonych w § 13 oraz w Polskich Normach . 2. W pomieszczeniu przeznaczonym na pobyt ludzi stosunek powierzchni okien, liczonej w świetle ościeżnic, do powierzchni podłogi powinien wynosić co najmniej 1 :8, natomiast w innym pomieszczeniu, w którym oświetlenie naturalne jest wymagane ze względów na przeznaczenie - co najmniej 1 :12. § 58. Dopuszcza się oświetlenie pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi wyłącznie światłem sztucznym, jeżeli: 1) oświetlenie światłem dziennym nie jest konieczne lub nie jest wskazane ze względów technologicznych, 2) jest uzasadnione celowością funkcjonalną zlokalizowania tego pomieszczenia w obiekcie podziemnym lub w części budynku pozbawionej oświetlenia naturalnego. § 59. 1. Oświetlenie sztuczne pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi powinno odpowiadać potrzebom użytkowym i Polskim Normom. 2. Ogólne oświetlenie sztuczne pomieszczenia przeznaczonego na stały pobyt ludzi powinno zapewniać odpowied nie warunki użytkowania całej jego powierzchni . 3. Oświetlenie sztuczne połączonych ze sobą pomieszprzeznaczonych na stały pobyt ludzi oraz do ruchu ogólnego (komunikacji) nie powinno wykazywać różnic natężenia, wywołujących olśnienie przy przejściu między tymi pomieszczeniami . - Poz. 46 do 1,5 godziny, a w odniesieniu do mieszkania jednopokojowego nie określa się wymaganego czasu nasłonecz ­ nienia . Rozdział 3 Wejścia do budynków i mieszkań § 61 . Położenie drzwi wejściowych do budynku oraz kształt i wymiary pom i eszczeń wejściowych powinny umoż­ liwiać dogodne warunki ruchu, w tym również osobom Wymaganie przystosowania wejść dla tych osób nie dotyczy budynków mieszkalnych w zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej oraz budynków do rekreacji indywidualnej . niepełnosprawnym . § 62. 1. Drzwi wejściowe do budynku i ogólnodostęp­ nych pomieszczeń użytkowych oraz do mieszkań powinny mieć szerokość w świetle co najmniej 0,9 m. W wypadku zastosowania drzwi zewnętrznych dwuskrzydłowych szerokość skrzydła zasadniczego nie może być mniejsza niż 0,9 m. 2. W wejściach do budynku i ogólnodostępnych pozastosowane drzwi obrotowe lub wahadłowe , pod warunkiem usytuowania przy nich drzwi rozwieranych lub rozsuwanych, przystosowanych do ruchu osób niepełnosprawnych. mieszczeń użytkowych mogą być 3. W drzwiach, o których mowa w ust. 1, oraz w drzwiach do mieszkań i pomieszczeń mieszkalnych w budynku zamieszkania zbiorowego wysokość progów nie może przekraczać 20 mm. § 63. Wejścia z zewnątrz do budynku i pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi należy chronić przed nadmiernym dopływem chłodnego powietrza przez zastosowanie przedsionka, kurtyny powietrznej lub innych rozwiązań nie utrudniających ruchu . Wymagania te nie dotyczą dodatkowych wejść nie przewidzianych do stałego użytkowania . § 64. Wejście do budynku i do każdej klatki schodowej powinno mieć elektryczne oświetlenie zewnętrzne . Nie dotyczy to budownictwa zagrodowego i rekreacyjnego. § 65. W budynku wielorodzinnym, w pomieszczeniu przy wejściu, należy zapewnić miejsce do zainstalowania domowych skrzynek listowych . czeń § 60. 1. Pokój mieszkalny oraz pomieszczenie przeznaczone do zbiorowego przebywania dzieci w żłobku, przedszkolu i szkole, z wyjątkiem pracowni chemicznej, fizycznej i plastycznej, powinny mieć zapewniony czas nasłonecz­ nienia co najmniej 3 godziny w dniach równonocy (21 marca i 21 września) w godzinach 8 00 _16 00 . 