Vakantiedagen: opbouw, verval en uitbetaling bij ontslag

Wettelijke vakantiedagen vervallen zes maanden na het einde van het kalenderjaar waarin ze zijn opgebouwd, dus in de regel op 1 juli van het volgende jaar, tenzij u ze redelijkerwijs niet kon opnemen (art. 7:640a BW). Bovenwettelijke dagen verjaren vijf jaar na het einde van het opbouwjaar (art. 7:642 BW). Reageert de werkgever niet binnen twee weken schriftelijk met gewichtige redenen op uw schriftelijke vakantieaanvraag, dan staat de vakantie vast zoals u die hebt aangevraagd (art. 7:638 lid 2 BW).

1. Bereken uw jaarlijkse aanspraak. Het wettelijk minimum is vier keer het aantal uren of dagen dat u per week werkt (art. 7:634 lid 1 BW). Werkt u een deel van het jaar, dan bouwt u naar evenredigheid op (lid 2): wie op 1 juli in dienst treedt bij een fulltime baan, heeft over dat jaar tien wettelijke dagen.

   Zoek daarna in uw arbeidsovereenkomst en de toepasselijke cao hoeveel bovenwettelijke dagen u hebt; veel cao's geven 25 of meer dagen in totaal. Noteer beide aantallen apart, want verval en verjaring verschillen. Vraag uw werkgever om een overzicht van het actuele saldo; dat staat vaak ook op de loonstrook. Klopt het saldo niet met uw eigen administratie, maak dan nu al schriftelijk bezwaar en bewaar uw verlofaanvragen en goedkeuringen.

2. Vraag vakantie schriftelijk aan en let op de tweewekentermijn. Staat in contract of cao niets anders, dan stelt de werkgever de vakantie vast volgens uw wensen, tenzij gewichtige redenen zich daartegen verzetten (art. 7:638 lid 2 BW). Doe uw aanvraag per e-mail of via het verlofsysteem, zodat de datum vaststaat. Heeft de werkgever niet binnen twee weken schriftelijk gewichtige redenen aangevoerd, dan is de vakantie vastgesteld zoals u vroeg.

   Ook bij gewichtige redenen moet u, als uw saldo dat toelaat, twee aaneengesloten weken of twee keer een week kunnen opnemen (lid 3). Wijzigt de werkgever achteraf een vastgestelde vakantie wegens gewichtige redenen, dan moet hij uw schade vergoeden, bijvoorbeeld annuleringskosten van een geboekte reis (lid 5). Bewaar boekingsbevestigingen en de correspondentie.

3. Ga na of de werkgever u werkelijk in staat stelde vakantie op te nemen. De werkgever is verplicht u ieder jaar in de gelegenheid te stellen het wettelijk minimum op te nemen (art. 7:638 lid 1 BW). Volgens de arresten Max Planck en Kreuziger van het Hof van Justitie van de EU (6 november 2018), die Nederlandse rechters toepassen, kan een werkgever zich alleen op verval beroepen als hij u tijdig en duidelijk heeft gewezen op het resterende saldo en op het risico dat de dagen vervallen, en u daadwerkelijk de gelegenheid gaf ze op te nemen.

   Heeft de werkgever aanvragen stelselmatig afgewezen, u onder druk gezet om door te werken of nooit gewaarschuwd, leg dat dan vast. Een korte e-mail waarin u vraagt waarom uw aanvraag is afgewezen, levert later bewijs op.

4. Controleer verval en verjaring per jaar. Wettelijke dagen vervallen zes maanden na het einde van het opbouwjaar, tenzij u tot dat moment redelijkerwijs niet in staat was ze op te nemen (art. 7:640a BW). Bij schriftelijke overeenkomst mag die termijn ten gunste van u worden verlengd. Bovenwettelijke dagen vervallen niet op 1 juli, maar verjaren vijf jaar na het einde van het opbouwjaar (art. 7:642 BW).

   Maak een tabel: per jaar het aantal opgebouwde wettelijke en bovenwettelijke dagen, het aantal opgenomen dagen en de datum van verval of verjaring. Vraag na van welk jaar de werkgever opgenomen dagen heeft afgeboekt; veel cao's bepalen dat eerst de dagen worden gebruikt die het eerst vervallen. Wilt u verjaring van oude bovenwettelijke dagen voorkomen, dan stuit u die met een schriftelijke aanmaning (art. 3:317 BW).

5. Laat dagen van ziekte tijdens uw vakantie terugboeken. Wordt u ziek tijdens een vastgestelde vakantie, dan gelden de ziektedagen niet als vakantie, tenzij u daar in het concrete geval mee instemt (art. 7:638 lid 8 BW). Meld u daarom ook in het buitenland direct ziek volgens het verzuimprotocol van uw werkgever en vraag een verklaring van een lokale arts, met datum en duur van de ongeschiktheid.

