Επίσημες πηγέςet.gr · EUR-Lex
Europaius

Υπαναχώρηση από σύμβαση: πότε δικαιούστε και πώς παίρνετε τα χρήματα

Υπαναχώρηση είναι η μονομερής δήλωση με την οποία ένας συμβαλλόμενος λύνει τη σύμβαση, ώστε τα μέρη να επιστρέψουν όσα έλαβαν. Στο ελληνικό αστικό δίκαιο δεν μπορείτε να υπαναχωρήσετε επειδή απλώς αλλάξατε γνώμη: χρειάζεται λόγος που προβλέπει ο νόμος ή η ίδια η σύμβαση. Οι συνηθέστεροι λόγοι είναι τρεις. Πρώτον, ο αντισυμβαλλόμενος καθυστερεί υπαίτια την παροχή του (υπερημερία, ΑΚ 383). Δεύτερον, η παροχή του έγινε αδύνατη από δική του υπαιτιότητα (ΑΚ 382). Τρίτον, το πράγμα που αγοράσατε έχει ουσιώδες ελάττωμα ή του λείπει ιδιότητα που συμφωνήθηκε (ΑΚ 540). Επιπλέον, τα μέρη μπορούν να συμφωνήσουν ρητά δικαίωμα υπαναχώρησης, οπότε εφαρμόζονται τα άρθρα 389 επ. ΑΚ. Ο οδηγός αφορά ιδιώτες και επιχειρήσεις σε συμβάσεις πώλησης, έργου (π.χ. ανακαίνιση, κατασκευή με αντιπαροχή), παροχής υπηρεσιών και προσυμφώνου ακινήτου. Δεν αφορά το δικαίωμα των 14 ημερών του καταναλωτή σε αγορές από απόσταση: εκείνο ισχύει χωρίς αιτιολογία και εξηγείται σε χωριστό οδηγό. Θα δείτε πώς ελέγχετε αν έχετε λόγο υπαναχώρησης, πώς τάσσετε προθεσμία και στέλνετε εξώδικη δήλωση, τι γίνεται με την προκαταβολή, τον αρραβώνα και την ποινική ρήτρα, και πώς διεκδικείτε δικαστικά την επιστροφή των χρημάτων με τόκους.

Αστικό δίκαιο · συμβάσεις

Βασικά στοιχεία

Προθεσμία
Πριν υπαναχωρήσετε λόγω καθυστέρησης πρέπει, κατά κανόνα, να τάξετε στον αντισυμβαλλόμενο εύλογη προθεσμία για εκπλήρωση και να του δηλώσετε ότι μετά την άπρακτη πάροδό της αποκρούετε την παροχή (ΑΚ 383).
Τομέας δικαίου
Αστικό δίκαιο · συμβάσεις
Βήματα
Νομολογία
4
Ενημέρωση
22/11/2026

Προθεσμία

Πριν υπαναχωρήσετε λόγω καθυστέρησης πρέπει, κατά κανόνα, να τάξετε στον αντισυμβαλλόμενο εύλογη προθεσμία για εκπλήρωση και να του δηλώσετε ότι μετά την άπρακτη πάροδό της αποκρούετε την παροχή (ΑΚ 383). Η αξίωση επιστροφής όσων καταβάλατε παραγράφεται κατά κανόνα σε 20 έτη (ΑΚ 249), όμως τα δικαιώματα για πραγματικά ελαττώματα πράγματος παραγράφονται σε 2 έτη για κινητά και 5 έτη για ακίνητα από την παράδοση (ΑΚ 554). Τόκοι υπερημερίας τρέχουν από την όχληση για επιστροφή ή, το αργότερο, από την επίδοση της αγωγής. Αν η σύμβαση ορίζει προθεσμία για την άσκηση του συμβατικού δικαιώματος υπαναχώρησης, μετά τη λήξη της το δικαίωμα χάνεται.