2. W mieszkaniu wielopokojowym dopuszcza się ogra niczenie wymagania ust. 1 co najmniej do jednego pokoju, przy czym w zabudowie uzupełniającej (plombowej) dopuszcza się ograniczenie wymaganego czasu nasłonecznienia Rozdział 4 Schody i pochylnie § 66. W celu zapewnienia dostępu do pomieszczeń położonych na różnych poziomach należy stosować schody stałe, a w zależności od przeznaczenia budynku - również pochylnie odpowiadające warunkom określonym w rozporządzeniu. § 67: Zainstalowanie w budynku schodów lub pochylni ruchomych nie zwalnia z obowiązku zastosowania schodów lub pochylni stałych . § 68. 1. Graniczne wymiary sch.o dów stałych w budynkach o różnym przeznaczeniu określa tabela : .. Dziennik Ustaw Nr 10 - 157 Minimalna szerokość użytkowa (m) Maksymalna biegu spocznika stopni (m) 1 2 3 4 Budynki jednorodzinne i zagrod()we oraz mieszkania dwupoziomowe 0,8 0,8 0,19 Budynki mieszkalne wielorodzinne, budynki zamieszkania zbiorowego oraz użytecznośc i publicznej *), a także budynki produkcyjne*) oraz magazynowo-składowe .1,2 1,5 0,175 Przedszkola i żłobki 1,2 1,3 0,15 Budynki zakładów opieki zdrowotnej *) 1,4 1,5 0,15 Garaże wbudowane i wolno stojące (wielostanowiskowe) 0,9 0,9 0,19 Wszelkie budynki - schody do piwnic oraz poddaszy nieużytkowych i służących do przechowywania pasz słomiastych w budynkach inwentarskich , 0,8 0,8 0,2 Przeznaczen ie budynków *) Poz. 46 wysokość Szerokość użytkowa biegów i spoczników klatek schodowych, określona w tabeli , nie może być mniejsza, niż wynika to ze wskaźnika 0,6 m na 100 osób na kondygnacji o największej liczbie przewidywanych użytkowników znajdujących się tam jednocześnie . 2. Szerokość użytkowa schodów zewnętrznych powinna wynosić co najmniej 1,2 m. 3. Szerokość użytkową schodów stałych mierzy się między wewnętrznymi krawędziami poręczy , a w wypadku balustrady jednostronnej - między wykończoną powierzchnią ściany a wewnętrzną krawędzią poręczy tej balustrady. Szerokości te nie mogą być ograniczane przez zainstalowane urządzenia oraz elementy budynku . § 69. 1. Liczba stopni w jednym biegu schodów sta łych, łączących kondygnacje nadziemne, nie powinna wynosić więcej niż: 1) w budynku zakładu opieki zdrowotnej 2) w innych budynkach - 14 stopni, 17 stopni. 2. Liczba stopni w jednym biegu schodów zewnętrz­ nych nie powinna wynosić więcej niż 10. 3. Szerokość stopni stałych schodów wewnętrznych powinna wynikać z warunku określonego wzorem : 2h + s = 0,6 do 0,65 m, gdzie h oznacza wysokość stopnia, s - jego szerokość . 4. Szerokość stopni schodów zewnętrznych przy głów­ nych wejściach do budynku powinna wynosić w budynkach użyteczności publicznej co najmniej 0,35 m, w innych budynkach - co najmniej 0,3 m. 5. Szerokość stopnia zabiegowego oraz stopnia schodów wachlarzowych w odległości 0,4 m od poręczy balustrady powinna wynosić co najmniej 0,25 m. 6. W budynku zakladu opieki zdrowotnej stosowanie schodów zabiegowych i wachlarzowy.ch , jako przeznaczonych do ruchu pacjentów, jest zabronione. 7. Schody i pochylnie powinny mieć wykończenie po wierzchni odróżniające je od poziomych płaszczyzn ruchu . § 70. 1. Maksymalne nachylenie pochylni zwiąlanych z budynkiem nie może przekraczać wielkości określonych w poniższej tabeli : Usytuowanie pochylni Przeznaczenie pochylni na zewnątrz , bez przekrycia % nachylenia wewnątrz budynku 1 2 3 Do ruchu pieszego i dla osób niepełnosprawnych poruszających się przy użyciu wózka inwalidzkiego, przy wysokości pochylni : a) do 0,15 m b) do 0,5 m c) ponad 0,5 m*) 15 8 6 15 10 8 Dla samochodów w garażach wielostanowiskowych : a) jedno- i dwupoziomowych b) wielopoziomowych 15 15 25 15 Dla samochodów w garażach indywidualnych 25 25 lub pod dachem % nachylenia ., , Pochylnie do ruchu pieszego i dla osób niepe/nosprawnych o d/ugości ponad 9 m powinny być podzielone na krótsze odcinki, przy zastosowaniu spoczników poziomych o d/ugości co najmniej 1 A m. - Dziennik Ustaw Nr 10 Poz. 46 158 2. Nawierzchnia pochylni powinna być szorstka, a pochylni zewnętrznych o nachyleniu większym niż 15% - ponadto karbowana . § 71. 