Erfenis aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen: zo kiest u

De wet kent geen vaste termijn om te kiezen, maar een belanghebbende, zoals een schuldeiser of mede-erfgenaam, kan de kantonrechter vragen u een termijn te stellen; laat u die verlopen, dan geldt u als zuiver aanvaard (art. 4:192 lid 2 en 3 BW). Gedurende drie maanden na het overlijden kunnen schuldeisers geen verhaal nemen op de nalatenschap die nog niet zuiver is aanvaard (art. 4:185 BW). Een wettelijke vertegenwoordiger van een minderjarige moet binnen drie maanden beneficiair aanvaarden of verwerpen (art. 4:193 BW). Ontdekt u na zuivere aanvaarding een onbekende schuld, dan hebt u drie maanden om de kantonrechter om machtiging tot beneficiaire aanvaarding te vragen (art. 4:194a BW).

1. Breng in kaart wie erfgenaam is en of er een testament is. Vraag bij het Centraal Testamentenregister (via een notaris of zelf, na overlegging van een overlijdensakte) na of de overledene een testament heeft gemaakt. Zonder testament geldt het wettelijk erfrecht: eerst de echtgenoot of geregistreerd partner en de kinderen, daarna ouders, broers en zussen (art. 4:10 BW). Bij een echtgenoot met kinderen geldt de wettelijke verdeling: de partner krijgt alle goederen, de kinderen een vordering die pas na het overlijden van de partner opeisbaar wordt (art. 4:13 BW).

   Noteer wie de executeur is als het testament er een benoemt. De executeur beheert de nalatenschap, maar maakt de keuze voor aanvaarding niet voor u: die keuze is persoonlijk.

2. Onderzoek bezittingen en schulden voordat u iets doet. Verzamel bankafschriften, de hypotheek, leningen, belastingaanslagen, zorgkosten, abonnementen en eventuele schulden bij de gemeente of Belastingdienst. Vraag de banken om een saldo-overzicht per datum van overlijden. Vraag bij het Bureau Krediet Registratie een overzicht van geregistreerde leningen op naam van de overledene.

   Blijkt de nalatenschap niet duidelijk positief, dan is beneficiair aanvaarden meestal de veiligste keuze. Zuiver aanvaarden is pas verstandig als u zeker weet dat de bezittingen ruim groter zijn dan de schulden en er geen verborgen verplichtingen zijn, zoals borgstellingen of claims uit een eenmanszaak.

3. Pas op met handelingen die als zuivere aanvaarding gelden. U aanvaardt zuiver als u zich ondubbelzinnig als erfgenaam gedraagt door goederen van de nalatenschap te verkopen, weg te geven, te bezwaren of anderszins aan schuldeisers te onttrekken (art. 4:192 lid 1 BW). Denk aan het leeghalen van een bankrekening voor eigen gebruik, het verkopen van de auto of het verdelen van sieraden tussen familieleden.

   Niet als zuivere aanvaarding gelden: het betalen van de uitvaart uit de nalatenschap tot een redelijk bedrag, het opzeggen van huur en abonnementen, het beheren van de woning om schade te voorkomen en andere handelingen tot behoud. Twijfelt u, doe dan niets of vraag eerst een notaris. Een eenmaal gemaakte zuivere aanvaarding kunt u niet meer terugdraaien.

4. Leg de keuze vast bij de griffie van de rechtbank. Beneficiaire aanvaarding en verwerping doet u door een verklaring af te leggen bij de griffie van de rechtbank in het arrondissement waar de overledene het laatst woonde (art. 4:191 BW). Dat kan met een digitaal formulier op de website van de rechtspraak of via een notaris. U hebt een overlijdensakte en een verklaring van erfrecht of een akte van bekendheid nodig, of een uittreksel uit het Centraal Testamentenregister.

   Voor elke verklaring betaalt u griffierecht; het actuele bedrag staat op rechtspraak.nl. De verklaring wordt ingeschreven in het openbare boedelregister. Zuivere aanvaarding kan ook stilzwijgend, door gedragingen, maar beneficiaire aanvaarding en verwerping moeten altijd via de griffie.

5. Regel de positie van minderjarige of onder bewind gestelde erfgenamen. Een wettelijke vertegenwoordiger, zoals een ouder van een minderjarig kind, mag niet zuiver aanvaarden namens het kind. Hij moet binnen drie maanden beneficiair aanvaarden of, met machtiging van de kantonrechter, verwerpen (art. 4:193 BW). Doet hij niets, dan geldt de nalatenschap voor het kind als beneficiair aanvaard.

   Voor erfgenamen onder bewind of curatele gelden eigen regels; de Hoge Raad heeft verduidelijkt hoe die zich verhouden tot art. 4:193 BW. Let ook op plaatsvervulling: wie verwerpt, wordt vervangen door zijn kinderen. Verwerpt u een negatieve nalatenschap, dan moeten uw minderjarige kinderen op hun beurt via hun wettelijke vertegenwoordiger beneficiair aanvaarden of verwerpen.