Τι να κάνετε

  1. Βρείτε τον νόμιμο ή συμβατικό λόγο υπαναχώρησης. Διαβάστε πρώτα τη σύμβαση: συχνά υπάρχει όρος που επιτρέπει υπαναχώρηση ή κήρυξη του αντισυμβαλλομένου έκπτωτου αν δεν τηρήσει συγκεκριμένη προθεσμία. Αν δεν υπάρχει τέτοιος όρος, εξετάστε τους νόμιμους λόγους: υπαίτια αδυναμία παροχής (ΑΚ 382), υπερημερία στις αμφοτεροβαρείς συμβάσεις (ΑΚ 383) ή ουσιώδες ελάττωμα του πράγματος στην πώληση (ΑΚ 540) και αντίστοιχα στη σύμβαση έργου. Αν η παροχή έγινε αδύνατη χωρίς υπαιτιότητα κανενός, δεν χρειάζεται υπαναχώρηση: ελευθερώνεστε αυτοδικαίως και αναζητάτε όσα καταβάλατε κατά τις διατάξεις για τον αδικαιολόγητο πλουτισμό (ΑΚ 380). Χωρίς έγκυρο λόγο, η δήλωσή σας είναι αναποτελεσματική και ο αντισυμβαλλόμενος μπορεί να σας θεωρήσει εσάς υπερήμερο και να ζητήσει αποζημίωση.
  2. Συγκεντρώστε τα αποδεικτικά. Χρειάζεστε τη σύμβαση ή το προσύμφωνο, αποδείξεις πληρωμής (εμβάσματα, αποδείξεις είσπραξης, τιμολόγια), την αλληλογραφία (email, μηνύματα) που δείχνει τον συμφωνημένο χρόνο και την καθυστέρηση, φωτογραφίες και, για ελαττώματα ή κακοτεχνίες, τεχνική έκθεση μηχανικού ή πραγματογνώμονα. Σημειώστε ημερομηνίες: πότε έπρεπε να γίνει η παροχή, πότε διαμαρτυρηθήκατε, τι απάντησε ο αντισυμβαλλόμενος. Αν η σύμβαση ήταν προφορική, εντοπίστε μάρτυρες και έγγραφα που την αποδεικνύουν. Για ακίνητο ζητήστε αντίγραφο του συμβολαίου και πιστοποιητικό από το υποθηκοφυλακείο ή το κτηματολόγιο. Χωρίς αυτά, στο δικαστήριο η αγωγή κινδυνεύει να απορριφθεί ως αόριστη ή αναπόδεικτη.
  3. Τάξτε εύλογη προθεσμία με απειλή απόκρουσης. Στην υπερημερία ο νόμος (ΑΚ 383) απαιτεί κατά κανόνα να δώσετε στον αντισυμβαλλόμενο τελευταία ευκαιρία: του ορίζετε εύλογη προθεσμία για να εκπληρώσει και του δηλώνετε ρητά ότι, αν παρέλθει άπρακτη, θα αποκρούσετε την παροχή. Το εύλογο κρίνεται από τη φύση της παροχής: λίγες ημέρες για παράδοση έτοιμου προϊόντος, περισσότερες για ολοκλήρωση εργασιών. Ταγή προθεσμίας δεν χρειάζεται, κατά το ΑΚ 385, όταν από τη στάση του οφειλέτη προκύπτει ότι θα ήταν άσκοπη (π.χ. δήλωσε ότι δεν θα εκτελέσει) ή όταν εξαιτίας της καθυστέρησης χάσατε το συμφέρον σας για την παροχή. Αν παραλείψετε την ταγή χωρίς τέτοιο λόγο, η υπαναχώρηση μπορεί να κριθεί πρόωρη.
  4. Στείλτε έγγραφη δήλωση υπαναχώρησης, κατά προτίμηση με δικαστικό επιμελητή. Η υπαναχώρηση γίνεται με δήλωση προς τον αντισυμβαλλόμενο (ΑΚ 390) και ισχύει από τη στιγμή που φθάνει σε αυτόν. Ο νόμος δεν απαιτεί ειδικό τύπο, αλλά η εξώδικη δήλωση που επιδίδεται με δικαστικό επιμελητή (Κώδικας Δικαστικών Επιμελητών) αποδεικνύει με βεβαιότητα το περιεχόμενο και την ημερομηνία. Στη δήλωση αναφέρετε τη σύμβαση, τον λόγο υπαναχώρησης, την προθεσμία που είχατε τάξει και ότι παρήλθε άπρακτη, και ζητήστε την επιστροφή συγκεκριμένου ποσού σε ορισμένο λογαριασμό μέσα σε συγκεκριμένο διάστημα. Έτσι η ίδια δήλωση λειτουργεί και ως όχληση, από την οποία τρέχουν τόκοι υπερημερίας (ΑΚ 340, 345). Η δήλωση υπαναχώρησης δεν ανακαλείται μονομερώς: σκεφτείτε πριν τη στείλετε.