1. Pochylnie przeznaczone dla osób niepełno­ sprawnych powinny mieć szerokość płaszczyzny ruchu co najmniej 1,2 m, krawężniki o wysokości co najmniej 0,07 m i obustronne poręcze odpowiadające warunkom określonym w § 298, przy czym odstęp między nimi powinien mieścić się w granicach od 1 m do 1,1 m. 2. Długość poziomej płaszczyzny ruchu na początku i na końcu pochylni powinna wynosić co najmniej 1,5 m. 3. Wymiary spocznika związanego z pochylnią przed wejściem do budynku powinny umożliwiać manewrowanie wózkiem inwalidzkim i otwieranie drzwi oraz wynosić co najmniej 1,5 x 1,5 m. Rozdział 5 Pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi § 72. 1. Wysokość pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi powinna odpowiadać wymaganiom określonym w poniższej tabeli : Minimalna Rodzaj pomieszczenia (sposób użytkowania) wysokość w świetle (m) 1 2 Pomieszczenia mieszkalne w budynkach jednorodzinnych i wielorodzinnych oraz sypialnie 1- 4-osobowe w budynkach zamieszkania zbiorowego 2,5 Pomieszczenia mieszkalne w budynkach jednorodzinnych na poddaszu oraz pomieszczenia w in dywidualnych domach rekreacyjnych 2,2 *) Pom ieszczenia do pracy, nauki i innych celów, w których nie występują czynniki uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia : a) jeżeli przebywają w nich nie więcej niż 4 osoby b) jeżeli przebywają w nich więcej niż 4 osoby 2, 5 3,0 Pomieszczenia jak wyżej, lecz usytuowane na antresoli otwartej do większego pomieszczenia, jeżeli nie występują czynniki szkodliwe dla zdrowia 2,2 Pomieszczenia do pracy i innych celów, w których występują czynniki uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia 3,3 Pomieszczenia przeznaczone na stały pobyt ludzi, jak dyżurki, portiernie, kantory, kioski uliczne, a także kioski usytuowane w halach dworcowych, fa brycznyc h, wystawowych , handlowych, jeżeli nie występują czynniki szkodliwe dla zdrowia 2,2*) Pomi eszczenia przeznaczone na czasowy pobyt ludzi : a) jeż e li nie występują czynniki szkodliwe dla zdrowia b) jeż e li występują czynniki szkodliwe dla zdrowia 2,2*) 2,5 *) Przy stropach pochyłych jest to wysokość średnia , natomiast wysokość najniższa powinna wynosić co najmniej 1,9 m. P rzestrze ń o wysoko ści poniżej 1,9 m uznaje się za pomocniczą . 2. Pomieszczenia, których wysokość powinna, w myśl ust. 1, wynos ić co najmniej 3 m i 3,3 m, mogą być obniżone w wypadku zastosowania klimatyzacji, pod warunkiem uzyskania zgody państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego . § 73 . 1. W pomieszczeniu mieszkalnym poziom podłogi od strony ściany z oknami nie powinien znajdować się poniżej przyległego terenu . 2. W pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi w budynku zakładu op ieki zdrowotnej, opieki społecznej , oświaty, wychowania i nauki poziom podłogi powinien znajdować się co najmniej 0,3 m powyżej przyległego terenu . 