Κοινόχρηστα πολυκατοικίας: ποιος πληρώνει και τι κάνετε
Όποιος έχει διαμέρισμα σε πολυκατοικία είναι ταυτόχρονα αποκλειστικός κύριος του διαμερίσματός του και συγκύριος, κατ' αναγκαστική συγκυριότητα, του οικοπέδου και των κοινών μερών: θεμελίων, πρωτοτοίχων, στέγης, κλιμακοστασίου, ανελκυστήρα, κεντρικής θέρμανσης. Αυτό ορίζουν τα άρθρα 1002 και 1117 του Αστικού Κώδικα σε συνδυασμό με τον ν. 3741/1929 «περί της ιδιοκτησίας κατ' ορόφους», που εξακολουθεί να ισχύει. Από τη συγκυριότητα πηγάζει η υποχρέωση συμμετοχής στις κοινές δαπάνες, δηλαδή στα κοινόχρηστα.
Το ποσό που πληρώνει κάθε ιδιοκτήτης, ο τρόπος λήψης αποφάσεων στη γενική συνέλευση και οι εξουσίες του διαχειριστή καθορίζονται πρώτα από τον κανονισμό της πολυκατοικίας, που συντάσσεται με συμβολαιογραφικό έγγραφο και μεταγράφεται. Μόνο όπου ο κανονισμός σιωπά εφαρμόζονται οι διατάξεις του ν. 3741/1929: συμμετοχή κατά την αξία κάθε ιδιοκτησίας (στην πράξη κατά τα χιλιοστά) και ορισμός διαχειριστή με παμψηφία.
Ο οδηγός εξηγεί πώς διαβάζετε τον κανονισμό και τον πίνακα χιλιοστών, πώς ελέγχετε τον λογαριασμό κοινοχρήστων, πώς συγκαλείται και αποφασίζει η γενική συνέλευση, τι μπορείτε να κάνετε απέναντι σε απόφαση που σας βλάπτει, και πώς ο διαχειριστής εισπράττει δικαστικά τα απλήρωτα κοινόχρηστα με διαταγή πληρωμής ή αγωγή. Απευθύνεται σε ιδιοκτήτες, σε διαχειριστές και σε ενοικιαστές που θέλουν να ξέρουν τι τους χρεώνεται.
Βασικά στοιχεία
Προθεσμία
Τα κοινόχρηστα οφείλονται στην προθεσμία που ορίζει ο κανονισμός ή η απόφαση της γενικής συνέλευσης, συνήθως μηνιαία με την έκδοση του λογαριασμού. Οι περιοδικές παροχές, όπως τα μηνιαία κοινόχρηστα, υπόκεινται κατά κανόνα σε πενταετή παραγραφή του Αστικού Κώδικα, που αρχίζει από το τέλος του έτους μέσα στο οποίο έγιναν απαιτητές. Αντίρρηση για τον λογαριασμό ή για απόφαση της γενικής συνέλευσης πρέπει να διατυπωθεί αμέσως και εγγράφως, γιατί η μακρά σιωπή διευκολύνει την ένσταση καταχρηστικής άσκησης δικαιώματος.
Τι να κάνετε
Βρείτε τον κανονισμό της πολυκατοικίας και τον πίνακα χιλιοστών. Ο κανονισμός είναι συμβολαιογραφική πράξη μεταγεγραμμένη στο υποθηκοφυλακείο ή καταχωρισμένη στο κτηματολόγιο, συνήθως μαζί με τη σύσταση οριζόντιας ιδιοκτησίας. Ζητήστε αντίγραφο από τον διαχειριστή, από τον συμβολαιογράφο που συνέταξε το συμβόλαιο αγοράς σας ή από το αρμόδιο κτηματολογικό γραφείο.
Το άρθρο 13 του ν. 3741/1929 ορίζει ότι κάθε συμφωνία που ρυθμίζει ή μεταβάλλει τα αμοιβαία δικαιώματα και υποχρεώσεις των ιδιοκτητών γίνεται με συμβολαιογραφικό έγγραφο και καταχωρίζεται στα βιβλία μεταγραφών. Ένα απλό ιδιωτικό συμφωνητικό ή ένα πρακτικό συνέλευσης δεν μπορεί να αλλάξει τα χιλιοστά ή να απαλλάξει ένα διαμέρισμα από δαπάνες που ο κανονισμός του επιβάλλει. Χωρίς τον κανονισμό δεν μπορείτε να ελέγξετε κανέναν λογαριασμό.
