Ziek als werknemer: loondoorbetaling, re-integratie en ontslag
Wordt u als werknemer ziek, dan betaalt in Nederland niet het UWV maar uw werkgever het loon door: maximaal 104 weken lang ten minste 70 procent van het loon, in het eerste jaar niet minder dan het wettelijk minimumloon (art. 7:629 lid 1 BW). Veel cao's vullen dat aan tot 100 procent in het eerste jaar en 70 of 85 procent in het tweede. Tegenover die loondoorbetaling staan verplichtingen: de werkgever moet uw re-integratie bevorderen en een plan van aanpak met u opstellen (art. 7:658a BW), u moet meewerken, redelijke voorschriften volgen en passende arbeid verrichten (art. 7:660a BW). De regels van de Wet verbetering poortwachter bepalen het tempo: probleemanalyse, plan van aanpak, ziekmelding bij het UWV, eerstejaarsevaluatie en na ongeveer 91 weken de WIA-aanvraag.
Deze handleiding is bedoeld voor werknemers die ziek zijn of het oneens zijn met hun werkgever over loon, passende arbeid of de re-integratie. U leest welke stappen wanneer moeten worden gezet, wanneer de werkgever het loon mag stoppen of opschorten (art. 7:629 lid 3 en 6 BW), hoe u een deskundigenoordeel bij het UWV aanvraagt, dat de werkgever tijdens de eerste twee ziektejaren niet mag opzeggen (art. 7:670 BW) en wat er na twee jaar gebeurt. Het resultaat: u weet welke rechten u hebt en hoe u ze afdwingt.
Kernpunten
Termijn
De loondoorbetaling duurt maximaal 104 weken (art. 7:629 lid 1 BW); periodes van ziekte die elkaar opvolgen met een onderbreking van minder dan vier weken worden samengeteld. De werkgever mag in het contract maximaal twee wachtdagen zonder loon afspreken (art. 7:629 lid 9 BW). Het opzegverbod wegens ziekte geldt de eerste twee jaar (art. 7:670 lid 1 BW). De WIA-aanvraag moet uiterlijk elf weken vóór het einde van de wachttijd bij het UWV binnen zijn; het UWV stuurt u daarvoor rond week 87 een brief.
Wat te doen
Meld u ziek volgens het verzuimprotocol. Kijk in het verzuimreglement van uw werkgever of in de cao hoe en wanneer u zich ziek moet melden: meestal op de eerste ziektedag vóór een bepaald tijdstip, telefonisch bij de leidinggevende. Geef aan dat u niet kunt werken, uw verblijfadres als u niet thuis bent en of het om een ongeval met een aansprakelijke derde gaat.
U hoeft uw werkgever niet te vertellen wat uw ziekte is; medische informatie deelt u alleen met de bedrijfsarts of arbodienst. Volg wel de schriftelijk gegeven redelijke controlevoorschriften, zoals bereikbaar zijn en verschijnen op het spreekuur. Houdt u zich daar niet aan, dan mag de werkgever het loon opschorten tot u ze naleeft (art. 7:629 lid 6 BW). De werkgever moet zo'n maatregel wel onverwijld aan u meedelen (lid 7).
Controleer het loon dat wordt doorbetaald. De wet garandeert 70 procent van het loon tot een maximum dagloon, in de eerste 52 weken ten minste het minimumloon (art. 7:629 lid 1 BW). Kijk in uw contract en cao of de werkgever meer moet betalen; aanvullingen tot 100 procent in het eerste jaar zijn gebruikelijk. Er mogen hooguit twee wachtdagen worden afgesproken (lid 9).
Het loon mag worden verminderd met een uitkering die u voor dezelfde arbeid ontvangt en met inkomsten uit ander werk dat u tijdens de ziekte verricht (lid 5). Krijgt u te weinig, stuur dan een brief met uw berekening en een betalingstermijn. Bij te late betaling kunt u naast het loon de wettelijke verhoging en wettelijke rente vorderen. Bewaar alle loonstroken.