3. W pomieszczeniu produkcyjnym i usługowym poziom podłogi może znajdować się na poziomie terenu. Obniżenie poziomu podłogi poniżej terenu wymaga uzyskania zgody właściwego państwowego inspektora pracy oraz państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego. § 74. W budynku użyteczności publicznej pom ieszczenia ogólnodostępne ze zróżnicowanym poziomem podłóg powinny być przystosowane do ruchu osób niepełnospraw­ nych . § 75. Drzwi do pomieszczenia przeznaczonego na stały pobyt ludzi oraz do pomieszczenia kuchennego powinny mieć szerokość w świetle co najmniej 0,8 m i nie mogą mieć progów. Rozdział 6 Pomieszczenia higienicznosanitarne § 76 . Wymagania dotyczące pomieszczeń higienicznosanitarnych określają przepisy rozporządzenia, a także przepisy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy oraz obrony cY,w!'nej . Do pomiesz~zeń .higienicznosanitarnych zalicza się łaznle, sauny, natryski, łaZienki , ustępy , umywalnie, szatnie p~zeb.ieralni.e, pralnie, po~ieszczenia h'i gieny osobistej ko~ blet, Jak tez pomieszczenia służące do odkażania , oczyszczania oraz suszenia odzieży i obuwia . 159 - Dziennik Ustaw Nr 10 § 77 . 1. Pomieszczenie higienicznosanitarne powinno mieć wysokość w świetle co najmniej 2,5 m, z wyjątkiem łaźni ogólnodostępnej, której wysokość powinna wynosić co najmniej 3 m. 2. Dopuszcza się pomniejszenie wysokości pomi eszczenia higienicznosanitarnego, z wyjątkiem ogólnodostęp­ nych ustępów i łaźni, do 2,2 m w świetle , w wypadku usytuowania w suterenie, podpiwniczeniu lub na poddaszu budynku . § 78. 1. Ściany pomieszczenia higienicznosanitarnego powinny mieć do wysokości co najmniej 2 m powierzchnie zmywalne i odporne na działanie wilgoci . 2. Posadzka pralni, łazienki , umywalni, kabiny natryskowej i ustępu powinna być zmywalna, nienasiąkliwa i nie śliska . § 79. 1. Drzwi do łazienki , umywalni i wydzielonego ustępu powinny otwierać się na zewnątrz pomieszczenia, co najmniej 0,8 m w świetle ościeżnicy i w dolnej części otwory o sumarycznym przekroju nie mniejszym niż 0,022 m 2 dla dopływu powietrza . mieć szerokość 2. W łazience i umywalni, z wyjątkiem zbiorowych , mogą być stosowane drzwi przesuwane. § 80. 1. Kubatura pomieszczenia łazienki mającej wentylację grawitacyjną powinna wynosić co najmniej: 1) przy zastosowaniu gazowego urządzenia do ogrzewania wody, instalowanego w tym pomieszczeniu - 8 m 3 , 2) przy doprowadzeniu centralnej ciepłej wody albo za stosowaniu elektrycznego urządzenia do ogrzewania wody lub gdy gazowe urządzenie do ogrzewania wody znajduje się poza tym pomieszczeniem - 6,5 m 3 . 2. Łazienka o kubaturze mniejszej niż 6,5 m 3 powinna być wyposażona w wentylację mechaniczną. § 81 . 1. Kabina natryskowa nie zamknięta, stanowiąca wydzieloną część pomieszczeń natrysków i umywalni zbiorowych, powinna mieć powierzchnię nie mniejszą niż 0,9 m 2 i szerokość co najmniej 0,9 m. 2. Kabina natryskowa zamknięta , wydzielona ściankami na całą wysokość pomieszczenia, powinna mieć powie rzchnię nie mniejszą niż 1,5 m 2 i szerokość co najmniej 0,9 m oraz być wyposażona w wentylację mechaniczną . 3. Kabina natryskowa zamknięta, przystosowana do potrzeb osób niepełnosprawnych, które muszą korzystać z wózków inwalidzkich w trakcie kąpieli, powinna mieć powierzchnię nie mniejszą niż 2,5 m 2 i szerokość co najmniej 1,5 m oraz być wyposażona w wentylację mechaniczną. 4. W sąsiedztwie kabin natryskowych i umywalni zbiorowej powinna znajdować się kabina ustępowa . § 82. 1. W budynku zamieszkania zbiorowego łazienki z pomieszczeniami mieszkalnymi powinny być wyposażone w wannę lub natrysk oraz umywalkę . Miska ustępowa może być usytuowana w łazience lub w . wy dzielonej kabinie ustępowej wyposażonej w umywalkę . związane 2. W budynku, o którym mowa w ust. 1, bez łazienek i ustępów związanych z pomieszczeniami mieszkalnymi, powinny być urządzone na każdej kondygnacji umywalnie Poz. 46 i ustępy przeznaczone do wspólnego użytku, wyposażone co najmniej w : 1) miskę ustępową dla 20 osób, 2) urządzenie natryskowe dla 15 osób, 3) umywalkę dla 5 osób, 4) pisuar dla 20 mężczyzn . § 83 . Kabina ustępowa (ustęp wydzielony), nie przeznaczona dla osób niepełnosprawnych , wyposażona w umywalkę, powinna mieć co najmniej 1,35 m długości i 1 m szerokości , natomiast bez umywalki co najmniej 1,15 m długości i 0,9 m szerokości . § 84. 