Ελέγξτε τι χρεώνεστε και με ποια αναλογία. Ο ν. 3741/1929 (άρθρο 5) ορίζει, ελλείψει άλλης συμφωνίας, ότι κάθε συνιδιοκτήτης συνεισφέρει στα κοινά βάρη ανάλογα με την αξία της ιδιοκτησίας του, και ότι κοινά βάρη είναι η συντήρηση και επισκευή των κοινών μερών του άρθρου 2 και οι φόροι που βαρύνουν την κοινή οικοδομή. Το άρθρο 6 προβλέπει ότι κλίμακες και διάδρομοι συντηρούνται από τους ιδιοκτήτες τους οποίους εξυπηρετούν.
Στην πράξη ο κανονισμός κατανέμει χωριστά τις γενικές δαπάνες (καθαριότητα, φωτισμός, νερό κοινόχρηστων), τις δαπάνες ανελκυστήρα και τη θέρμανση, συχνά με διαφορετικούς συντελεστές. Το ισόγειο κατάστημα, για παράδειγμα, μπορεί να εξαιρείται από τον ανελκυστήρα. Συγκρίνετε τον μηνιαίο λογαριασμό με τον πίνακα κατανομής και ζητήστε από τον διαχειριστή τα παραστατικά (τιμολόγια, αποδείξεις) κάθε δαπάνης.
Ξεχωρίστε τι πληρώνει ο ιδιοκτήτης και τι ο ενοικιαστής. Απέναντι στη διαχείριση της πολυκατοικίας υπόχρεος είναι ο ιδιοκτήτης, γιατί η υποχρέωση πηγάζει από τη συγκυριότητα. Αν το διαμέρισμα είναι μισθωμένο, το μισθωτήριο ορίζει συνήθως ότι ο ενοικιαστής πληρώνει τα τρέχοντα κοινόχρηστα λειτουργίας, ενώ ο ιδιοκτήτης πληρώνει τις δαπάνες για επισκευές, ανακαινίσεις και αντικατάσταση εγκαταστάσεων.
Για τη μίσθωση κατοικίας, το άρθρο 2 παρ. 3 του ν. 1703/1987 προβλέπει ότι η καθυστέρηση του μισθωτή στις δαπάνες κοινοχρήστων που κατά τη συμφωνία τον βαρύνουν έχει τις συνέπειες καθυστέρησης του μισθώματος. Αν ο ενοικιαστής δεν πληρώνει, ο διαχειριστής μπορεί να στραφεί στον ιδιοκτήτη, και ο ιδιοκτήτης αναζητά το ποσό από τον ενοικιαστή ή το συμψηφίζει με την εγγύηση κατά τη λήξη της μίσθωσης.
Συμμετέχετε στη γενική συνέλευση και ζητήστε πρόσκληση με ημερήσια διάταξη. Τη γενική συνέλευση συγκαλεί κατά κανόνα ο διαχειριστής, με τη μορφή, την προθεσμία και την απαρτία που ορίζει ο κανονισμός. Το άρθρο 4 παρ. 1 του ν. 3741/1929 επιτρέπει στους συνιδιοκτήτες να ορίσουν με τον κανονισμό γενικές συνελεύσεις και πλειοψηφίες διαφορετικές ανάλογα με τη σοβαρότητα της απόφασης· οι ψήφοι υπολογίζονται συνήθως κατά χιλιοστά και όχι κατά κεφαλή.
Αν δεν μπορείτε να παρευρεθείτε, δώστε έγγραφη εξουσιοδότηση σε άλλο ιδιοκτήτη ή πρόσωπο της εμπιστοσύνης σας, εφόσον ο κανονισμός το επιτρέπει. Ζητήστε να καταγραφεί η αντίρρησή σας στα πρακτικά και κρατήστε αντίγραφο. Αποφάσεις για θέματα που δεν περιλαμβάνονταν στην πρόσκληση αμφισβητούνται ευκολότερα.
Ελέγξτε τον διαχειριστή και τη διαχείριση των χρημάτων. Διαχειριστής ορίζεται σύμφωνα με τον κανονισμό· αν δεν υπάρχει κανονισμός, το άρθρο 4 παρ. 2 του ν. 3741/1929 απαιτεί παμψηφία των συνιδιοκτητών. Μπορεί να είναι συνιδιοκτήτης, ενοικιαστής ή επαγγελματική εταιρεία διαχείρισης. Κατά την ΑΠ 966/2014, ο διαχειριστής εκπροσωπεί και δικαστικά την ένωση των συνιδιοκτητών, ως ενάγων ή εναγόμενος, για υποθέσεις διαχείρισης.
