Αποζημίωση απόλυσης: πώς υπολογίζεται και πότε πληρώνεται
Η αποζημίωση απόλυσης είναι το ποσό που οφείλει ο εργοδότης όταν καταγγέλλει σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου. Δεν εξαρτάται από τον λόγο της απόλυσης: ακόμη και όταν η καταγγελία είναι νόμιμη, ο εργοδότης πρέπει να την πληρώσει, και όταν δεν την καταβάλει πλήρως, η καταγγελία μπορεί να κριθεί άκυρη. Το ύψος της εξαρτάται από τα συμπληρωμένα έτη υπηρεσίας στον ίδιο εργοδότη και από τις τακτικές αποδοχές του τελευταίου μήνα. Για υπαλλήλους και εργατοτεχνίτες ισχύει σήμερα ενιαίος πίνακας (άρθρο 64 ν. 4808/2021), μετά τις αλλαγές των νόμων 3863/2010, 3899/2010 και 4093/2012.
Ο οδηγός είναι για εργαζόμενους που έχουν απολυθεί ή περιμένουν απόλυση και θέλουν να ελέγξουν το ποσό που τους προσφέρεται. Θα δείτε πώς μετράτε τα έτη υπηρεσίας, ποιες αποδοχές μετρούν, ποιο είναι το ανώτατο όριο, τι αλλάζει όταν ο εργοδότης δίνει προειδοποίηση, πώς γίνεται η πληρωμή και τι κάνετε αν το ποσό είναι μικρότερο. Τα νούμερα του πίνακα προέρχονται από τα επίσημα κείμενα όπως τα παρουσιάζουν οι εργατικές και νομικές πηγές· πριν διεκδικήσετε, ελέγξτε τα με την Επιθεώρηση Εργασίας ή δικηγόρο.
Βασικά στοιχεία
Προθεσμία
Η αποζημίωση πρέπει να καταβληθεί κατά την απόλυση, δηλαδή με την έγγραφη καταγγελία. Αν δεν καταβληθεί πλήρως, ο εργαζόμενος μπορεί, μέσα σε τρεις μήνες από την κοινοποίηση της καταγγελίας, να προσβάλει την απόλυση ως άκυρη, ή, επιλέγοντας την αποζημίωση, να την διεκδικήσει με αγωγή μέσα σε εξάμηνη προθεσμία (ν. 3198/1955, άρθρο 6 παρ. 1, όπως εφαρμόζεται από τη νομολογία). Όταν η αποζημίωση ξεπερνά τους δύο μισθούς, ο εργοδότης μπορεί να την καταβάλει σε δόσεις των δύο μισθών, με πρώτη δόση την επομένη της συμπλήρωσης δύο μηνών.
Τι να κάνετε
Μετρήστε τα συμπληρωμένα έτη υπηρεσίας στον ίδιο εργοδότη. Ο χρόνος αρχίζει από την πρόσληψη και φτάνει ως την ημερομηνία που επέρχεται η λύση. Λογίζονται μόνο τα πλήρη έτη στα όρια των κλιμακίων του πίνακα, και ο χρόνος σε προηγούμενο εργοδότη μετράει μόνο όταν η επιχείρηση μεταβιβάστηκε ή υπήρξε διαδοχή εργοδοτών.
Αν ο εργοδότης σας απέλυσε πριν συμπληρώσετε ένα έτος, δεν οφείλεται αποζημίωση, αλλά η καταγγελία πρέπει και τότε να γίνει εγγράφως. Αν είχατε αλλεπάλληλες συμβάσεις ορισμένου χρόνου, ο χρόνος μπορεί να υπολογίζεται συνολικά, εφόσον οι συμβάσεις κρίνονται ως μία σχέση αορίστου. Κρατήστε τη σύμβαση, την ημερομηνία πρόσληψης και το ιστορικό ασφάλισης από τον ΕΦΚΑ ως απόδειξη της διάρκειας.
Προσδιορίστε τη βάση υπολογισμού, δηλαδή τις τακτικές αποδοχές του τελευταίου μήνα. Στη βάση μετρούν ο μισθός, τα τακτικά επιδόματα και οι παροχές που δίνονται σταθερά ως αντάλλαγμα της εργασίας, όχι οι αμοιβές από ελευθεριότητα του εργοδότη (ΑΠ 295/2013). Για μισθωτούς με μισθό ανά ημέρα ή ώρα, οι αποδοχές μετατρέπονται σε μηνιαίες· για τους εργατοτεχνίτες με ημερομίσθιο λογίζονται 22 ημερομίσθια ανά μήνα.