  5. Υπολογίστε τι επιστρέφει ο καθένας. Με την υπαναχώρηση κάθε μέρος οφείλει να αποδώσει όσα έλαβε (ΑΚ 389): εσείς παίρνετε πίσω το τίμημα ή την προκαταβολή, ο αντισυμβαλλόμενος το πράγμα ή ό,τι παραδόθηκε. Τα δύο μέρη οφείλουν να επιστρέψουν ταυτόχρονα, και ο καθένας μπορεί να αρνηθεί την απόδοση μέχρι να προσφέρει και ο άλλος τη δική του (ένσταση μη εκπληρωθείσας σύμβασης, ΑΚ 374). Αν έχετε δώσει αρραβώνα και ευθύνεται ο λήπτης, μπορείτε να ζητήσετε τα διπλάσια (ΑΚ 403)· αν ευθύνεστε εσείς, ο λήπτης τον κρατά. Αν η σύμβαση προβλέπει ποινική ρήτρα (ΑΚ 404 επ.), ελέγξτε το ύψος: υπέρμετρη ποινή μειώνεται από το δικαστήριο (ΑΚ 409). Για ακίνητο, η υπαναχώρηση δεν επαναφέρει αυτόματα την κυριότητα: χρειάζεται νέα μεταβίβαση με συμβόλαιο και μεταγραφή.
  6. Διεκδικήστε και αποζημίωση, όπου υπάρχει ζημία. Ο νόμος (ΑΚ 382 και 383) σας δίνει επιλογή ανάμεσα σε αποζημίωση για μη εκπλήρωση και σε υπαναχώρηση. Αν υπαναχωρήσετε, κατά την κρατούσα άποψη μπορείτε επιπλέον να ζητήσετε τη ζημία που υποστήκατε επειδή εμπιστευτήκατε τη σύμβαση (αρνητικό διαφέρον): έξοδα συμβολαιογράφου, μηχανικού, μεταφοράς, προσωρινής στέγασης. Η ζημία πρέπει να αποδεικνύεται με παραστατικά. Αν προτιμάτε να κρατήσετε τη σύμβαση ζωντανή και να ζητήσετε τη διαφορά αξίας ή το κόστος αποκατάστασης από άλλον τεχνίτη, μην υπαναχωρήσετε: ζητήστε αποζημίωση για μη εκπλήρωση. Η επιλογή καθορίζει το αίτημα της αγωγής, γι' αυτό συζητήστε την με δικηγόρο πριν στείλετε τη δήλωση.
  7. Δοκιμάστε συμβιβασμό ή διαμεσολάβηση. Μετά τη δήλωση, πολλοί αντισυμβαλλόμενοι προτείνουν δόσεις ή συμψηφισμό. Αν συμφωνήσετε, γράψτε τη συμφωνία με ποσά, ημερομηνίες και ρήτρα ότι σε περίπτωση καθυστέρησης ο υπόλοιπος λογαριασμός γίνεται αμέσως απαιτητός. Για καταναλωτικές διαφορές μπορείτε να απευθυνθείτε στον Συνήγορο του Καταναλωτή ή σε φορέα εναλλακτικής επίλυσης. Για ορισμένες διαφορές μεγαλύτερης αξίας ο νόμος για τη διαμεσολάβηση (ν. 4640/2019) απαιτεί υποχρεωτική αρχική συνεδρία διαμεσολάβησης πριν από τη συζήτηση της αγωγής· αν παραλειφθεί όπου απαιτείται, η αγωγή είναι απαράδεκτη. Ο διαμεσολαβητής δεν αποφασίζει, αλλά το πρακτικό συμφωνίας μπορεί να αποκτήσει εκτελεστότητα.
  8. Καταθέστε αγωγή ή αίτηση για διαταγή πληρωμής. Αν η απαίτηση αποδεικνύεται με έγγραφα (σύμβαση, αποδείξεις πληρωμής, έγγραφη αναγνώριση), ο δικηγόρος μπορεί να ζητήσει διαταγή πληρωμής, που εκδίδεται γρήγορα και χωρίς συζήτηση. Διαφορετικά ασκείται αγωγή: για ποσά έως 5.000 ευρώ με τη διαδικασία μικροδιαφορών, για μεγαλύτερα ποσά στο Μονομελές ή, πάνω από το όριο αρμοδιότητάς του, στο Πολυμελές Πρωτοδικείο του τόπου κατοικίας του εναγομένου ή του τόπου εκπλήρωσης. Στην αγωγή ζητάτε την επιστροφή του ποσού με τόκους υπερημερίας από την όχληση, και, αν υπάρχει, αποζημίωση. Πληρώνετε δικαστικό ένσημο αναλογικό προς το ποσό και τα έξοδα επίδοσης. Με τελεσίδικη ή προσωρινά εκτελεστή απόφαση προχωράτε σε κατάσχεση.
  9. Αμυνθείτε σωστά αν υπαναχωρεί ο άλλος. Αν ο αντισυμβαλλόμενος σας στείλει δήλωση υπαναχώρησης που θεωρείτε αβάσιμη, απαντήστε εγγράφως και αμέσως, αμφισβητώντας τον λόγο και δηλώνοντας ότι η σύμβαση ισχύει. Αν συνεχίσετε να συμπεριφέρεστε σαν η σύμβαση να λύθηκε, μπορεί να θεωρηθεί ότι αποδεχθήκατε την υπαναχώρηση, όπως συνέβη στην υπόθεση της ΑΠ 2168/2014, όπου οι αγοραστές δεν κατέβαλαν το υπόλοιπο τίμημα στην ταχθείσα προθεσμία. Στη δίκη μπορείτε να προβάλετε ένσταση μη εκπληρωθείσας σύμβασης ή συμψηφισμό με δικές σας απαιτήσεις. Θυμηθείτε επίσης ότι η άσκηση δικαιώματος, και της υπαναχώρησης, ελέγχεται κατά το ΑΚ 281: όταν οι συνέπειές της είναι υπέρμετρα επαχθείς για τρίτους καλόπιστους, το δικαστήριο μπορεί να την κρίνει καταχρηστική.