Ζητήστε ετήσιο απολογισμό εσόδων και εξόδων, κίνηση του τραπεζικού λογαριασμού της πολυκατοικίας και τις συμβάσεις με συνεργεία (ανελκυστήρας, καθαριότητα, πετρέλαιο). Ο διαχειριστής ευθύνεται και για τη νόμιμη λειτουργία των κοινών εγκαταστάσεων: η ΑΠ 194/2012 εξέτασε την ποινική ευθύνη διαχειριστή για πτώση ανελκυστήρα που λειτουργούσε χωρίς έγκριση μετατροπών. Η αντικατάσταση διαχειριστή γίνεται με απόφαση της συνέλευσης κατά τον κανονισμό.
Αμφισβητήστε έγκαιρα απόφαση που σας βλάπτει. Αν η γενική συνέλευση πάρει απόφαση χωρίς νόμιμη πρόσκληση, χωρίς την απαρτία ή την πλειοψηφία του κανονισμού, ή απόφαση που μεταβάλλει τα χιλιοστά, σας επιβάλλει δαπάνες ξένες προς την ιδιοκτησία σας ή περιορίζει τη χρήση του διαμερίσματός σας χωρίς τη συναίνεσή σας, μπορείτε να ζητήσετε δικαστικά την αναγνώριση της ακυρότητάς της.
Το άρθρο 3 του ν. 3741/1929 επιτρέπει σε κάθε ιδιοκτήτη να ασκεί τα δικαιώματα του κυρίου, εφόσον δεν βλάπτει τη χρήση των άλλων ή την ασφάλεια του κτιρίου, και να κάνει υπό τους ίδιους όρους μεταβολές στα κοινά μέρη. Πριν από το δικαστήριο, στείλτε στον διαχειριστή εξώδικη δήλωση με τις αντιρρήσεις σας. Διαφορές μεταξύ συνιδιοκτητών από τη σχέση της οροφοκτησίας δικάζονται κατά κανόνα στο Ειρηνοδικείο της περιφέρειας του ακινήτου.
Αν χρωστάτε κοινόχρηστα, ρυθμίστε τα πριν φτάσουν στο δικαστήριο. Ζητήστε από τον διαχειριστή αναλυτική κατάσταση οφειλής ανά μήνα και ελέγξτε αν περιλαμβάνει ποσά που δεν σας αφορούν ή έχουν ήδη εξοφληθεί. Προτείνετε εγγράφως διακανονισμό σε δόσεις· η συνέλευση ή ο διαχειριστής, αν έχει τέτοια εξουσία από τον κανονισμό, μπορεί να τον αποδεχθεί.
Η διακοπή της κεντρικής θέρμανσης στο διαμέρισμα του οφειλέτη προβλέπεται σε αρκετούς κανονισμούς, όμως η διακοπή νερού ή η αφαίρεση κλειδιών από κοινόχρηστους χώρους χωρίς δικαστική απόφαση είναι αυτοδικία και μπορεί να στραφεί κατά του διαχειριστή. Αν αμφισβητείτε μέρος της οφειλής, πληρώστε το αδιαμφισβήτητο ποσό με ρητή αιτιολογία στην τραπεζική κατάθεση, ώστε να μη χαρακτηριστείτε συλλήβδην ως κακοπληρωτής.
Ως διαχειριστής, εισπράξτε τα απλήρωτα με διαταγή πληρωμής ή αγωγή. Αν η απαίτηση αποδεικνύεται με έγγραφα, δηλαδή τον κανονισμό, τον πίνακα κατανομής, τους λογαριασμούς κοινοχρήστων και το πρακτικό της συνέλευσης που ενέκρινε τις δαπάνες, ο διαχειριστής μπορεί να ζητήσει διαταγή πληρωμής (άρθρα 623 επ. ΚΠολΔ) από τον αρμόδιο δικαστή, μέσω δικηγόρου. Πολλοί κανονισμοί ορίζουν ότι η βεβαίωση του διαχειριστή για την οφειλή αποτελεί πλήρη απόδειξη, κάτι που διευκολύνει την έκδοση.
Η διαταγή επιδίδεται με δικαστικό επιμελητή και ο οφειλέτης μπορεί να ασκήσει ανακοπή μέσα στη νόμιμη προθεσμία από την επίδοση. Αν δεν υπάρχουν επαρκή έγγραφα, ασκείται αγωγή στο Ειρηνοδικείο. Στην αγωγή διάδικος είναι η ένωση των συνιδιοκτητών, που παρίσταται με τον διαχειριστή, χωρίς να αναφέρονται ονομαστικά όλοι οι ιδιοκτήτες (ΑΠ 966/2014).
