Schuldsanering (Wsnp) aanvragen: voorwaarden, verloop en schone lei
Wie zijn schulden niet meer kan betalen, kan in Nederland via twee wegen een uitweg vinden. Eerst probeert de gemeente met de schuldeisers een minnelijke schuldregeling te treffen: u betaalt een periode alles wat u boven een leefbedrag ontvangt, en de schuldeisers schelden de rest kwijt. Lukt dat niet, dan kan de rechtbank de wettelijke schuldsaneringsregeling natuurlijke personen (Wsnp) uitspreken, geregeld in de Faillissementswet. U leeft dan onder toezicht van een bewindvoerder op een vrij te laten bedrag, werkt of solliciteert actief, en krijgt na afloop een schone lei: de resterende schulden die onder de regeling vallen, kunnen niet meer op u worden verhaald.
Deze handleiding is voor particulieren en (voormalige) ondernemers met problematische schulden. U leest hoe u bij de gemeente begint, welke voorwaarden de rechter stelt voor toelating tot de Wsnp (vooral de goede trouw bij het ontstaan van de schulden), welke instrumenten er zijn om beslagen en ontruiming tijdelijk te stoppen, wat er tijdens de regeling van u wordt verwacht, en wanneer de rechter een schone lei weigert. Aan het eind weet u welke stukken u nodig hebt en welke fouten een toelating of schone lei in gevaar brengen.
Kernpunten
Termijn
Bij toelating beoordeelt de rechter of u ten aanzien van het ontstaan of onbetaald laten van uw schulden in de drie jaar vóór het verzoek te goeder trouw bent geweest (art. 288 lid 1 onder b Fw). De looptijd van de Wsnp is anderhalf jaar; de rechter kan die op ten hoogste drieënhalf jaar stellen als de aard van de schulden of het niet nakomen van de verplichtingen daartoe aanleiding geeft (art. 349a lid 1 Fw). Bij dreigende ontruiming of afsluiting moet de gemeente binnen drie werkdagen reageren; bij andere aanvragen volgt binnen enkele weken een eerste gesprek.
Wat te doen
Meld u bij de schuldhulpverlening van de gemeente. Iedere gemeente moet op grond van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening hulp bieden. Meld u aan bij het loket of de website van uw gemeente. Bij een dreigende ontruiming, afsluiting van gas, water of elektriciteit of beëindiging van de zorgverzekering moet de gemeente met spoed contact opnemen.
Neem bij het eerste gesprek een overzicht mee van al uw schulden met brieven van schuldeisers en deurwaarders, uw inkomsten en vaste lasten, bankafschriften van de laatste maanden en uw identiteitsbewijs. De gemeente maakt een plan van aanpak en kan beschermingsbewind of budgetbeheer adviseren als u uw financiën niet zelf kunt overzien.
Werk mee aan een minnelijke schuldregeling. De gemeente of een schuldhulporganisatie stelt een schuldenoverzicht op en doet de schuldeisers een voorstel. Gebruikelijk is dat u gedurende in de regel anderhalf jaar (in bijzondere gevallen ten hoogste drieënhalf jaar, art. 349a Fw) het deel van uw inkomen boven het vrij te laten bedrag afdraagt; de schuldeisers krijgen daarvan een percentage en schelden de rest kwijt. Vaak wordt de regeling gefinancierd met een saneringskrediet van de gemeentelijke kredietbank.
Zolang de regeling loopt, moet u geen nieuwe schulden maken. Weigert één schuldeiser zonder goede reden mee te werken terwijl de anderen akkoord zijn, dan kan de rechtbank op uw verzoek bevelen dat hij instemt (dwangakkoord, art. 287a Fw).
Vraag om bescherming tegen beslag en ontruiming. Tijdens de voorbereiding kan de rechter op verzoek een moratorium uitspreken: schuldeisers mogen dan gedurende maximaal zes maanden geen beslag leggen of ontruimen, en nutsbedrijven mogen niet afsluiten (art. 287 lid 4 Fw). De gemeente kan ook een afkoelingsperiode vragen (art. 287b Fw) als een minnelijk traject wordt voorbereid en er een bedreigende situatie is.
