Erfbelasting 2026: aangifte, tarieven en vrijstellingen
Wie iets erft van iemand die in Nederland woonde, betaalt in beginsel erfbelasting over wat hij verkrijgt. Niet de nalatenschap als geheel wordt belast, maar ieder erfdeel en ieder legaat afzonderlijk: de partner, de kinderen, de kleinkinderen en andere erfgenamen of legatarissen hebben elk hun eigen vrijstelling en hun eigen tarief. De belasting is geregeld in de Successiewet 1956; wie erfgenaam is en wat hij krijgt, volgt uit het Burgerlijk Wetboek: de wettelijke erfgenamen (art. 4:10 BW), de wettelijke verdeling tussen partner en kinderen (art. 4:13 BW) of een testament.
Deze handleiding is voor nabestaanden die een uitnodiging van de Belastingdienst hebben ontvangen of willen weten of zij aangifte moeten doen, en voor executeurs die de aangifte voor alle erfgenamen verzorgen. U leest wie de aangifte doet, binnen welke termijn, hoe u de waarde van de woning, de bankrekeningen en de schulden bepaalt, welke schenkingen van vóór het overlijden meetellen, hoe de tarieven en vrijstellingen werken en wat u kunt doen tegen een aanslag. Het resultaat is een volledige aangifte die op tijd is ingediend, zonder onnodige belastingrente, en een aanslag die u kunt controleren.
Kernpunten
Termijn
De aangifte erfbelasting moet in de regel binnen acht maanden na het overlijden bij de Belastingdienst binnen zijn; uitstel is op verzoek mogelijk. Vanaf acht maanden na het overlijden loopt belastingrente, ook als u uitstel hebt. Tegen de aanslag kunt u binnen zes weken na de dagtekening bezwaar maken. Erfgenamen die nog niet hebben gekozen, kunnen de nalatenschap aanvaarden of verwerpen (art. 4:190 BW); wie verwerpt, is geen erfgenaam en betaalt over dat erfdeel geen erfbelasting.
Wat te doen
Stel vast wie erfgenaam is en wat ieder verkrijgt. Zonder testament erven eerst de echtgenoot of geregistreerd partner en de kinderen (art. 4:10 BW). Laat de erflater een partner en kinderen achter, dan krijgt de partner volgens de wettelijke verdeling alle goederen en de schulden, en krijgen de kinderen een geldvordering op de partner ter grootte van hun erfdeel, die in de regel pas opeisbaar is bij overlijden of faillissement van de partner (art. 4:13 BW).
Ook die niet-opeisbare vordering is een verkrijging waarover een kind erfbelasting verschuldigd kan zijn; de partner mag haar als schuld in aftrek brengen. Raadpleeg het Centraal Testamentenregister of de notaris om te weten of er een testament is; een testament kan de wettelijke verdeling uitsluiten of andere erfgenamen aanwijzen.
Kies tijdig: aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen. Een erfgenaam kan de nalatenschap zuiver aanvaarden, onder voorrecht van boedelbeschrijving (beneficiair) aanvaarden, of verwerpen (art. 4:190 BW). Wie zich als eigenaar gedraagt, bijvoorbeeld door goederen te verkopen, aanvaardt zuiver (art. 4:192 BW) en wordt dan met zijn eigen vermogen aansprakelijk voor de schulden (art. 4:182 BW).
Voor de erfbelasting maakt het uit: wie verwerpt, verkrijgt niets en is over dat erfdeel geen erfbelasting verschuldigd; zijn erfdeel gaat dan naar de volgende gerechtigden, die er wel over kunnen worden belast. Twijfelt u over de schulden, kies dan beneficiaire aanvaarding: de erfbelasting wordt berekend over het saldo dat u werkelijk verkrijgt.
Wacht op de uitnodiging, maar reken er niet op. De Belastingdienst stuurt de erfgenamen meestal binnen enkele maanden na het overlijden een uitnodiging of herinnering om aangifte te doen. Er wordt één aangifte gedaan voor alle erfgenamen en legatarissen samen; vaak doet de executeur of de notaris dat. U kunt de aangifte ook zelf online invullen met DigiD.
Krijgt u geen uitnodiging terwijl u wel erfbelasting verschuldigd bent, dan moet u zelf om een aangifte vragen. Is duidelijk dat niemand boven zijn vrijstelling uitkomt, dan hoeft er in de regel geen aangifte te worden gedaan; controleer dat aan de hand van de actuele vrijstellingen. Wie niet tijdig aangifte doet, riskeert een ambtshalve aanslag op basis van een schatting en een boete.
Breng de bezittingen in kaart op de dag van overlijden. Vraag bij de banken een saldo-overzicht per overlijdensdatum op, met de opgebouwde rente. Voor een woning geldt in beginsel de WOZ-waarde uit de beschikking van het jaar van overlijden; is de woning verhuurd, dan gelden afwijkende regels. Inboedel, auto, effecten, crypto en vorderingen op anderen, bijvoorbeeld een lening aan een kind, horen er ook bij.
