Testament laten opstellen: vormen, kosten en herroepen

Een testament werkt pas na het overlijden en kan tot dat moment steeds eenzijdig worden herroepen (art. 4:42 BW). Of de erflater wilsbekwaam was, wordt beoordeeld naar het moment waarop het testament werd gemaakt (art. 4:55 lid 3 BW): wacht daarom niet tot een ziekte of dementie vergevorderd is. Na het overlijden kunnen erfgenamen kiezen tussen aanvaarden en verwerpen (art. 4:190 BW); een onterfd kind kan zijn legitieme portie binnen vijf jaar opeisen (art. 4:85 BW).

1. Bepaal wat u wilt regelen. Schrijf op wie moet erven en in welke verhouding, wie een bepaald goed of bedrag krijgt (een legaat, art. 4:117 BW), wie de nalatenschap afwikkelt (executeur) en wie de voogdij over minderjarige kinderen krijgt. Denk ook aan een ongehuwde partner: die erft zonder testament niets.

   Ga na of de wettelijke verdeling tussen partner en kinderen voor u past; die geldt automatisch, maar u kunt haar in het testament uitsluiten of aanpassen (art. 4:13 BW). Een onterfd kind houdt recht op zijn legitieme portie, de helft van zijn wettelijk erfdeel in geld. Wilt u een kind beschermen, overweeg dan een uitsluitingsclausule of een bewind. Neem een overzicht van uw vermogen, schulden, eerdere schenkingen en eventuele huwelijkse voorwaarden mee naar de notaris.

2. Kies de vorm: notarieel testament of onderhands in bewaring. Een uiterste wil kan alleen worden gemaakt bij notariële akte of bij een onderhandse akte die aan een notaris in bewaring wordt gegeven (art. 4:94 BW). Bij het notariële testament stelt de notaris de tekst op, controleert hij uw identiteit en wilsbekwaamheid en tekent u in zijn aanwezigheid.

   Bij een onderhandse uiterste wil schrijft u de tekst zelf of laat u die typen, maar u moet hem ondertekenen; bij meer dan één bladzijde moet iedere bladzijde zijn genummerd en gewaarmerkt. Daarna geeft u het stuk persoonlijk aan een notaris in bewaring, die daarvan een akte opmaakt die u beiden tekent (art. 4:95 BW). Ontbreekt de handtekening of de akte van bewaargeving, dan is de uiterste wil nietig (art. 4:109 BW).

3. Ken de grenzen van een codicil. Met een geheel met de hand geschreven, gedagtekend en ondertekend stuk kunt u zonder notaris alleen beperkte zaken regelen: legaten van kleren, lijfsieraden, bepaalde inboedelzaken en boeken, en enkele andere punten die de wet opsomt (art. 4:97 BW). Een codicil is handig om bijvoorbeeld een sieraad of schilderij aan een bepaalde persoon toe te wijzen.

   Geld, een woning, een auto of aandelen kunt u niet bij codicil vermaken. Een getypt of digitaal codicil is ongeldig. Bewaar het codicil op een plek waar de nabestaanden het vinden, of geef het in bewaring bij de notaris en laat in uw testament weten dat er een codicil is.

4. Maak geen gezamenlijk testament. Een uiterste wil die twee of meer personen bij dezelfde akte maken, is nietig (art. 4:93 BW). Echtgenoten die elkaar willen bevoordelen, maken daarom ieder een eigen testament; vaak met dezelfde inhoud (‘langstlevende testament’), maar in twee afzonderlijke akten.

   Ieder kan zijn eigen testament later alleen wijzigen, ook zonder medeweten van de ander (art. 4:42 BW). Afspraken dat een testament niet zal worden gewijzigd of dat iemand een erfenis niet zal verwerpen, zijn nietig (art. 4:4 BW). Wie zekerheid wil dat een kind uit een eerdere relatie erft na de langstlevende, moet dat via de juiste testamentaire constructie regelen, niet via een onderlinge afspraak.

5. Bespreek de tekst en de kosten met de notaris. De notaris stuurt een concept, dat u rustig doorleest: kloppen de namen, de verdeling, de executeur en de voogdij? Notarissen bepalen hun tarieven vrij; vraag vooraf een offerte. Voor een eenvoudig testament betaalt u doorgaans enkele honderden euro's, voor een testament met bewind, legaten of een ondernemingsregeling meer.