Daarnaast kan de gemeente u helpen met een verzoek om vroegtijdige stopzetting van loonbeslag of een betalingsregeling. Zo creëert u rust om de schuldregeling te laten slagen.
Dien het verzoek tot toelating tot de Wsnp in. Is de minnelijke regeling mislukt, dan dient u via de gemeente of schuldhulporganisatie een verzoekschrift in bij de rechtbank van uw woonplaats (art. 284 Fw). U voegt een verklaring van de gemeente toe dat er geen mogelijkheden zijn voor een minnelijke regeling (art. 285 lid 1 onder f Fw), een overzicht van baten en schulden, en een verklaring over uw inkomsten en uitgaven. Een advocaat is niet nodig.
De rechtbank behandelt het verzoek op een zitting. U moet daar persoonlijk verschijnen en vragen beantwoorden over het ontstaan van uw schulden. Bereid u voor op vragen over grote uitgaven, gokken, verslavingen en de afgelopen drie jaar.
Maak goede trouw aannemelijk. De rechter wijst het verzoek alleen toe als voldoende aannemelijk is dat u ten aanzien van het ontstaan of onbetaald laten van uw schulden in de drie jaar vóór het verzoek te goeder trouw bent geweest (art. 288 lid 1 onder b Fw). Schulden uit fraude, misdrijven of bewust onverantwoorde uitgaven wijzen op het tegendeel; bij een schuld uit een strafrechtelijke boete of fraude met uitkeringen of toeslagen wordt toelating moeilijker.
Toon aan wat u hebt gedaan om uw situatie te verbeteren, bijvoorbeeld hulp bij verslaving of een succesvol afgerond budgetbeheer. Ook als u niet te goeder trouw was, kan de rechter u toelaten als u aannemelijk maakt dat u de omstandigheden die tot de schulden leidden onder controle hebt (art. 288 lid 3 Fw).
Houd u aan de verplichtingen tijdens de regeling. De rechtbank benoemt een bewindvoerder die uw inkomen ontvangt en u een vrij te laten bedrag laat. U moet werken of, als u geen werk hebt, actief solliciteren; u mag geen nieuwe schulden laten ontstaan; u moet de bewindvoerder alle informatie geven en wijzigingen melden; en u moet bezittingen die niet vrij van beslag zijn laten verkopen. Bezittingen zoals een auto van enige waarde vallen in de boedel.
De bewindvoerder rapporteert regelmatig aan de rechter-commissaris. Bij ernstige tekortkomingen kan de rechtbank de regeling tussentijds beëindigen, waarna u in staat van faillissement komt en geen schone lei krijgt.
Werk toe naar de schone lei. Aan het einde van de looptijd beoordeelt de rechtbank op een zitting of u uw verplichtingen bent nagekomen (art. 352 en 354 Fw). Is dat zo, of valt een tekortkoming de schuldenaar niet toe te rekenen, dan verleent de rechter de schone lei: de schulden die onder de regeling vallen en niet zijn betaald, zijn niet meer afdwingbaar (art. 358 Fw).
Sommige schulden vallen niet onder de schone lei, zoals boetes uit strafbare feiten en schulden die na de uitspraak zijn ontstaan. Ook vorderingen tot terugbetaling van een studieschuld kunnen bijzondere regels kennen. Bewaar na afloop het vonnis waarin de schone lei is verleend: dat hebt u nodig als een oude schuldeiser zich later meldt.
Vermijd de valkuilen na de schone lei. Na de schone lei begint u financieel opnieuw, maar uw BKR-registratie blijft nog een aantal jaren zichtbaar. Zorg voor een sluitend budget, betaal vaste lasten via automatische incasso en reserveer voor onverwachte kosten. Overweeg vrijwillig budgetbeheer of een cursus bij de gemeente.
Het is niet mogelijk om binnen tien jaar na een eerdere Wsnp opnieuw te worden toegelaten, behalve in uitzonderlijke gevallen (art. 288 lid 2 onder d Fw). Neem bij nieuwe betalingsproblemen daarom direct contact op met de gemeente, zodat het niet opnieuw escaleert.