Levensverzekeringen die bij het overlijden uitkeren, worden voor de erfbelasting vaak als verkrijging van de begunstigde aangemerkt, ook als zij niet tot de nalatenschap horen. Tel ook de schenkingen mee die de erflater in de 180 dagen vóór het overlijden aan erfgenamen heeft gedaan: die worden als verkrijging krachtens erfrecht belast, met verrekening van de al betaalde schenkbelasting.
Bepaal de schulden en kosten die u mag aftrekken. Aftrekbaar zijn onder meer de hypotheekschuld en andere leningen, onbetaalde rekeningen, de nog te betalen inkomstenbelasting over het jaar van overlijden en de kosten van de uitvaart en lijkbezorging, voor zover zij in redelijke verhouding staan tot de omstandigheden van de overledene. De kosten van de notaris voor de afwikkeling en de verklaring van erfrecht zijn in de regel ook aftrekbaar.
Verzamel de facturen en bankafschriften: de Belastingdienst kan bewijs vragen. Is er een executeur benoemd, dan beheert hij de goederen en betaalt hij de schulden van de nalatenschap (art. 4:144 BW); het loon van de executeur, wettelijk 1% van de waarde van het vermogen op de sterfdag tenzij het testament anders bepaalt, is een schuld van de nalatenschap.
Bereken per verkrijger de vrijstelling en het tarief. Iedere verkrijger heeft een eigen vrijstelling, afhankelijk van de relatie met de overledene: verreweg de hoogste voor de echtgenoot of geregistreerd partner, daarna voor ouders en kinderen, en een laag bedrag voor overige verkrijgers. In 2025 bedroeg de vrijstelling voor een kind € 25.187 en voor de partner € 795.156; de bedragen worden jaarlijks geïndexeerd, dus controleer de bedragen voor 2026 bij de Belastingdienst.
Over het belaste deel geldt een tarief in twee schijven. Groep 1 (partner en kinderen): 10% en daarboven 20%. Groep 2 (kleinkinderen en verdere afstammelingen): 18% en 36%. Groep 3 (overige verkrijgers, ook broers en zussen): 30% en 40%. De grens tussen de schijven wordt jaarlijks geïndexeerd.
Dien de aangifte in en betaal de aanslag. Vul in de aangifte per verkrijger in wat hij krijgt, met het rekeningnummer van de erfgenamen. Na de aangifte legt de Belastingdienst iedere verkrijger een eigen aanslag op. De erfgenamen zijn in de regel hoofdelijk aansprakelijk voor elkaars erfbelasting voor zover het hun eigen verkrijging niet te boven gaat; laat de executeur of notaris daarom vaak de aanslagen uit de nalatenschap betalen.
Betaal binnen de termijn op het aanslagbiljet. Is de aangifte later dan acht maanden na het overlijden ingediend, dan staat er belastingrente op de aanslag. Het percentage is gekoppeld aan de wettelijke rente, met een minimum van 4% per jaar. Wie verwacht later klaar te zijn, kan een voorlopige aanslag aanvragen en die betalen om rente te beperken.
Maak bezwaar als de aanslag niet klopt. Controleer de aanslag op de waarde van de woning, de vrijstelling, de groep waarin u bent ingedeeld en eventuele schenkingen die zijn meegeteld. Bent u het er niet mee eens, dien dan binnen zes weken na de dagtekening een gemotiveerd bezwaarschrift in bij de inspecteur. Na de uitspraak op bezwaar kunt u beroep instellen bij de rechtbank (belastingkamer) en daarna hoger beroep bij het gerechtshof.
Dat loont: in de praktijk wordt een ambtshalve aanslag na bezwaar en beroep regelmatig fors verminderd, zoals in de zaak hieronder bij het Gerechtshof Den Haag. Betaal intussen wel, of vraag uitstel van betaling voor het bestreden bedrag; anders kan de ontvanger invorderingsmaatregelen nemen.
Waarop letten
- De termijn van acht maanden ongemerkt laten verlopen: vanaf dat moment loopt belastingrente, ook als het uitstel is verleend.
- De nalatenschap zuiver aanvaarden door goederen te verkopen of de rekening leeg te halen, terwijl later grote schulden opduiken; daarvoor bent u dan met uw eigen vermogen aansprakelijk (art. 4:182 en 4:192 BW).
- Schenkingen in de 180 dagen vóór het overlijden vergeten: die worden bij de erfbelasting meegeteld, met verrekening van de betaalde schenkbelasting.
