Partneralimentatie: hoogte, duur en wijzigen na de scheiding

De duur telt vanaf de inschrijving van de echtscheidingsbeschikking in de registers van de burgerlijke stand (art. 1:157 lid 6 BW). Standaard is dat de helft van de huwelijksduur met een maximum van vijf jaar; bij een huwelijk van meer dan vijftien jaar en een ontvanger die binnen tien jaar de AOW-leeftijd bereikt, loopt de alimentatie door tot de AOW-leeftijd; zijn er kinderen jonger dan twaalf, dan duurt zij tot het jongste kind twaalf is (art. 1:157 lid 2 tot en met 5 BW). Een verzoek om verlenging moet worden ingediend binnen drie maanden na het einde van de termijn (art. 1:157 lid 7 BW).

1. Bepaal welke regels voor u gelden. Voor echtscheidingsverzoeken die vanaf 1 januari 2020 zijn ingediend, geldt de Wet herziening partneralimentatie met de termijnen van art. 1:157 BW. Voor oudere zaken blijft in beginsel de oude maximale termijn van twaalf jaar gelden, met de mogelijkheid van een kortere termijn als het huwelijk kinderloos was en niet langer dan vijf jaar duurde.

   Hebt u een convenant gesloten, lees dan wat daarin over alimentatie, termijn, indexering en een eventueel niet-wijzigingsbeding staat (art. 1:158 en 1:159 BW). Een afspraak tussen ex-partners gaat voor de wettelijke termijn, tenzij de afspraak niets over de duur zegt.

2. Breng de behoefte van de ontvanger in kaart. De behoefte is gerelateerd aan de welstand tijdens het huwelijk. Rechters gebruiken daarvoor vaak de zogenoemde hofnorm uit het rapport Alimentatienormen: een percentage van het netto gezinsinkomen in de laatste periode van het huwelijk, verminderd met de kosten van de kinderen. Ook een concrete behoefteberekening aan de hand van een lijst met werkelijke uitgaven is mogelijk.

   Van de behoefte wordt afgetrokken wat de ontvanger zelf verdient of redelijkerwijs kan verdienen. Van een ex-partner zonder baan wordt vaak verwacht dat hij of zij zich inspant om inkomen te verwerven. Bewaar loonstroken, jaaropgaven en aangiften inkomstenbelasting uit de laatste huwelijksjaren.

3. Bereken de draagkracht van de betaler. De draagkracht volgt uit het netto besteedbaar inkomen, na aftrek van een forfaitair bedrag voor eigen levensonderhoud en de werkelijke woonlasten, volgens de systematiek van het rapport Alimentatienormen. Kinderalimentatie gaat vóór partneralimentatie. Daarna geldt een jaarlijkse draagkrachtvergelijking, waarbij de betaler na betaling niet minder te besteden mag hebben dan de ontvanger.

   Partneralimentatie is voor de betaler aftrekbaar van de inkomstenbelasting en voor de ontvanger belast; daarom rekent de rechter met bruto bedragen. Verzamel de laatste drie loonstroken, de jaaropgave en stukken over hypotheek, huur en schulden. Bij een ondernemer kijkt de rechter naar het gemiddelde winstcijfer over meerdere jaren.

4. Leg afspraken vast in een convenant of laat de rechter beslissen. Komen de ex-partners er samen uit, dan wordt de afspraak opgenomen in een echtscheidingsconvenant dat de rechter bij de echtscheidingsbeschikking bekrachtigt. Dat geeft een executoriale titel. Komen zij er niet uit, dan beslist de rechtbank op verzoek in de echtscheidingsprocedure; een advocaat is verplicht.

   Tijdens de procedure kan de rechter voorlopige alimentatie toekennen in een procedure voorlopige voorzieningen (art. 822 Rv). Die geldt tot de echtscheiding is ingeschreven. Wie tijdens de procedure snel geld nodig heeft, moet dat apart verzoeken.

5. Let op de jaarlijkse indexering en de fiscale gevolgen. Partneralimentatie wordt elk jaar op 1 januari van rechtswege verhoogd met het percentage dat de minister vaststelt (art. 1:402a BW), tenzij partijen indexering schriftelijk hebben uitgesloten. De betaler moet de indexering zelf toepassen; de ontvanger kan niet toegepaste indexering tot vijf jaar terug vorderen.