Waarop letten
- Schulden verzwijgen in het schuldenoverzicht. Dat ondermijnt de goede trouw en kan leiden tot weigering van toelating of van de schone lei.
- Tijdens het minnelijk traject of de Wsnp nieuwe schulden laten ontstaan. Dat is de meest voorkomende reden om een schone lei te weigeren.
- Niet verschijnen op de zitting van de rechtbank. Het verzoek wordt dan afgewezen.
- Te laat hulp zoeken. Hoe later u zich meldt, hoe meer beslagen, kosten en ontruimingsdreiging er zijn.
- Niet solliciteren of werk weigeren tijdens de Wsnp. De bewindvoerder meldt dat aan de rechter-commissaris, met beëindiging van de regeling als risico.
- Bezittingen verkopen of schenken vlak voor het verzoek. Dat kan als handelen te kwader trouw worden uitgelegd en de toelating blokkeren.
- Denken dat alle schulden verdwijnen. Strafrechtelijke boetes en schulden die na de uitspraak ontstaan vallen niet onder de schone lei.
Juridische grondslag
Gerelateerde rechterlijke uitspraken
Veelgestelde vragen
Wat is de Wsnp?
De Wet schuldsanering natuurlijke personen, een regeling in de Faillissementswet. De rechtbank spreekt haar uit als een minnelijke regeling niet lukt. U leeft dan onder toezicht van een bewindvoerder op een vrij te laten bedrag en krijgt bij goed gedrag na afloop een schone lei.
Hoe lang duurt de schuldsanering?
De looptijd staat in het vonnis van de rechtbank en bedraagt in de regel anderhalf jaar (art. 349a lid 1 Fw). Bij verlenging is het maximum drieënhalf jaar. De rechtbank kan de looptijd verlengen als dat nodig is. Controleer de actuele regels bij de gemeente of de Raad voor Rechtsbijstand.
Hoe kom ik in de Wsnp?
Via de schuldhulpverlening van de gemeente. Eerst moet een minnelijke regeling zijn geprobeerd. Lukt die niet, dan dient u met een verklaring van de gemeente een verzoekschrift in bij de rechtbank. Een advocaat is niet nodig.
Wat betekent te goeder trouw bij schulden?
Dat u uw schulden niet bewust of door onverantwoord gedrag hebt laten ontstaan of oplopen in de drie jaar vóór uw verzoek. Fraude, misdrijven en roekeloze uitgaven wijzen op kwade trouw. Ook dan kan toelating als u aantoont dat de oorzaak onder controle is.
Hoeveel leefgeld houd ik over tijdens de schuldsanering?
Een vrij te laten bedrag dat de bewindvoerder berekent op basis van uw inkomen, woonlasten en gezinssituatie, in de regel ongeveer op bijstandsniveau. Daarnaast ontvangt u toeslagen. Alles daarboven gaat naar de boedel voor de schuldeisers.
Welke schulden vallen niet onder de schone lei?
Onder meer boetes voor strafbare feiten, schulden die na de uitspraak van de Wsnp zijn ontstaan, en bepaalde vorderingen met een bijzondere status. Vraag de bewindvoerder om een overzicht van wat wel en niet onder de regeling valt.
Mag ik mijn huis houden in de Wsnp?
Een koopwoning wordt in de regel verkocht, omdat de overwaarde naar de schuldeisers gaat. Een huurwoning kunt u houden, mits u de huur blijft betalen. Bij een koopwoning met onderwaarde kan de bewindvoerder soms tijdelijk afwijken.
Wat is een dwangakkoord?
Als bijna alle schuldeisers instemmen met een minnelijke schuldregeling, maar één of enkele weigeren zonder goede reden, kan de rechtbank hen bevelen in te stemmen. Het verzoek wordt samen met het verzoek tot toelating tot de Wsnp ingediend.
Kan ik opnieuw in de Wsnp na een eerdere schone lei?
In beginsel niet binnen tien jaar na de eerdere regeling. Alleen in uitzonderlijke gevallen maakt de wet een uitzondering. Meld nieuwe betalingsproblemen daarom direct bij de gemeente.
Juridische gids – afzonderlijke handleidingen
Mijn document analyseren →Juridische gidsContractmodellenStartpagina van het land