Τι να προσέξετε

Νομική βάση

6
Αυτός ο νόμος καθορίζει τα δικαιώματα του αγοραστή όταν ο πωλητής ευθύνεται για ελαττώματα σε ένα προϊόν ή για την έλλειψη συμφωνημένων ιδιοτήτων.
Αυτός ο νόμος κυρώνει τον Κώδικα Δικαστικών Επιμελητών, ο οποίος καθορίζει τους κανόνες για την οργάνωση και λειτουργία των συλλόγων δικαστικών…
Αυτός ο νόμος αφορά την προστασία των καταναλωτών και καθορίζει τους κανόνες για την ασφάλεια των προϊόντων, την ευθύνη των παρόχων υπηρεσιών και τη…

Σχετικές δικαστικές αποφάσεις

4
Οικοπεδούχοι κήρυξαν έκπτωτο τον υπερήμερο εργολάβο με εξώδικη καταγγελία και υπαναχώρησαν εγκύρως από τη σύμβαση αντιπαροχής· η διεκδικητική τους αγωγή κατά των αγοραστών διαμερισμάτων από τον εργολάβο κρίθηκε καταχρηστική κατά το ΑΚ 281.
Καταγγελία εργολαβικής σύμβασης αντιπαροχής λόγω αντισυμβατικής συμπεριφοράς του εργολάβου και κήρυξή του έκπτωτου· η αξίωση των οικοπεδούχων κατά της αγοράστριας διαμερίσματος που είχε περιέλθει στον εργολάβο κρίθηκε καταχρηστική.
Δεδικασμένο και ενστάσεις: η ένσταση μη εκπληρωθείσας σύμβασης και το δικαίωμα του πωλητή να του επιστραφεί το πράγμα μετά από υπαναχώρηση του αγοραστή λόγω ελαττωμάτων στηρίζονται σε αυτοτελές δικαίωμα· στο ιστορικό, υπαναχώρηση πωλητή ακινήτου επειδή οι αγοραστές δεν κατέβαλαν το υπόλοιπο τίμημα στην ταχθείσα προθεσμία.
Πότε το δικαστήριο οφείλει να προσφύγει στους ερμηνευτικούς κανόνες των ΑΚ 173 και 200 για τη συμπλήρωση ή ερμηνεία δικαιοπραξίας· στο ιστορικό, όρος συμβολαίου «ως ποινική ρήτρα – αρραβώνας» για κατάπτωση του καταβληθέντος ποσού σε περίπτωση μεταμέλειας των αγοραστών.