   De betaler trekt de alimentatie af als persoonsgebonden aftrek; de ontvanger geeft haar op als inkomen. Wordt er niet betaald, dan kan ook het LBIO partneralimentatie innen; de voorwaarden en kosten wijken af van die bij kinderalimentatie, dus raadpleeg vooraf de website van het LBIO.

6. Vraag wijziging als de omstandigheden veranderen. Een uitspraak of overeenkomst kan op verzoek worden gewijzigd als zij door een wijziging van omstandigheden niet meer aan de wettelijke maatstaven voldoet (art. 1:401 lid 1 BW), bijvoorbeeld door werkloosheid, ziekte, pensionering of een sterk gestegen inkomen van de ontvanger. Ook een nieuwe partner van de betaler met eigen kinderen kan de draagkracht beïnvloeden.

   U dient het verzoek in bij de rechtbank via een advocaat. De rechter laat een wijziging in de regel niet ingaan vóór de datum van het verzoek. Tot de beslissing moet u het oude bedrag betalen; zelf minder betalen leidt tot een achterstand die met kosten kan worden geïnd.

7. Controleer of de alimentatie van rechtswege eindigt. De alimentatieplicht eindigt als de ontvanger hertrouwt, een geregistreerd partnerschap aangaat of gaat samenleven met een ander als waren zij gehuwd (art. 1:160 BW). Dat einde is definitief: ook als de nieuwe relatie later eindigt, herleeft de alimentatie niet. De betaler moet het samenleven bewijzen; daarvoor zijn feiten nodig als een gezamenlijke huishouding, duurzaamheid en wederzijdse zorg.

   De ontvanger moet relevante wijzigingen melden. Wie samenwonen of een erfenis verzwijgt, kan worden veroordeeld tot terugbetaling van ten onrechte ontvangen alimentatie. Ook de dood van de betaler of de ontvanger beëindigt de verplichting.

8. Vraag tijdig verlenging als het einde van de termijn onredelijk is. Eindigt de alimentatie door het verstrijken van de wettelijke termijn, maar kan de ontvanger in alle redelijkheid nog niet in eigen onderhoud voorzien, dan kan de rechter op zijn of haar verzoek de termijn verlengen (art. 1:157 lid 7 BW). Het verzoek moet worden ingediend vóórdat drie maanden zijn verstreken na het einde van de termijn.

   De rechter verlengt alleen bij ingrijpende omstandigheden, zoals ernstige ziekte of een situatie waarin het einde van de alimentatie zo ingrijpend is dat ongewijzigde handhaving onaanvaardbaar is. Begin daarom tijdig met het verzamelen van medische stukken en sollicitaties.

• Uitgaan van de oude termijn van twaalf jaar. Voor echtscheidingen die vanaf 1 januari 2020 zijn verzocht, geldt in beginsel maximaal vijf jaar.
• Samenwonen verzwijgen. De betaler kan terugbetaling vorderen van alimentatie vanaf het moment van samenwonen, plus soms de kosten van onderzoek.
• Zelf minder betalen zonder rechterlijke beslissing. Dat leidt tot een achterstand die kan worden geïnd, ook als u later gelijk krijgt.
• Een convenant tekenen met een niet-wijzigingsbeding zonder te begrijpen wat dat betekent. De rechter kan de afspraak dan alleen bij ingrijpende wijzigingen aanpassen.
• De verlengingstermijn van drie maanden missen. Na afloop kan de rechter de alimentatie niet meer verlengen.
• De indexering niet toepassen. De ontvanger kan de niet-betaalde verhogingen vijf jaar terug vorderen.
• Zich niet inspannen om eigen inkomen te verwerven. De rechter kan de ontvanger een verdiencapaciteit toerekenen, waardoor de alimentatie lager uitvalt.

Mijn document analyseren →Juridische gidsContractmodellenStartpagina van het land

Bijgewerkt: 03-11-2026 · Bronnen: Art. 1:156 BW – recht op partneralimentatie, Art. 1:157 BW – duur van de partneralimentatie, Art. 1:158 en 1:159 BW – afspraken en niet-wijzigingsbeding, Art. 1:160 BW – einde bij hertrouwen of samenwonen, wetten.overheid.nl, EUR-Lex

De uitleg wordt gegenereerd uit de officiële wettekst en is indicatief; alleen de volledige tekst, waarnaar elke pagina verwijst, is bindend. Europaius biedt juridische informatie, geen advocatendiensten.