Δυσφήμηση και συκοφαντική δυσφήμηση: μήνυση και αγωγή

Η έγκληση για εξύβριση και δυσφήμηση πρέπει να υποβληθεί μέσα σε τρεις μήνες από τότε που μάθατε την πράξη και το πρόσωπο του δράστη· μετά η ποινική δίωξη δεν είναι πια δυνατή. Η αγωγή για αποζημίωση και ηθική βλάβη από αδικοπραξία παραγράφεται κατά κανόνα σε πέντε χρόνια από τότε που μάθατε τη ζημία και τον υπόχρεο (ΑΚ 937)· για αξιώσεις κατά εφημερίδων και σταθμών ελέγξτε αμέσως αν ισχύει η σύντομη ειδική παραγραφή του ν. 1178/1981 όπως τροποποιήθηκε. Για αίτηση ασφαλιστικών μέτρων (αφαίρεση ανάρτησης) κινηθείτε μέσα σε λίγες εβδομάδες, αλλιώς το δικαστήριο δύσκολα δέχεται επείγον.

1. Ξεχωρίστε αν πρόκειται για γεγονός ή για γνώμη. Η δυσφήμηση του άρθρου 362 ΠΚ προϋποθέτει ισχυρισμό ή διάδοση ενώπιον τρίτου ενός γεγονότος που μπορεί να βλάψει την τιμή ή την υπόληψη, δηλαδή κάτι συγκεκριμένο που μπορεί να αποδειχθεί αληθές ή ψευδές («έκλεψε από το ταμείο», «δεν έχει άδεια»). Αν το γεγονός είναι ψευδές και ο δράστης το γνώριζε, πρόκειται για συκοφαντική δυσφήμηση (άρθρο 363 ΠΚ), που τιμωρείται αυστηρότερα. Οι σκέτες βρισιές και οι απαξιωτικοί χαρακτηρισμοί χωρίς γεγονός εμπίπτουν στην εξύβριση (άρθρο 361 ΠΚ). Οι δυσμενείς κρίσεις για επαγγελματική ή επιστημονική δουλειά και οι εκφράσεις για την προστασία δικαιώματος ή από δικαιολογημένο ενδιαφέρον δεν είναι κατά κανόνα άδικες (άρθρο 367 ΠΚ), εκτός αν περιέχουν συκοφαντία ή σκοπό εξύβρισης.
2. Διασώστε αμέσως τις αποδείξεις. Κρατήστε στιγμιότυπα οθόνης με ορατή ημερομηνία, διεύθυνση URL και όνομα λογαριασμού, αποθηκεύστε ολόκληρη τη σελίδα και καταγράψτε ποιοι τρίτοι είδαν ή άκουσαν τον ισχυρισμό, γιατί η δυσφήμηση απαιτεί ενώπιον τρίτου. Για αναρτήσεις που μπορεί να διαγραφούν, η πιο ασφαλής λύση είναι η βεβαίωση του περιεχομένου από συμβολαιογράφο ή δικαστικό επιμελητή με έκθεση αυτοψίας. Για εφημερίδα κρατήστε το φύλλο, για εκπομπή ζητήστε αντίγραφο από τον σταθμό. Σημειώστε την ημερομηνία που μάθατε για την πράξη και ποιος είναι ο δράστης: από εκεί μετρά η τρίμηνη προθεσμία της έγκλησης. Μάρτυρες που άκουσαν προφορικούς ισχυρισμούς σημειώστε τώρα, όσο θυμούνται λεπτομέρειες.
3. Αποφασίστε αν θέλετε πρώτα εξώδικη λύση. Σε πολλές υποθέσεις αρκεί εξώδικη δήλωση μέσω δικαστικού επιμελητή που καλεί τον δράστη να αφαιρέσει το δημοσίευμα, να ανακαλέσει δημόσια και να απέχει στο μέλλον, με ρητή επιφύλαξη για μήνυση και αγωγή. Το κόστος επίδοσης είναι συνήθως μερικές δεκάδες ευρώ. Για αναρτήσεις σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης υποβάλλετε παράλληλα αναφορά παράνομου περιεχομένου μέσω του μηχανισμού της πλατφόρμας. Για δημοσίευμα σε εφημερίδα ή εκπομπή μπορείτε να ασκήσετε το δικαίωμα απάντησης (άρθρο 14 παρ. 5 Συντάγματος). Προσοχή: η εξώδικη δήλωση δεν διακόπτει την τρίμηνη προθεσμία της έγκλησης, άρα μην περιμένετε απάντηση πέρα από αυτήν.
4. Υποβάλετε έγκληση μέσα σε τρεις μήνες. Η εξύβριση, η δυσφήμηση και η συκοφαντική δυσφήμηση διώκονται μόνο ύστερα από έγκληση του παθόντος (άρθρο 368 ΠΚ). Την υποβάλλετε γραπτά στην Εισαγγελία Πρωτοδικών του τόπου τέλεσης ή στο αστυνομικό τμήμα, αυτοπροσώπως ή μέσω δικηγόρου με πληρεξούσιο· για διαδικτυακές υποθέσεις βοηθά και η Διεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος. Η έγκληση περιέχει τα ακριβή λόγια, πότε και πού ειπώθηκαν, ποιοι ήταν παρόντες, γιατί είναι ψευδή και πώς το γνώριζε ο δράστης, και συνοδεύεται από τις αποδείξεις. Για την έγκληση καταβάλλεται παράβολο (κατά την πάγια πρακτική 100 ευρώ). Χωρίς έγκληση στην προθεσμία η δίωξη δεν ασκείται.