1. W budynku użyteczności publicznej i zakładu pracy należy urządzić ustępy ogólnodostępne . Jeżeli liczba osób w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi na danej kondygnacji jest mniejsza od 10, dopuszcza się umieszczenie ustępu na najbliższej, wyższej lub niższej kondygnacji . 2. W budynkach, o których mowa w ust. 1, w ustępach powinna przypadać co najmniej jedna miska ustępowa i- jeden pisuar na 35 mężczyzn oraz jedna miska ustępowa na 25 kobiet, jeżeli przepisy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy nie stanowią inaczej . ogólnodostępnych 3. W budynkach, o których mowa w ust. 1, odległość od stanowiska pracy lub miejsca przebywania ludzi do najbliż­ szego ustępu nie może być większa niż 75 m, a od stanowiska pracy chronionej - niż 50 m. § 85 . Ustępy ogólnodostępne powinny mieć wejścia z dróg komunikacji ogólnej . W ustępach tych należy stosować: 1) przedsionki oddzielone ścianami pełnymi na całą wyso kość pomieszczenia; przedsionków nie wymagają ustę­ py przy salach zajęć w żłobkach i przedszkolach oraz przy pokojach dla chorych w szpitalach, 2) drzwi wejściowe o szerokości co najmniej 0,9 m oraz drzwi wewnętrzne i drzwi do kabin ustępowych , otwierane na zewnątrz, o szerokości co najmniej 0,8 m, 3) przegrody dzielące ustęp damski od męskiego, wykonane jako ś ciany pełne na całą wysokość pomieszczenia, 4) miski ustępowe umieszczone w oddzielnych kabinach ze ściankami i drzwiami o wysokości co najmniej 2 m z prześwitem nad podłogą 0,15 m; oddzielenia nie wymagają ustępy dla dzieci w żłobkach i przedszkolach, 5) co najmniej jedną umywalkę na każdą 1- 3 misek ustępowych lub każdy 1-3 pisuarów, 6) wpusty kanalizacyjne z syfonem i kratką oraz zawory wodociągowe ze złączką do węża, 7) wentylację grawitacyjną lub mechaniczną, w ustępach z oknem i jedną kabiną, a w innych - mechaniczną, włączaną automatycznie i spełniającą po wyłączeniu funkcj ę wentylacji grawitacyjnej . § 86 . 1. W budynku, na kondygnacjach dostępnych dla osób niepełnosprawnych , co najmniej jedno z ogólnodos tępnych pomieszczeń higienicznosanitarnych powinno być przystosowane dla tych osób przez: 1) zapewnienie przestrzeni manewrowej o wymiarach co najmniej 1,5 x 1,5 m, - Dziennik Ustaw Nr 10 160 2) stosowanie w tych pomieszczeniach i na trasie dojazdu do nich drzwi bez progów, 3) zainstalowanie odpowiednio przystosowanej, co najmniej jednej miski ustępowej i umywalki, a także jednego natrysku, jeżeli ze względu na przeznaczenie przewiduje się w budynku takie urządzenia , 4) zainstalowanie uchwytów ułatwiających korzystanie z urządzeń higienicznosanitarnych . 2. Dopuszcza się stosowanie pojedynczego ustępu dla osób niepełnosprawnych bez przedsionka oddzielającego od komunikacji ogólnej . § 87. 1. Ustępy publiczne należy sytuować na terenach Poz. 46 2. Kuchnia i wnęka kuchenna powinny być wyposażo­ ne w trzon kuchenny, zlewozmywak lub zlew oraz mieć układ przestrzenny, umożliwiający żainstalowanie chłodziarki i urządzenie miejsca pracy. 3. W budynku mieszkalnym wielorodzinnym w łazien­ kach powinno być możliwe zainstalowanie wanny: umywalki, miski ustępowej (jeżeli nie ma ustępu wydzielonego), automatycznej pralki domowej. a także usytuowanie pojemnika na brudną bieliznę . Sposób zagospodarowania i rozmieszczenia urządzeń sanitarnych powinien zapewniać do nich dogodny dostęp. 