   De notaris laat het testament inschrijven in het Centraal Testamentenregister, zodat het na uw overlijden wordt gevonden; het origineel blijft bij de notaris. Wijs bij voorkeur een executeur aan die de goederen beheert en de schulden betaalt (art. 4:142 en 4:144 BW). Zonder andere regeling krijgt de executeur 1% van de waarde van het vermogen op de sterfdag.

6. Teken bij goede gezondheid. Iedereen vanaf zestien jaar kan een testament maken; wie wegens zijn geestelijke toestand onder curatele staat, alleen met toestemming van de kantonrechter (art. 4:55 BW). Beslissend is of u op het moment van tekenen uw wil kon bepalen. Bij een geestelijke stoornis die een redelijke waardering van de betrokken belangen belet, ontbreekt de wil en is het testament nietig (art. 3:34 BW).

   Is er twijfel, vraag de notaris dan een verklaring van een onafhankelijke arts te laten opnemen in het dossier. Een testament dat kort voor het overlijden ten gunste van een verzorger of buitenstaander wordt gemaakt, wordt vaak aangevochten. Een beroep op misbruik van omstandigheden is bij een testament uitgesloten (art. 4:43 BW); de aanval loopt dan via wilsonbekwaamheid.

7. Wijzig of herroep het testament op de juiste manier. U kunt een testament altijd eenzijdig herroepen (art. 4:42 BW), maar alleen in dezelfde vorm als waarin het is gemaakt: bij notariële akte of onderhandse akte in bewaring (art. 4:111 BW). Een doorgestreepte of verscheurde kopie thuis heeft geen gevolg; het origineel ligt bij de notaris.

   Een nieuw testament herroept in de regel de eerdere testamenten. Controleer uw testament na grote gebeurtenissen: een huwelijk of scheiding, de geboorte van een kind of kleinkind, het overlijden van een erfgenaam of executeur, een verhuizing naar het buitenland of de aankoop van een woning. Een testament dat niet meer past bij uw situatie, leidt na het overlijden tot uitlegproblemen.

8. Zorg dat de nabestaanden weten wat er moet gebeuren. Na het overlijden vraagt de notaris het Centraal Testamentenregister op en informeert hij de erfgenamen en legatarissen. De erfgenamen kiezen dan of zij de nalatenschap zuiver of beneficiair aanvaarden of verwerpen (art. 4:190 BW). De notaris stelt een verklaring van erfrecht op, waarmee banken de rekeningen vrijgeven.

   Bij onduidelijkheid wordt het testament uitgelegd naar de verhoudingen die het kennelijk wil regelen en de omstandigheden waaronder het is gemaakt; verklaringen buiten het testament tellen alleen als het zonder die verklaringen geen duidelijke zin heeft (art. 4:46 BW). Formuleer daarom concreet: noem namen, geboortedata en goederen.

• Een testament per e-mail, brief of video maken: zonder notariële akte of akte van bewaargeving en zonder handtekening is de uiterste wil nietig (art. 4:94 en 4:109 BW).
• Een gezamenlijk testament van beide partners in één akte: nietig (art. 4:93 BW).
• Geld of een woning bij codicil vermaken: een codicil kan alleen de zaken regelen die art. 4:97 BW noemt.
• Wachten tot de erflater ernstig ziek of dementerend is: een testament dat onder invloed van een geestelijke stoornis wordt gemaakt, is nietig (art. 3:34 BW) en wordt vaak aangevochten.
• Een kind volledig onterven in de veronderstelling dat het dan niets krijgt: het kind kan binnen vijf jaar zijn legitieme portie opeisen (art. 4:63 en 4:85 BW).
• Een oud testament laten staan na een scheiding, een nieuw huwelijk of de geboorte van kinderen, waardoor de verkeerde persoon erft of de executeur niet meer beschikbaar is.
• Een testament thuis ‘herroepen’ door het te verscheuren: herroepen kan alleen in dezelfde vorm (art. 4:111 BW).

Mijn document analyseren →Juridische gidsContractmodellenStartpagina van het land

Bijgewerkt: 04-11-2026 · Bronnen: Art. 4:94 BW – vorm van de uiterste wil, Art. 4:95 BW – onderhandse uiterste wil in bewaring, Art. 4:97 BW – codicil, Art. 4:93 BW – gezamenlijk testament nietig, wetten.overheid.nl, EUR-Lex

De uitleg wordt gegenereerd uit de officiële wettekst en is indicatief; alleen de volledige tekst, waarnaar elke pagina verwijst, is bindend. Europaius biedt juridische informatie, geen advocatendiensten.