Τι να προσέξετε
- Πληρωμή κοινοχρήστων χωρίς έλεγχο του πίνακα χιλιοστών: λάθη στην κατανομή επαναλαμβάνονται κάθε μήνα και η αναζήτηση αχρεωστήτως καταβληθέντων για παλαιά έτη είναι δύσκολη.
- Αλλαγή χιλιοστών ή κατανομής δαπανών με απλή πλειοψηφία στη συνέλευση: κατά το άρθρο 13 του ν. 3741/1929 μεταβολή των αμοιβαίων δικαιωμάτων απαιτεί συμβολαιογραφικό έγγραφο και μεταγραφή, και κατά κανόνα συναίνεση όλων των θιγόμενων.
- Αγορά διαμερίσματος χωρίς βεβαίωση του διαχειριστή ότι δεν υπάρχουν οφειλές κοινοχρήστων: ο αγοραστής μπορεί να βρεθεί να διαπραγματεύεται για χρέη του προηγούμενου ιδιοκτήτη.
- Μονομερής αποκοπή νερού, ρεύματος κοινοχρήστων ή κλειδιών του οφειλέτη από τον διαχειριστή: είναι αυτοδικία και μπορεί να οδηγήσει σε αστική και ποινική ευθύνη του ίδιου.
- Αυθαίρετη επέμβαση σε κοινόχρηστο χώρο (κλείσιμο ταράτσας, πιλοτής ή διαδρόμου): το άρθρο 3 του ν. 3741/1929 επιτρέπει μεταβολές μόνο εφόσον δεν βλάπτεται η χρήση των άλλων και η ασφάλεια του κτιρίου, ενώ οι λοιποί μπορούν να ζητήσουν άρση της προσβολής.
- Διαχειριστής χωρίς απολογισμό και χωρίς τραπεζικό λογαριασμό της πολυκατοικίας: η ανάμειξη των χρημάτων με προσωπικούς λογαριασμούς δημιουργεί διαφορές που καταλήγουν σε αγωγές λογοδοσίας ή σε ποινικές μηνύσεις.
- Παράλειψη συντήρησης ανελκυστήρα και κοινών εγκαταστάσεων λόγω απλήρωτων κοινοχρήστων: την ευθύνη απέναντι σε τραυματισμένο τρίτο μπορεί να τη φέρει ο διαχειριστής (ΑΠ 194/2012) και αστικά η ένωση των ιδιοκτητών.
Νομική βάση
Σχετικές δικαστικές αποφάσεις
Συχνές ερωτήσεις
Είμαι υποχρεωμένος να πληρώνω κοινόχρηστα αν δεν χρησιμοποιώ το διαμέρισμα;
Ναι. Η υποχρέωση πηγάζει από τη συγκυριότητα στα κοινά μέρη και όχι από τη χρήση. Κατά το άρθρο 5 του ν. 3741/1929, ελλείψει άλλης ρύθμισης, κάθε ιδιοκτήτης συνεισφέρει στα κοινά βάρη ανάλογα με την αξία της ιδιοκτησίας του. Μόνο ο κανονισμός μπορεί να προβλέπει μειωμένη συμμετοχή για κλειστά διαμερίσματα, συνήθως για τη θέρμανση ή τον ανελκυστήρα.
Πώς υπολογίζονται τα κοινόχρηστα σε κάθε διαμέρισμα;
Με βάση τον πίνακα χιλιοστών που περιέχει ο κανονισμός. Συνήθως υπάρχουν χωριστές στήλες για γενικές δαπάνες, ανελκυστήρα και θέρμανση. Αν δεν υπάρχει κανονισμός, οι δαπάνες κατανέμονται κατά την αξία κάθε ιδιοκτησίας, όπως ορίζει ο ν. 3741/1929, που στην πράξη αντιστοιχεί στο ποσοστό συγκυριότητας επί του οικοπέδου.
Τα κοινόχρηστα τα πληρώνει ο ιδιοκτήτης ή ο ενοικιαστής;
Απέναντι στην πολυκατοικία υπόχρεος είναι ο ιδιοκτήτης. Στη σχέση με τον ενοικιαστή ισχύει το μισθωτήριο: συνήθως ο ενοικιαστής πληρώνει τα τρέχοντα έξοδα λειτουργίας και ο ιδιοκτήτης τις επισκευές και τις δαπάνες αντικατάστασης εγκαταστάσεων. Η καθυστέρηση του ενοικιαστή έχει τις συνέπειες καθυστέρησης μισθώματος (άρθρο 2 παρ. 3 ν. 1703/1987).