Werk mee aan de probleemanalyse en het plan van aanpak. Uiterlijk in week 6 stelt de bedrijfsarts een probleemanalyse op: wat kunt u nog wel, wat niet, en wat is de prognose. Uiterlijk in week 8 stellen u en uw werkgever samen een plan van aanpak op met concrete afspraken over herstel en werkhervatting (art. 7:658a lid 3 BW). Er wordt een casemanager aangewezen, en het plan wordt regelmatig geëvalueerd en zo nodig bijgesteld.
U bent verplicht aan het opstellen, evalueren en bijstellen mee te werken (art. 7:660a lid 1 sub b BW). Weigert u dat zonder deugdelijke grond, dan vervalt uw recht op loon voor die tijd (art. 7:629 lid 3 sub e BW). Bent u het niet eens met de inhoud, onderteken dan niet blind, maar zet uw bezwaar op papier en vraag zo nodig een deskundigenoordeel aan.
Beoordeel aangeboden passende arbeid zorgvuldig. Kan uw eigen werk (nog) niet, dan moet de werkgever u passende arbeid aanbieden: werk dat is berekend op uw krachten en bekwaamheden, tenzij aanvaarding om lichamelijke, geestelijke of sociale redenen niet van u kan worden gevergd (art. 7:658a lid 4 BW). Lukt dat in het eigen bedrijf niet, dan moet de werkgever ook werk bij een andere werkgever zoeken (tweede spoor, lid 1).
Weigert u passend werk zonder deugdelijke grond terwijl u het wel kunt doen, dan verliest u voor die tijd uw volledige loonaanspraak (art. 7:629 lid 3 sub c BW), ook als u maar gedeeltelijk arbeidsongeschikt bent. Twijfelt u of het werk passend is, ga dan voorlopig aan de slag en vraag tegelijk een deskundigenoordeel aan.
Vraag een deskundigenoordeel bij het UWV als u het oneens bent. Bij een conflict over de vraag of u kunt werken, of het aangeboden werk passend is of of werkgever of werknemer voldoende doet aan re-integratie, vraagt u via de website van het UWV een deskundigenoordeel aan. U voegt de stukken bij, zoals de probleemanalyse, het plan van aanpak en het advies van de bedrijfsarts. De aanvraag kost een vergoeding die het UWV vaststelt; het oordeel volgt meestal binnen enkele weken.
Het oordeel is niet bindend, maar weegt zwaar. Wilt u loon via de rechter vorderen, dan moet u in de regel een deskundigenoordeel bij de dagvaarding voegen; zonder dat oordeel wijst de kantonrechter de loonvordering af, tenzij de verhindering niet wordt betwist of het overleggen niet van u kan worden gevergd (art. 7:629a BW).
Volg de eerstejaarsevaluatie en houd het re-integratieverslag bij. Uiterlijk in week 42 meldt de werkgever uw ziekte bij het UWV. Rond week 52 evalueren u en uw werkgever het eerste ziektejaar: welk re-integratieresultaat wordt in het tweede jaar nagestreefd. Leg in het re-integratiedossier vast wat er is gedaan en wat u zelf hebt bijgedragen, met afspraken en gespreksverslagen.
Het UWV beoordeelt dat dossier later bij uw WIA-aanvraag. Vindt het UWV dat de werkgever te weinig heeft gedaan, dan legt het een loonsanctie op: de werkgever moet het loon dan langer doorbetalen, maximaal 52 weken. Dat beschermt u. Hebt u zelf onvoldoende meegewerkt, dan kan het UWV uw WIA-uitkering juist korten of weigeren.