6. Vereffen de nalatenschap bij beneficiaire aanvaarding. Na beneficiaire aanvaarding moeten de erfgenamen de nalatenschap vereffenen: bezittingen verzilveren, schulden voldoen in de wettelijke volgorde en een boedelbeschrijving maken (art. 4:202 BW). Alle erfgenamen zijn samen vereffenaar, tenzij een executeur of een door de kantonrechter benoemde vereffenaar die taak heeft. Zijn er onvoldoende middelen, dan mag u niet zomaar een schuldeiser voorrang geven; de wet schrijft de rangorde voor.

   De kantonrechter kan bepalen dat de beneficiaire aanvaarding in de Staatscourant wordt bekendgemaakt (art. 4:196 BW). Houd een overzicht bij van alle ontvangsten en betalingen; schuldeisers kunnen verantwoording vragen. Wie als vereffenaar zijn taak verwaarloost, kan persoonlijk aansprakelijk worden.

7. Gebruik de ontsnapping bij onbekende schulden na zuivere aanvaarding. Hebt u zuiver aanvaard en ontdekt u daarna een schuld die u niet kende en ook niet behoorde te kennen, bijvoorbeeld een grote belastingschuld of borgstelling, vraag dan binnen drie maanden na die ontdekking de kantonrechter om machtiging om alsnog beneficiair te aanvaarden (art. 4:194a lid 1 BW). Is de nalatenschap al verdeeld, dan kan de kantonrechter bepalen dat u de schuld niet uit uw eigen vermogen hoeft te voldoen (lid 2).

   De termijn van drie maanden is kort; leg de datum van ontdekking vast, bijvoorbeeld met de brief van de schuldeiser. U moet aannemelijk maken dat u de schuld niet kende en ook niet behoorde te kennen; wie de administratie van de overledene niet heeft bekeken, krijgt minder snel gelijk.

8. Regel de fiscale afwikkeling en de verdeling. Na aanvaarding doet u binnen acht maanden na het overlijden aangifte erfbelasting als de Belastingdienst daarom vraagt of als u boven de vrijstelling uitkomt. Ook de inkomstenbelasting van de overledene over het jaar van overlijden moet worden afgewikkeld. Wie verwerpt, betaalt geen erfbelasting.

   Tot slot verdelen de erfgenamen de nalatenschap, bij voorkeur in een schriftelijke verdelingsakte; voor onroerend goed is een notariële akte nodig. Komt u er niet uit, dan kan iedere erfgenaam de rechter vragen de verdeling te gelasten of vast te stellen. Een notaris kan de afwikkeling in zijn geheel voor u verzorgen.

• Spullen verdelen of de bankrekening leeghalen vóórdat u kiest. Dat kan gelden als zuivere aanvaarding, waardoor u met uw eigen vermogen aansprakelijk wordt voor alle schulden.
• Zuiver aanvaarden zonder onderzoek naar schulden. Verborgen schulden, zoals belastingclaims of borgstellingen, komen dan voor uw rekening, behalve als u tijdig de regeling van art. 4:194a BW benut.
• De positie van minderjarige kinderen vergeten na een verwerping. Door plaatsvervulling worden zij erfgenaam; hun wettelijke vertegenwoordiger moet binnen drie maanden beneficiair aanvaarden of verwerpen.
• Een termijn van de kantonrechter laten verlopen. Wie na een gestelde termijn niets kiest, geldt als zuiver aanvaard.
• Als vereffenaar schuldeisers in de verkeerde volgorde betalen. U kunt persoonlijk aansprakelijk worden voor het nadeel van schuldeisers met een hogere rang.
• Ervan uitgaan dat de executeur de keuze voor u maakt. De keuze voor aanvaarding of verwerping is persoonlijk en moet door iedere erfgenaam zelf worden gemaakt.
• Denken dat verwerpen eenvoudig terug te draaien is. Een verklaring van verwerping is in beginsel onherroepelijk.

Mijn document analyseren →Juridische gidsContractmodellenStartpagina van het land

Bijgewerkt: 03-11-2026 · Bronnen: Art. 4:190 BW – keuze tussen aanvaarden en verwerpen, Art. 4:191 BW – verklaring ter griffie, Art. 4:192 BW – zuivere aanvaarding door gedraging en termijnstelling, Art. 4:193 BW – wettelijke vertegenwoordiger van een erfgenaam, wetten.overheid.nl, EUR-Lex

De uitleg wordt gegenereerd uit de officiële wettekst en is indicatief; alleen de volledige tekst, waarnaar elke pagina verwijst, is bindend. Europaius biedt juridische informatie, geen advocatendiensten.