5. Δηλώστε παράσταση πολιτικής αγωγής, αν θέλετε ηθική ικανοποίηση στην ποινική δίκη. Με την έγκληση ή αργότερα, μέχρι την έναρξη της αποδεικτικής διαδικασίας στο ακροατήριο, μπορείτε να δηλώσετε ότι παρίστασθε ως πολιτικώς ενάγων για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. Έτσι συμμετέχετε στη δίκη με δικηγόρο, προτείνετε μάρτυρες και μπορείτε να ασκήσετε ορισμένα ένδικα μέσα. Το ποινικό δικαστήριο συνήθως επιδικάζει μόνο συμβολικό ποσό με επιφύλαξη, και η πλήρης αποζημίωση ζητείται στα πολιτικά δικαστήρια. Στο Πλημμελειοδικείο εκδικάζονται συνήθως οι υποθέσεις δυσφήμησης· η δίκη μπορεί να καθυστερήσει, και σε περίπτωση παραγραφής του αδικήματος η ποινική υπόθεση κλείνει χωρίς κρίση επί της ουσίας.
6. Καταθέστε αγωγή στα πολιτικά δικαστήρια για άρση της προσβολής και χρήματα. Η προσβολή της τιμής είναι προσβολή της προσωπικότητας: μπορείτε να ζητήσετε άρση της (π.χ. αφαίρεση ανάρτησης), παράλειψή της στο μέλλον με απειλή χρηματικής ποινής και χρηματική ικανοποίηση (ΑΚ 57, 59), καθώς και αποζημίωση για περιουσιακή ζημία από αδικοπραξία (ΑΚ 914, 920) και ηθική βλάβη (ΑΚ 932). Αρμόδιο είναι το Ειρηνοδικείο για ποσά έως 20.000 ευρώ και το Μονομελές Πρωτοδικείο για ποσά έως 250.000 ευρώ. Η αγωγή εκδικάζεται ανεξάρτητα από την ποινική διαδικασία. Καταβάλλεται δικαστικό ένσημο ανάλογο με το αιτούμενο ποσό, γι’ αυτό το ύψος της αξίωσης πρέπει να είναι ρεαλιστικό.
7. Αν το δημοσίευμα είναι σε εφημερίδα, περιοδικό ή σταθμό, στρέψτε την αγωγή και κατά του ιδιοκτήτη. Κατά τον ν. 1178/1981 ο ιδιοκτήτης του εντύπου ευθύνεται για πλήρη αποζημίωση και χρηματική ικανοποίηση για δημοσίευμα που θίγει την τιμή ή την υπόληψη, ακόμη κι αν το πταίσμα ανήκει στον συντάκτη, τον εκδότη ή τον διευθυντή σύνταξης· η ίδια ρύθμιση εφαρμόζεται στους τηλεοπτικούς και ραδιοφωνικούς σταθμούς. Η αγωγή εκδικάζεται ανεξάρτητα από την ποινική δίωξη, και αν γίνει δεκτή κατά εφημερίδας, το δικαστήριο διατάσσει, εφόσον το ζητήσετε στον πρώτο βαθμό, τη δημοσίευση περίληψης της απόφασης στην ίδια εφημερίδα. Τα ελάχιστα ποσά που αναγράφει το ιστορικό κείμενο σε δραχμές δεν ισχύουν πια αυτούσια· το ισχύον κείμενο ελέγξτε πριν από την κατάθεση.
8. Για επείγουσες περιπτώσεις ζητήστε ασφαλιστικά μέτρα. Αν η ανάρτηση συνεχίζει να διαδίδεται και η ζημία μεγαλώνει, μπορείτε να καταθέσετε αίτηση ασφαλιστικών μέτρων στο Ειρηνοδικείο ή στο Μονομελές Πρωτοδικείο και να ζητήσετε προσωρινή διαταγή για άμεση αφαίρεση του περιεχομένου μέχρι τη συζήτηση. Πρέπει να αποδείξετε πιθανολογικά την προσβολή και την επείγουσα ανάγκη. Η απόφαση δεν κρίνει οριστικά, και η κύρια αγωγή πρέπει να ακολουθήσει μέσα στην προθεσμία που ορίζει το δικαστήριο ή ο νόμος. Αν η διάδοση αφορά προσωπικά δεδομένα (φωτογραφίες, στοιχεία υγείας, διεύθυνση), εξετάστε και καταγγελία στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα.
9. Αν εσείς κατηγορείστε για δυσφήμηση, οργανώστε την υπεράσπιση από την αρχή. Η αλήθεια του γεγονότος οδηγεί σε ατιμωρησία (άρθρο 366 παρ. 1 ΠΚ), εκτός αν αφορά αποκλειστικά τον οικογενειακό ή ιδιωτικό βίο χωρίς δημόσιο συμφέρον και ειπώθηκε κακόβουλα. Η συκοφαντική δυσφήμηση απαιτεί γνώση της αναλήθειας, την οποία η απόφαση πρέπει να αιτιολογεί ειδικά. Προβάλετε ακόμη το δικαιολογημένο ενδιαφέρον (άρθρο 367 ΠΚ), για παράδειγμα καταγγελία σε αρμόδια αρχή, κριτική σε επαγγελματική υπηρεσία ή δημοσιογραφική ενημέρωση. Συγκεντρώστε έγγραφα που στηρίζουν την αλήθεια ή την καλόπιστη πεποίθησή σας και μην αφαιρείτε αναρτήσεις χωρίς συμβουλή δικηγόρου, γιατί η αφαίρεση μπορεί να ερμηνευθεί ως ομολογία.