   Tijdens ziekte bouwt u gewoon vakantie op (art. 7:635 lid 1 sub d BW). Wilt u tijdens ziekte op vakantie, overleg dan met werkgever en bedrijfsarts; of die dagen van uw saldo afgaan, hangt af van de afspraken en van de vraag of u werkelijk kon herstellen en ontspannen. Leg de afspraak vast in een e-mail, zodat later geen discussie ontstaat.

6. Weiger het afkopen van wettelijke dagen tijdens het dienstverband. Zolang de arbeidsovereenkomst loopt, kunt u geen afstand doen van uw wettelijke vakantie tegen geld (art. 7:640 lid 1 BW). Een afspraak om wettelijke dagen uit te betalen is daarom niet geldig en kan ertoe leiden dat u de dagen alsnog kunt opnemen. Voor bovenwettelijke dagen kan schriftelijk worden afgesproken dat ze worden uitbetaald (lid 2); veel cao's kennen daarvoor een keuzebudget.

   Let ook op all-in afspraken. Een loon waarin de vakantievergoeding al is verwerkt, is volgens de Hoge Raad alleen toelaatbaar als het loon ook tijdens de vakantie zelf wordt doorbetaald; een opslag die alleen over gewerkte uren wordt betaald, voldoet niet aan het recht op betaalde vakantie.

7. Controleer de eindafrekening bij het einde van het dienstverband. Hebt u bij het einde nog vakantiedagen, dan heeft u recht op uitbetaling in geld ter hoogte van het loon over die dagen (art. 7:641 lid 1 BW). Dat geldt voor wettelijke en bovenwettelijke dagen die nog niet zijn vervallen of verjaard. Tot het loon behoren ook vaste toeslagen en structurele vergoedingen die u tijdens het werk ontvangt.

   De werkgever moet u een verklaring geven over het aantal dagen waarop u bij het einde nog recht had (lid 2). Bewaar die: bij een nieuwe werkgever kunt u die dagen als onbetaald verlof opnemen (lid 3). Vraag de verklaring schriftelijk als u die niet krijgt. Bij faillissement van de werkgever behoort de uitbetaling tot de boedelschulden; de curator kan u niet verplichten de dagen eerst op te nemen.

8. Vorder het tekort, zo nodig via de kantonrechter. Stuur eerst een brief of e-mail aan de werkgever met uw berekening, de verwijzing naar art. 7:641 BW en een termijn van veertien dagen om te betalen. Blijft betaling uit, dan kunt u een vordering instellen bij de kantonrechter; arbeidszaken zijn altijd kantonzaken, ongeacht het bedrag, en u mag zelf procederen. U begint met een dagvaarding die een gerechtsdeurwaarder uitbrengt en betaalt griffierecht volgens het tarief van dat jaar.

   Naast het achterstallige bedrag kunt u de wettelijke verhoging bij te late loonbetaling en wettelijke rente vorderen. Bent u lid van een vakbond of hebt u een rechtsbijstandverzekering, schakel die dan vroeg in; zij kennen de toepasselijke cao en voeren de procedure vaak kosteloos voor u.

• U wacht tot na 1 juli met het opnemen van wettelijke dagen uit het vorige jaar en de werkgever heeft u wel aantoonbaar gewaarschuwd: dan vervallen die dagen definitief (art. 7:640a BW).
• U gaat akkoord met uitbetaling van wettelijke dagen tijdens het dienstverband; die afspraak is in strijd met art. 7:640 BW en zorgt later voor discussie over het saldo.
• U meldt zich tijdens de vakantie niet ziek of bewaart geen verklaring van een arts; dan boekt de werkgever de dagen gewoon als vakantie af.
• U tekent een vaststellingsovereenkomst met een finale kwijting zonder het vakantiesaldo te controleren; daarmee doet u vaak afstand van de uitbetaling van resterende dagen.
• U laat de vordering op oude bovenwettelijke dagen liggen; na vijf jaar is die verjaard als u de verjaring niet schriftelijk hebt gestuit (art. 7:642 en 3:317 BW).
• U gaat ervan uit dat een all-in uurloon uw vakantierechten volledig dekt; als er tijdens de vakantie geen loon wordt betaald, kunt u aanspraak hebben op extra betaling.
• U vergeet de verklaring van art. 7:641 lid 2 BW op te vragen; bij een nieuwe werkgever kunt u dan moeilijker onbetaald verlof opnemen.

Mijn document analyseren →Juridische gidsContractmodellenStartpagina van het land

Bijgewerkt: 04-11-2026 · Bronnen: Art. 7:634 BW – minimumaanspraak op vakantie, Art. 7:635 BW – opbouw tijdens ziekte en verlof, Art. 7:638 BW – vaststelling van de vakantie, Art. 7:639 BW – loon tijdens vakantie, wetten.overheid.nl, EUR-Lex

De uitleg wordt gegenereerd uit de officiële wettekst en is indicatief; alleen de volledige tekst, waarnaar elke pagina verwijst, is bindend. Europaius biedt juridische informatie, geen advocatendiensten.