- De woning tegen een te hoge verkoopwaarde opgeven in plaats van de WOZ-waarde, of vergeten dat een kind ook over een niet-opeisbare vordering uit de wettelijke verdeling erfbelasting kan verschuldigd zijn.
- Rekenen met de vrijstellingen en schijfgrenzen van vorig jaar: de bedragen worden ieder jaar geïndexeerd.
- Niet reageren op een ambtshalve aanslag: na zes weken staat de aanslag vast, ook als de schatting veel te hoog is.
- Als erfgenaam de erfbelasting van een mede-erfgenaam over het hoofd zien: erfgenamen kunnen voor elkaars erfbelasting aansprakelijk worden gesteld.
Juridische grondslag
Gerelateerde rechterlijke uitspraken
Veelgestelde vragen
Hoeveel erfbelasting moet ik betalen in 2026?
Dat hangt af van wat u verkrijgt en van uw relatie met de overledene. Eerst gaat uw vrijstelling eraf; over de rest betaalt u als partner of kind 10% en boven de schijfgrens 20%, als kleinkind 18% en 36%, en als overige verkrijger 30% en 40%. De vrijstellingen en de schijfgrens worden jaarlijks geïndexeerd; de Belastingdienst publiceert de bedragen voor 2026.
Hoe kan ik de erfbelasting berekenen?
Bepaal per verkrijger de waarde van wat hij krijgt op de dag van overlijden: bezittingen min schulden, naar rato van het erfdeel, plus legaten en eventueel uitkeringen uit levensverzekeringen en schenkingen in de 180 dagen vóór het overlijden. Trek de vrijstelling voor uw groep af en pas het tarief in twee schijven toe. De rekenhulp van de Belastingdienst geeft een indicatie.
Wanneer moet de aangifte erfbelasting 2026 binnen zijn?
In de regel binnen acht maanden na het overlijden. U kunt uitstel aanvragen, bijvoorbeeld als de waarde van de nalatenschap nog niet vaststaat, maar vanaf acht maanden na het overlijden loopt dan wel belastingrente. Een voorlopige aanslag aanvragen en betalen beperkt die rente.
Wie doet de aangifte erfbelasting?
Er wordt één aangifte gedaan namens alle erfgenamen en legatarissen. Meestal doet de executeur of de notaris dat; zonder executeur kunnen de erfgenamen samen of één van hen met machtiging de aangifte doen. De Belastingdienst legt daarna iedere verkrijger een eigen aanslag op.
Moet ik altijd aangifte doen als ik erf?
Nee. Als niemand meer verkrijgt dan zijn vrijstelling, is er geen erfbelasting verschuldigd en hoeft in de regel geen aangifte te worden gedaan. Krijgt u wel een uitnodiging tot aangifte, dan moet u die indienen, ook als er niets te betalen valt.
Betaal ik erfbelasting als ik de erfenis verwerp?
Nee. Wie verwerpt, wordt geacht nooit erfgenaam te zijn geweest (art. 4:190 BW) en verkrijgt niets, dus er is geen erfbelasting. Let op: uw kinderen kunnen dan bij plaatsvervulling in uw plaats erven en worden daarover zelf belast. Een legaat kunt u afzonderlijk verwerpen.
Welke waarde geldt voor het huis van de overledene?
In beginsel de WOZ-waarde uit de beschikking voor het jaar van overlijden, die is vastgesteld naar de waarde op 1 januari van het jaar daarvoor. Voor verhuurde woningen gelden lagere waarderingsregels. De hypotheekschuld trekt u af als schuld van de nalatenschap.
Mag ik de kosten van de begrafenis aftrekken?
Ja, de kosten van de uitvaart en lijkbezorging zijn aftrekbaar voor zover zij in redelijke verhouding staan tot de omstandigheden van de overledene. Ook de kosten van de notaris voor de afwikkeling, de verklaring van erfrecht en het loon van de executeur zijn in de regel aftrekbaar.
Ik heb van mijn vader geërfd, maar mijn moeder krijgt alles. Moet ik toch betalen?
Mogelijk wel. Bij de wettelijke verdeling krijgt de langstlevende ouder alle goederen en krijgen de kinderen een geldvordering die pas later opeisbaar wordt (art. 4:13 BW). Die vordering is voor de erfbelasting een verkrijging; ligt zij boven de vrijstelling voor kinderen, dan betaalt u over het verschil.
Waar is mijn erfenis? Hoe weet ik of ik iets erf?
Vraag bij het Centraal Testamentenregister na of de overledene een testament heeft gemaakt en bij welke notaris. Zonder testament bepaalt de wet wie erft (art. 4:10 BW). De notaris die de nalatenschap afwikkelt of de verklaring van erfrecht opstelt, kan u laten weten of u erfgenaam bent.
Juridische gids – afzonderlijke handleidingen
Mijn document analyseren →Juridische gidsContractmodellenStartpagina van het land