Op reis met uw kind na een scheiding: toestemming van de andere ouder

Vraag de toestemming van de andere ouder ruim vóór de boeking, bij voorkeur minimaal zes tot acht weken vóór vertrek. Weigert de andere ouder, dan duurt een verzoek om vervangende toestemming bij de rechtbank enkele weken tot maanden (art. 1:253a BW); bij een reis op korte termijn kunt u een kort geding starten. Voor een nieuw paspoort voor het kind rekent u op ongeveer een week levertijd na de aanvraag bij de gemeente, plus de tijd voor toestemming of vervangende toestemming.

1. Stel vast wie het gezag heeft. Ouders die getrouwd waren of een geregistreerd partnerschap hadden, houden na de scheiding in beginsel samen het gezag (art. 1:251 lid 2 BW). Ongehuwde ouders hebben samen gezag als zij dat in het gezagsregister hebben laten aantekenen, of als het kind op of na 1 januari 2023 is erkend: sindsdien leidt erkenning in beginsel automatisch tot gezamenlijk gezag. Twijfelt u, vraag dan een uittreksel uit het gezagsregister aan bij de rechtbank; dat is gratis via de website van de rechtspraak.

   Heeft alleen u het gezag, dan hebt u formeel geen toestemming van de andere ouder nodig. Neem dan wel het uittreksel uit het gezagsregister mee, zodat u aan de grens kunt aantonen dat u alleen beslist.

2. Bespreek de reis met de andere ouder en leg de afspraak vast. Vertel waarheen, wanneer, met wie en waar het kind verblijft. Respecteer de omgangsregeling of het ouderschapsplan: een reis die in de omgangstijd van de andere ouder valt, vergt een aparte afspraak. Zet de afspraken in een e-mail, zodat later geen discussie ontstaat.

   Veel ouderschapsplannen bevatten een regeling voor vakanties, bijvoorbeeld de helft van de zomervakantie per ouder en het recht om binnen Europa te reizen. Kijk wat daarin staat voordat u het gesprek aangaat; een duidelijke afspraak in het ouderschapsplan helpt u bij weigering ook bij de rechter.

3. Laat het toestemmingsformulier invullen en ondertekenen. De Koninklijke Marechaussee stelt een standaardformulier ‘Toestemming voor reizen met minderjarigen’ beschikbaar. Daarop vult de andere ouder de reisgegevens in, met handtekening. Voeg een kopie van het paspoort of de identiteitskaart van de toestemmende ouder bij, met afgeschermd BSN, en een uittreksel uit het gezagsregister en de Basisregistratie Personen waaruit de familierelatie blijkt.

   Een notariële legalisatie van de handtekening is niet verplicht, maar sommige landen buiten de EU vragen wel een gelegaliseerd of vertaald formulier. Controleer de eisen van het land van bestemming bij de ambassade of op de website van de rijksoverheid.

4. Regel geldige reisdocumenten voor het kind. Elk kind heeft een eigen paspoort of identiteitskaart nodig; bijschrijving in het paspoort van een ouder bestaat niet meer. Voor de aanvraag van een reisdocument voor een kind moeten beide gezaghebbende ouders toestemming geven (art. 34 Paspoortwet). Die toestemming geeft de andere ouder met een formulier van de gemeente en een kopie van zijn identiteitsbewijs.

   Weigert de andere ouder toestemming voor een paspoort, dan kunt u de rechtbank om vervangende toestemming vragen; voor dat verzoek is geen advocaat nodig (art. 38 Paspoortwet). Begin daar tijdig mee: zonder reisdocument kunt u het verzoek over de reis zelf niet zinvol uitvoeren.

5. Vraag vervangende toestemming bij de rechtbank als de andere ouder weigert. Op grond van art. 1:253a BW kan de rechter een geschil over de uitoefening van het gezamenlijk gezag beslissen en vervangende toestemming verlenen voor een concrete reis. U dient een verzoekschrift in bij de rechtbank van de woonplaats van het kind, in de regel via een advocaat. De rechter weegt het belang van het kind voorop: de bestemming, de veiligheidssituatie, de duur, het risico dat het kind niet terugkomt en het effect op het contact met de andere ouder.