• Χάνεται η τρίμηνη προθεσμία της έγκλησης επειδή ο παθών περιμένει απάντηση σε εξώδικο ή ελπίζει σε συμβιβασμό· μετά απομένει μόνο η αστική οδός.
• Η έγκληση στηρίζεται σε γνώμη ή κρίση και όχι σε συγκεκριμένο γεγονός· τότε συχνά δεν στοιχειοθετείται δυσφήμηση, αλλά το πολύ εξύβριση ή τίποτα, αν ισχύει το δικαιολογημένο ενδιαφέρον του άρθρου 367 ΠΚ.
• Η καταγγελία αποδεικνύεται αβάσιμη και ο εγκαλών βρίσκεται αντιμέτωπος με αντιμήνυση για ψευδή καταμήνυση ή συκοφαντική δυσφήμηση και με αγωγή αποζημίωσης.
• Τα στιγμιότυπα οθόνης δεν δείχνουν ημερομηνία, URL ή λογαριασμό, και ο δράστης έχει διαγράψει την ανάρτηση· χωρίς βεβαίωση του περιεχομένου η απόδειξη γίνεται δύσκολη.
• Η αγωγή ζητά υπερβολικό ποσό ηθικής βλάβης, ο ενάγων πληρώνει υψηλό δικαστικό ένσημο και σε μερική απόρριψη επιβαρύνεται με δικαστικά έξοδα του αντιδίκου.
• Παραλείπεται ως εναγόμενος ο ιδιοκτήτης του εντύπου ή του σταθμού, που κατά τον ν. 1178/1981 ευθύνεται και είναι συνήθως ο φερέγγυος υπόχρεος.
• Η ποινική δίκη αναβάλλεται επανειλημμένα και το πλημμέλημα παραγράφεται· η υπόθεση κλείνει χωρίς καταδίκη, γι’ αυτό η αστική αγωγή δεν πρέπει να περιμένει το ποινικό αποτέλεσμα.
• Ο κατηγορούμενος για δυσφήμηση αφαιρεί βιαστικά την ανάρτηση ή στέλνει γραπτή συγγνώμη με παραδοχή ότι ο ισχυρισμός ήταν ψευδής, και αυτό χρησιμοποιείται εναντίον του ως απόδειξη γνώσης της αναλήθειας.

Ανάλυση του εγγράφου μου →Νομικός οδηγόςΥποδείγματα συμβάσεωνΑρχική σελίδα της χώρας

Ενημέρωση: 04/11/2026 · Πηγές: Ποινικός Κώδικας (π.δ. 283/1985), άρθρα 361 (εξύβριση), 362 (δυσφήμηση), 363 (συκοφαντική δυσφήμηση), 366, 367 και 368 (ιστορικό κείμενο· ισχύει ο ν. 4619/2019 με την ίδια αρίθμηση), Ν. 1178/1981 Αστική ευθύνη του Τύπου: ευθύνη ιδιοκτήτη για δημοσιεύματα που θίγουν την τιμή, δημοσίευση της απόφασης, εφαρμογή σε τηλεοπτικούς και ραδιοφωνικούς σταθμούς, Ν. 2243/1994 Κατάργηση των ειδικών ποινικών διατάξεων περί Τύπου, συντόμευση προθεσμιών για εγκλήματα δια του Τύπου, Αστικός Κώδικας, άρθρα 57, 59, 914, 920, 932 και 937 (ισχύον κείμενο), et.gr, EUR-Lex

Οι επεξηγήσεις παράγονται από το επίσημο κείμενο και είναι ενδεικτικές· δεσμευτικό είναι μόνο το πλήρες κείμενο, στο οποίο παραπέμπει κάθε σελίδα. Η Europaius παρέχει νομική πληροφόρηση, όχι δικηγορικές υπηρεσίες.