4. Ustęp wydzielony należy wyposażyć w umywalkę. wyposażonych w sieć wodociągową i kanalizacyjną. ~ 93. 1. Pomiesz~zenie mieszkalne i kuchenne powinno mieć bezpośrednie oświetlenie światłem dziennym . . 2. Dopuszcza się sytuowanie ustępów publicznych na terenach nie skanalizowanych jako budynki wolno stojące ze szczelnymi zbiornikami nieczystości . 2. W mieszkaniu jednopokojowym dopuszcza się po mieszczenie kuchenne lub wnękę kuchenną bez okien, pod warunkiem zastosowania odpowiedniej wentylacji . 3. Dopuszcza się sytuowanie tymczasowych , nie skana lizowanych ustępów publicznych na terenach skanalizowanych, za zgodą właściwego terenowo państwowego inspek tora sanitarnego. wić część pokoju przeznaczonego na pobyt dzienny. 4. Ustęp publiczny powinien odpowiadać wymaganiom określonym w § 85 oraz mieć kabiny ustępowe o wymiarach co najmniej 1,5 m dl uq oś ci i 1 m szerokości . 5. W ustępie publicznym co najmniej jedna kabina powinna być przystosowana do potrzeb osób niepełno­ sprawnych, zgodnie z § 86 .. § 88. 1. Wejście do ustępu publicznego, wbudowanego w inny obiekt. nie może prowadzić bezpośrednio z klatki schodowej lub innej drogi komunikacji ogólnej w budynku ani z pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi. 2. Odległość od okien i drzwi ustępu publicznego do okien i wejść do innych budynków przeznaczonych na pobyt ludzi nie może być mniejsza niż 10m. § 89. 1. Przepisów § 73 ust. 1, § 75, 79 ust. 1 i § 83 niniejszego działu nie stosuje się db budynków zakwaterowania osób tymczasowo aresztowanych, skazanych lub ukaranych, 'zwanych dalej osadzonymi . 2. Przepisów § 75 i 79 ust. 1 nie stosuje się do zakładów poprawczych i schronisk dla nieletnich. 3. W mieszkaniu wielopokojowym kuchnia może stano- § 94. 1. Minimalna szerokość pomieszczeń w budynku wielorodzinnym 'powinna wynosić: 1) pokoju sypialnego przewidzianego d'.a jednej osoby - 2,2 m, 2) pokoju sypialnego przewidzianego dla dwóch osób - 2,6 m, 3) kuchni w mieszkaniu jednopokojowym - 1,7 m, 4) kuchni w mieszkaniu wielopokojowym - 2,3 m. 2. W mieszkaniu co najmniej jeden pokój powinien mieć powierzchnię nie mniejszą niż 16 m 2 . § 95 . 1. Kształt i wymiary przedpokoju powinny umoż­ przeniesienie chorego na noszach lub wykonanie manewru wózkiem inwalidzkim w miejscach zmiany kierun ku ruchu. liwiać 2. Korytarze stanowiące komunikację wewnętrzną w mieszkaniu powinny mieć szerokość co najmniej 1,2 m, z dopuszczeniem miejscowego zwężenia do 0,9 m. Rozdział 8 Pomieszczenia techniczne i gospodarcze Rozdział 7 Szczególne wymagania dotyczące mieszkań w budynkach wielorodzinnych § 90. Mieszkanie w budynku wielorodzinnym powinno spełniać wymagania dotyczące pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, a ponadto wymagania określone w niniejszym rozdziale . § 91 . Mieszkanie, z wyjątkiem jedno- i dwupokojowego, powinno być przewietrzane na przestrzał lub naroż­ nikowo. Nie dotyczy to mieszkania w budynku podlegającym przebudowie lub modernizacji. § 92. 1. Mieszkanie, oprócz pomieszczeń mieszkal nych, powinno mieć kuchnię lub wnękę kuchenną, łazienkę , ustęp wydzielony lub miskę ustępową w łazience , przestrzeń składowania oraz przestrzeń komunikacji wewnętrznej. § 96. 1. Pomieszczenie techniczne, w którym są zainstalowane urządzenia emitujące hałasy lub drgania, może być sytuowane w bezpośrednim sąsiedztwie pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi, pod warunkiem zastosowania rozwiązań konstrukcyjno - materiałowych , zapewniają­ cych ochronę sąsiednich pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi przed uciążliwym oddziaływaniem tych urządzeń, zgodnie z wy …