Vraag tijdig een WIA-uitkering aan. Het UWV stuurt rond week 87 een brief met het aanvraagformulier. Dien de aanvraag uiterlijk elf weken vóór het einde van de wachttijd van 104 weken in, samen met het re-integratieverslag dat u met uw werkgever opstelt. Te laat aanvragen zonder deugdelijke grond kan betekenen dat u voor die tijd geen recht op loon hebt (art. 7:629 lid 3 sub f BW) en dat de uitkering later ingaat.
Het UWV laat een verzekeringsarts en een arbeidsdeskundige vaststellen hoeveel u nog kunt verdienen. Bij minder dan 35 procent verlies aan verdiencapaciteit hebt u geen recht op WIA. Tegen de beslissing kunt u binnen zes weken bezwaar maken bij het UWV (art. 6:7 Awb).
Weet wat er na twee jaar met uw arbeidsovereenkomst gebeurt. Tijdens de eerste twee ziektejaren mag de werkgever niet opzeggen wegens ziekte (art. 7:670 lid 1 BW). Daarna kan de werkgever met toestemming van het UWV opzeggen als aannemelijk is dat u binnen 26 weken niet herstelt (art. 7:669 lid 3 sub b BW); u hebt dan recht op een transitievergoeding.
Laat de werkgever het dienstverband na twee jaar slapend voortbestaan om die vergoeding te vermijden, dan moet hij volgens de Hoge Raad als goed werkgever in beginsel instemmen met uw voorstel om met wederzijds goedvinden te beëindigen tegen een vergoeding ter hoogte van de transitievergoeding (art. 7:611 BW). Dat geldt niet als de werkgever een gerechtvaardigd belang heeft, bijvoorbeeld reële re-integratiemogelijkheden. Doe uw voorstel schriftelijk.
Waarop letten
- U weigert passend werk zonder deugdelijke grond; dan verliest u voor die periode het volledige loon, ook bij gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid (art. 7:629 lid 3 sub c BW).
- U schort uw re-integratie op omdat de werkgever het loon niet betaalt; de Hoge Raad acht opschorting in beginsel mogelijk, maar zonder schriftelijke aankondiging en juist dossier riskeert u een loonstop. Laat u eerst adviseren.
- U vertelt de werkgever uw diagnose of laat medische stukken in het personeelsdossier opnemen; medische informatie hoort alleen bij de bedrijfsarts.
- U start een loonvordering zonder deskundigenoordeel van het UWV; de kantonrechter wijst de vordering dan in de regel af (art. 7:629a BW).
- U dient de WIA-aanvraag te laat in, waardoor uw loon over de vertraging kan vervallen en de uitkering later start.
- U tekent in het eerste of tweede ziektejaar een vaststellingsovereenkomst; daarmee laat u de bescherming van het opzegverbod los en kan het UWV uw WW of Ziektewetuitkering beperken.
- U meldt geen herstel of gedeeltelijke werkhervatting; de werkgever kan dan later loon terugvorderen of inhouden.
- Uw contract voor bepaalde tijd loopt tijdens ziekte af; de werkgever betaalt dan niet meer door en u valt onder het vangnet van de Ziektewet bij het UWV.
Juridische grondslag
Gerelateerde rechterlijke uitspraken
Veelgestelde vragen
Hoeveel loon krijg ik als ik ziek ben?
Wettelijk ten minste 70 procent van uw loon, tot een maximum dagloon, gedurende maximaal 104 weken; in het eerste jaar nooit minder dan het minimumloon (art. 7:629 BW). Veel cao's en contracten geven meer, bijvoorbeeld 100 procent in het eerste jaar. Er mogen maximaal twee wachtdagen zonder loon zijn afgesproken. Kijk in uw cao voor de precieze percentages.
Mag mijn werkgever vragen wat ik heb?
Nee. De werkgever mag niet naar uw diagnose of behandeling vragen en die ook niet registreren. Wel mag hij vragen hoe lang u verwacht weg te blijven, op welk adres u bereikbaar bent en of u bepaalde taken nog kunt doen. Medische vragen beantwoordt u alleen aan de bedrijfsarts, die de werkgever alleen informeert over uw beperkingen en mogelijkheden.