Μπορεί ο διαχειριστής να μου κόψει τη θέρμανση επειδή χρωστάω;
Μόνο αν το προβλέπει ρητά ο κανονισμός ή έγκυρη απόφαση της συνέλευσης και αν τεχνικά δεν θίγονται τα άλλα διαμερίσματα. Η διακοπή νερού, η αλλαγή κλειδαριάς ή η απαγόρευση χρήσης του ανελκυστήρα χωρίς δικαστική απόφαση είναι αυτοδικία. Ο διαχειριστής πρέπει να επιδιώξει την είσπραξη δικαστικά.
Τι γίνεται αν δεν υπάρχει κανονισμός πολυκατοικίας;
Εφαρμόζονται οι διατάξεις του ν. 3741/1929: κάθε ιδιοκτήτης χρησιμοποιεί τα κοινά μέρη χωρίς να βλάπτει τους άλλους, συνεισφέρει στα κοινά βάρη κατά την αξία της ιδιοκτησίας του, και διαχειριστής ορίζεται με παμψηφία (άρθρο 4 παρ. 2). Συμπληρωματικά ισχύουν οι διατάξεις του Αστικού Κώδικα για την κοινωνία. Η σύνταξη κανονισμού απαιτεί συμβολαιογραφικό έγγραφο.
Πώς αλλάζει ο διαχειριστής της πολυκατοικίας;
Με απόφαση της γενικής συνέλευσης, με την πλειοψηφία που ορίζει ο κανονισμός. Αν δεν υπάρχει ειδική ρύθμιση, ο ν. 3741/1929 (άρθρο 4 παρ. 3) προβλέπει απόλυση με πλειοψηφία των ιδιοκτητών, υπολογιζόμενη κατά την αξία των δικαιωμάτων τους στα κοινά μέρη. Ο απερχόμενος διαχειριστής οφείλει να παραδώσει ταμείο, παραστατικά και απολογισμό.
Μπορώ να αρνηθώ να πληρώσω επισκευή που αποφάσισε η πλειοψηφία;
Αν η απόφαση πάρθηκε νόμιμα και αφορά συντήρηση ή επισκευή κοινών μερών, δεσμεύει και όσους ψήφισαν αντίθετα. Μπορείτε να αμφισβητήσετε δικαστικά την απόφαση αν πάρθηκε χωρίς νόμιμη πρόσκληση ή πλειοψηφία, ή αν υπερβαίνει τις εξουσίες της συνέλευσης. Η απλή διαφωνία για το κόστος δεν αρκεί για να μην πληρώσετε.
Πώς εισπράττει η πολυκατοικία τα απλήρωτα κοινόχρηστα;
Ο διαχειριστής, ως εκπρόσωπος της ένωσης των ιδιοκτητών, ζητά με δικηγόρο διαταγή πληρωμής, αν η οφειλή αποδεικνύεται με τον κανονισμό, τους λογαριασμούς και τα πρακτικά, ή ασκεί αγωγή στο Ειρηνοδικείο. Με τελεσίδικη απόφαση ή διαταγή πληρωμής μπορεί να ακολουθήσει κατάσχεση σε μισθό, λογαριασμό ή στο ίδιο το διαμέρισμα.
Αγόρασα διαμέρισμα με χρέη κοινοχρήστων. Τα οφείλω εγώ;
Η οφειλή για παλαιά κοινόχρηστα βαρύνει κατ' αρχήν τον προηγούμενο ιδιοκτήτη, εκτός αν ο κανονισμός ή το συμβόλαιο ορίζουν διαφορετικά. Πολλοί κανονισμοί προβλέπουν ευθύνη και του νέου κυρίου. Γι' αυτό πριν από την υπογραφή ζητήστε βεβαίωση μη οφειλής από τον διαχειριστή και φροντίστε να αναφέρεται στο συμβόλαιο.
Μπορώ να κλείσω τμήμα του διαδρόμου ή να βάλω κλιματιστικό στην πρόσοψη;
Κατά το άρθρο 3 του ν. 3741/1929 μπορείτε να κάνετε μεταβολές στα κοινά μέρη μόνο αν δεν βλάπτετε τη χρήση των άλλων ιδιοκτητών και δεν μειώνετε την ασφάλεια του κτιρίου. Ο κανονισμός μπορεί να θέτει αυστηρότερους όρους, ιδίως για την όψη του κτιρίου. Η κατάληψη κοινόχρηστου χώρου επιτρέπει στους υπόλοιπους να ζητήσουν δικαστικά την άρση της προσβολής.
Νομικός οδηγός: όλοι οι οδηγοί
Ανάλυση του εγγράφου μου →Νομικός οδηγόςΥποδείγματα συμβάσεωνΑρχική σελίδα της χώρας