Συχνές ερωτήσεις

10
Μπορώ να υπαναχωρήσω από μια σύμβαση επειδή άλλαξα γνώμη;

Όχι, κατά κανόνα. Οι συμβάσεις δεσμεύουν και η υπαναχώρηση χρειάζεται λόγο που προβλέπει ο νόμος, όπως υπερημερία ή υπαίτια αδυναμία του αντισυμβαλλομένου ή ουσιώδες ελάττωμα, ή όρο της σύμβασης που σας δίνει αυτό το δικαίωμα. Εξαίρεση αποτελούν οι αγορές καταναλωτή από απόσταση ή εκτός καταστήματος, όπου ισχύει δικαίωμα 14 ημερών χωρίς αιτιολογία.

Ο τεχνίτης πήρε προκαταβολή και δεν ήρθε ποτέ. Τι κάνω;

Στείλτε του έγγραφη όχληση με εύλογη προθεσμία για να ξεκινήσει ή να ολοκληρώσει τις εργασίες και δηλώστε ότι μετά την άπρακτη πάροδό της αποκρούετε την παροχή. Αν δεν ανταποκριθεί, δηλώστε υπαναχώρηση και ζητήστε την επιστροφή της προκαταβολής με τόκους. Για ποσά έως 5.000 ευρώ η αγωγή ασκείται με τη διαδικασία μικροδιαφορών.

Πρέπει η δήλωση υπαναχώρησης να γίνει με δικαστικό επιμελητή;

Ο νόμος δεν απαιτεί ειδικό τύπο· αρκεί η δήλωση να φθάσει στον αντισυμβαλλόμενο. Η εξώδικη δήλωση με δικαστικό επιμελητή όμως αποδεικνύει χωρίς αμφισβήτηση το περιεχόμενο και την ημερομηνία επίδοσης, κάτι που είναι κρίσιμο για τους τόκους και για την απόδειξη ότι τηρήσατε την προθεσμία που είχατε τάξει. Το κόστος είναι μικρό σε σχέση με τον κίνδυνο.

Πόση προθεσμία πρέπει να δώσω πριν υπαναχωρήσω;

Ο νόμος μιλά για εύλογη προθεσμία, χωρίς συγκεκριμένο αριθμό ημερών. Το εύλογο κρίνεται από το τι απομένει να γίνει: για παράδοση ενός έτοιμου προϊόντος αρκούν λίγες ημέρες, για ολοκλήρωση οικοδομικών εργασιών χρειάζονται εβδομάδες. Αν δώσετε υπερβολικά σύντομη προθεσμία, το δικαστήριο μπορεί να τη θεωρήσει ότι τρέχει για το εύλογο διάστημα.

Έδωσα αρραβώνα για ένα ακίνητο και ο πωλητής υπαναχώρησε. Τι δικαιούμαι;

Αν ο πωλητής που έλαβε τον αρραβώνα ευθύνεται για τη ματαίωση της σύμβασης, ο Αστικός Κώδικας (ΑΚ 403) σας επιτρέπει να ζητήσετε το διπλάσιο του αρραβώνα. Αν ευθύνεστε εσείς, ο πωλητής τον κρατά. Ελέγξτε όμως τι ακριβώς γράφει το προσύμφωνο: αν το ποσό χαρακτηρίζεται προκαταβολή έναντι τιμήματος ή ποινική ρήτρα, ισχύουν διαφορετικοί κανόνες.

Τι διαφορά έχει η υπαναχώρηση από την καταγγελία;

Η υπαναχώρηση ανατρέπει τη σύμβαση από την αρχή, ώστε τα μέρη επιστρέφουν όσα έλαβαν. Η καταγγελία λύνει διαρκή σύμβαση, όπως μίσθωση ή σύμβαση εργασίας, μόνο για το μέλλον· όσα εκτελέστηκαν μέχρι τότε δεν επιστρέφονται. Στις συμβάσεις έργου και αντιπαροχής οι όροι χρησιμοποιούνται συχνά μαζί, γι' αυτό διαβάστε προσεκτικά τι προβλέπει η σύμβαση.