   Voeg het reisplan, de boeking (of optie), de retourdatum en uw contactgegevens tijdens de reis bij. Bied waarborgen aan, zoals een retourticket, dagelijks videobellen en het afgeven van de reisdocumenten na terugkeer.

6. Start een kort geding als de reis op korte termijn is. Is er geen tijd meer voor een gewone procedure, dan kunt u de voorzieningenrechter vragen u bij voorlopige voorziening vervangende toestemming te geven (art. 254 Rv). Daarvoor is een advocaat nodig en moet u een spoedeisend belang hebben. De rechter beslist meestal binnen enkele weken en soms ter zitting.

   Besef dat ook in kort geding het belang van het kind beslist. Een reis naar een land waar het risico op achterhouding groot is of dat niet aangesloten is bij het Haags Kinderontvoeringsverdrag, wordt kritischer bekeken. Houd er rekening mee dat de rechter een tegenvoorwaarde kan stellen, zoals het afgeven van het paspoort na terugkomst.

7. Neem tijdens de reis de juiste documenten mee. Neem het ondertekende toestemmingsformulier mee, kopieën van de identiteitsbewijzen, het uittreksel uit het gezagsregister en de BRP, en eventueel de beschikking met vervangende toestemming. Hebt u een andere achternaam dan het kind, dan is een uittreksel met de familierelatie extra belangrijk. Bewaar alles ook digitaal.

   Reist het kind met grootouders, een schoolgroep of een sportclub, dan moeten beide gezaghebbende ouders toestemming geven, of de ouder met eenhoofdig gezag. Ook een minderjarige die alleen reist, heeft een formulier nodig en moet aan de luchtvaartmaatschappij worden aangemeld als unaccompanied minor als die dat vereist.

8. Weet wat er gebeurt als de andere ouder het kind niet terugbrengt. Wordt uw kind na een vakantie niet teruggebracht, neem dan direct contact op met het Centrum Internationale Kinderontvoering en met de Centrale autoriteit bij het ministerie van Justitie en Veiligheid. Onder het Haags Kinderontvoeringsverdrag kan de terugkeer van het kind naar het land van gewone verblijfplaats worden gevraagd; de verzoeken worden met voorrang behandeld.

   Doe ook aangifte bij de politie als sprake is van onttrekking aan het gezag (art. 279 Sr). Hoe sneller u handelt, hoe groter de kans op een snelle terugkeer: na een jaar kan de rechter in het andere land de terugkeer weigeren omdat het kind is ingeburgerd.

• Op reis gaan zonder toestemmingsformulier. De marechaussee of buitenlandse grenspolitie kan het vertrek tegenhouden, ook binnen Schengen bij controles.
• Ervan uitgaan dat u als verzorgende ouder alleen beslist. Bij gezamenlijk gezag moet de andere ouder instemmen, ook als het kind bij u woont.
• Een reis boeken voordat de toestemming of vervangende toestemming er is. Een annulering door weigering komt dan voor uw rekening.
• Te laat een paspoort aanvragen. Zonder geldig reisdocument kan het kind niet reizen, en voor de aanvraag is ook toestemming van de andere ouder nodig.
• Een kind zonder toestemming meenemen naar het buitenland. Dat kan leiden tot strafvervolging en een teruggeleidingsprocedure, en verslechtert uw positie in een gezagsprocedure.
• Geen waarborgen bieden bij een reis naar een land buiten het Haags Kinderontvoeringsverdrag. De rechter weigert vervangende toestemming eerder als terugkeer niet verzekerd is.
• De vakantieregeling in het ouderschapsplan negeren. Een reis in de omgangstijd van de andere ouder zonder afspraak geeft een conflict dat de rechter niet in uw voordeel zal uitleggen.

Mijn document analyseren →Juridische gidsContractmodellenStartpagina van het land

Bijgewerkt: 03-11-2026 · Bronnen: Art. 1:247 BW – inhoud van het ouderlijk gezag, Art. 1:251 BW – gezamenlijk gezag na scheiding, Art. 1:253a BW – geschillen over gezamenlijk gezag, Art. 254 Rv – kort geding, wetten.overheid.nl, EUR-Lex

De uitleg wordt gegenereerd uit de officiële wettekst en is indicatief; alleen de volledige tekst, waarnaar elke pagina verwijst, is bindend. Europaius biedt juridische informatie, geen advocatendiensten.