Wat is een plan van aanpak?
Een schriftelijke afspraak tussen u en uw werkgever over de stappen naar werkhervatting, opgesteld uiterlijk in week 8 van uw ziekte op basis van de probleemanalyse van de bedrijfsarts (art. 7:658a lid 3 BW). Er staan doelen, acties, termijnen en een casemanager in. U bent verplicht mee te werken; het plan wordt regelmatig geëvalueerd en bijgesteld.
Mag mijn werkgever mijn loon stoppen?
Alleen in de gevallen van art. 7:629 lid 3 BW, bijvoorbeeld als u passend werk weigert, herstel belemmert of zonder deugdelijke grond niet meewerkt aan het plan van aanpak. Bij het niet naleven van controlevoorschriften mag hij het loon opschorten tot u ze naleeft (lid 6). De werkgever moet u dat onverwijld laten weten; anders kan hij zich er niet meer op beroepen (lid 7).
Wat is een deskundigenoordeel en wanneer vraag ik het aan?
Een onafhankelijk oordeel van het UWV over een geschil met uw werkgever, bijvoorbeeld of u kunt werken, of aangeboden werk passend is of of de re-integratie voldoende is. U vraagt het online aan bij het UWV en betaalt een vergoeding. Wilt u loon via de rechter vorderen, dan hebt u het in de regel nodig (art. 7:629a BW).
Kan ik ontslagen worden als ik ziek ben?
In de eerste twee jaar van ziekte mag de werkgever niet opzeggen (art. 7:670 BW), tenzij de ziekmelding kwam nadat het UWV een ontslagaanvraag al had ontvangen. Ontbinding door de kantonrechter om een reden die los staat van de ziekte blijft wel mogelijk. Na twee jaar kan de werkgever met UWV-toestemming opzeggen; u krijgt dan een transitievergoeding.
Wat gebeurt er als mijn tijdelijke contract afloopt terwijl ik ziek ben?
Het contract eindigt dan gewoon op de afgesproken datum; het opzegverbod geldt niet bij een einde van rechtswege. De werkgever meldt u ziek uit dienst bij het UWV en u krijgt een Ziektewetuitkering, waarna het UWV uw re-integratie begeleidt. Na in totaal 104 weken ziekte volgt een WIA-beoordeling.
Wanneer moet ik de WIA aanvragen?
Het UWV stuurt rond week 87 van uw ziekte een brief. Dien de aanvraag in uiterlijk elf weken vóór het einde van de wachttijd van 104 weken, met het re-integratieverslag. Wie te laat aanvraagt zonder goede reden, kan loon verliezen (art. 7:629 lid 3 sub f BW) en krijgt de uitkering later. Tegen de WIA-beslissing staat bezwaar open binnen zes weken.
Wat is een loonsanctie?
Als het UWV bij de WIA-aanvraag vaststelt dat uw werkgever te weinig aan uw re-integratie heeft gedaan, moet de werkgever uw loon langer doorbetalen, maximaal 52 weken extra. Gedurende die tijd moet de werkgever de tekortkoming herstellen. Voor u betekent een loonsanctie dat uw loon doorloopt en de WIA-beoordeling wordt uitgesteld.
Ik ben al twee jaar ziek en mijn werkgever ontslaat me niet. Wat nu?
Dan is er sprake van een slapend dienstverband. Volgens de Hoge Raad moet een goed werkgever in beginsel instemmen met uw voorstel om het contract met wederzijds goedvinden te beëindigen tegen een vergoeding ter hoogte van de transitievergoeding. Doe dat voorstel schriftelijk. De werkgever mag alleen weigeren bij een gerechtvaardigd belang, zoals reële kansen op re-integratie.
Juridische gids – afzonderlijke handleidingen
Mijn document analyseren →Juridische gidsContractmodellenStartpagina van het land