Μπορώ να υπαναχωρήσω αν το αυτοκίνητο που αγόρασα έχει ελάττωμα;

Ναι, αν το ελάττωμα είναι ουσιώδες. Το ΑΚ 540 δίνει στον αγοραστή επιλογή ανάμεσα σε διόρθωση ή αντικατάσταση, μείωση του τιμήματος και υπαναχώρηση, εκτός αν το ελάττωμα είναι επουσιώδες. Στις καταναλωτικές πωλήσεις προηγείται κατά κανόνα η διόρθωση ή η αντικατάσταση. Προσέξτε την παραγραφή: δύο έτη από την παράδοση για κινητά.

Μετά την υπαναχώρηση, μπορώ να ζητήσω και αποζημίωση;

Ο νόμος σας δίνει επιλογή ανάμεσα σε αποζημίωση για μη εκπλήρωση και σε υπαναχώρηση. Κατά την κρατούσα άποψη, όποιος υπαναχωρεί μπορεί επιπλέον να ζητήσει τη ζημία που υπέστη επειδή εμπιστεύτηκε τη σύμβαση, όπως έξοδα συμβολαιογράφου ή μηχανικού. Την πλήρη ζημία από τη μη εκπλήρωση, όπως το χαμένο κέρδος, τη ζητάτε αν κρατήσετε τη σύμβαση.

Ο αντισυμβαλλόμενος αρνείται να επιστρέψει τα χρήματα. Πόσο θα κρατήσει η δίκη;

Εξαρτάται από τη διαδικασία και το δικαστήριο. Αν έχετε έγγραφα που αποδεικνύουν την απαίτηση, η διαταγή πληρωμής εκδίδεται συνήθως μέσα σε λίγες εβδομάδες, αλλά ο οφειλέτης μπορεί να ασκήσει ανακοπή. Η τακτική αγωγή διαρκεί συνήθως αρκετούς μήνες έως πάνω από έναν χρόνο σε πρώτο βαθμό. Οι τόκοι υπερημερίας τρέχουν σε όλο αυτό το διάστημα.

Μπορεί ο πωλητής να κρατήσει τα χρήματα μέχρι να του επιστρέψω το πράγμα;

Ναι. Μετά την υπαναχώρηση οι υποχρεώσεις επιστροφής είναι αμοιβαίες και κάθε μέρος μπορεί να αρνηθεί τη δική του παροχή μέχρι να προσφέρει ο άλλος τη δική του (ΑΚ 374). Γι' αυτό στη δήλωσή σας προσφέρετε ρητά την επιστροφή του πράγματος, ορίζοντας τόπο και χρόνο, ώστε να μην μπορεί ο αντισυμβαλλόμενος να καθυστερεί την επιστροφή των χρημάτων.

Νομικός οδηγός: όλοι οι οδηγοί

6

Ανάλυση του εγγράφου μου →Νομικός οδηγόςΥποδείγματα συμβάσεωνΑρχική σελίδα της χώρας

Ενημέρωση: · Πηγές: Αστικός Κώδικας, άρθρο 540: δικαιώματα του αγοραστή για πραγματικό ελάττωμα ή έλλειψη συνομολογημένης ιδιότητας (κείμενο μετά τον ν. 3043/2002), Ν. 2318/1995 Κώδικας Δικαστικών Επιμελητών (επίδοση εξώδικης δήλωσης και αγωγής), Ν. 2251/1994 Προστασία των καταναλωτών (κείμενο 1994), Αστικός Κώδικας, άρθρα 249, 281, 340, 345, 374, 380–385, 389–390, 402–409, 554 και 904, ισχύον κείμενο, et.gr, EUR-Lex

Οι επεξηγήσεις παράγονται από το επίσημο κείμενο και είναι ενδεικτικές· δεσμευτικό είναι μόνο το πλήρες κείμενο, στο οποίο παραπέμπει κάθε σελίδα. Η Europaius παρέχει νομική πληροφόρηση, όχι δικηγορικές υπηρεσίες.