Στον υπολογισμό προστίθεται συνήθως η αναλογία των δώρων και του επιδόματος αδείας, δηλαδή 1/6 (14 μισθοί προς 12). Υπάρχει ανώτατο όριο αποδοχών, ίσο με το οκταπλάσιο του ημερομισθίου του ανειδίκευτου εργάτη επί 30 ημέρες· ελέγξτε το ισχύον ποσό στο Υπουργείο Εργασίας. Ζητήστε από τον εργοδότη το αναλυτικό εκκαθαριστικό αποχώρησης, ώστε να δείτε ποια ποσά περιλήφθηκαν στη βάση.
Βρείτε στον πίνακα πόσους μισθούς δικαιούστε. Με βάση τα κλιμάκια των ν. 2112/1920 και 4093/2012, όπως ενοποιήθηκαν στο άρθρο 64 ν. 4808/2021, η αποζημίωση χωρίς προειδοποίηση είναι: 1 έως 4 έτη, 2 μισθοί· 4 και 5 έτη, 3 μισθοί· 6 και 7 έτη, 4 μισθοί· 8 και 9 έτη, 5 μισθοί· 10 έτη, 6 μισθοί· 11 έτη, 7· 12 έτη, 8· 13 έτη, 9· 14 έτη, 10· 15 έτη, 11· 16 έτη και πάνω, 12 μισθοί. Τα όρια των κλιμακίων διαφέρουν ελαφρά στις πηγές· ελέγξτε το κλιμάκιο της περίπτωσής σας.
Με λιγότερο από ένα έτος υπηρεσίας δεν οφείλεται αποζημίωση. Για παράδειγμα, με 8 έτη υπηρεσίας και τακτικές αποδοχές 1.000 ευρώ, η αποζημίωση είναι 5 μισθοί, δηλαδή 5.000 ευρώ και, με την προσαύξηση 1/6, περίπου 5.833 ευρώ. Το ποσό είναι ενδεικτικό.
Δείτε αν ισχύει το μεταβατικό καθεστώς για μακρά υπηρεσία. Όσοι είχαν συμπληρώσει πάνω από 17 έτη στον ίδιο εργοδότη στις 12 Νοεμβρίου 2012 δικαιούνται, επιπλέον του ανώτατου ορίου των 12 μισθών, επιπλέον μισθούς που αντιστοιχούν στα έτη που είχαν τότε, με πρόσθετο ανώτατο όριο 12 μισθών (άρα συνολικά μέχρι 24). Ο αριθμός αυτών των μισθών παγιώθηκε το 2012 και δεν αυξάνεται με τα επόμενα έτη.
Στο πρόσθετο αυτό τμήμα οι αποδοχές λαμβάνονται υπόψη μέχρι 2.000 ευρώ τον μήνα, και δεν προστίθεται το 1/6. Αν ανήκετε στην κατηγορία αυτή, ζητήστε αναλυτικό υπολογισμό από τον εργοδότη ή τον λογιστή. Ζητήστε γραπτά τον υπολογισμό για το μεταβατικό τμήμα, ειδικά αν ο εργοδότης ισχυρίζεται ότι δεν ισχύει.
Υπολογίστε τι αλλάζει αν δοθεί προειδοποίηση. Ο εργοδότης μπορεί να δώσει έγγραφη προειδοποίηση, με προθεσμία που κυμαίνεται από ένα έως περίπου έξι μήνες ανάλογα με τα έτη υπηρεσίας. Η σχέση συνεχίζεται κανονικά ως το τέλος της προθεσμίας και η αποζημίωση καταβάλλεται τότε, αλλά είναι μειωμένη στο μισό (ΑΠ 295/2013 για τη λειτουργία της προμήνυσης).
Συγκρίνετε το ποσό που σας προσφέρεται με τα δύο σενάρια. Αν ο εργοδότης σάς ζητήσει να δηλώσετε ότι συμφωνείτε με μειωμένο ποσό, ζητήστε χρόνο να το σκεφτείτε: ο νόμιμος υπολογισμός δεν μπορεί να μειωθεί με απλή υπογραφή, αν υπάρχει ουσιαστικός εξαναγκασμός. Σε κάθε περίπτωση ζητήστε την προειδοποίηση εγγράφως και σημειώστε την ημερομηνία παραλαβής, γιατί από αυτήν υπολογίζεται η λήξη της.
Ελέγξτε τον τρόπο και τον χρόνο πληρωμής. Η αποζημίωση καταβάλλεται με τη λύση της σχέσης, και με μεταφορά σε τραπεζικό λογαριασμό, όχι με μετρητά. Αν υπερβαίνει τους δύο μισθούς, ο εργοδότης πρέπει να καταβάλει αμέσως τουλάχιστον τους δύο και το υπόλοιπο σε δόσεις (η δόση να μην είναι μικρότερη από δύο μισθούς, εκτός από την τελευταία), αρχίζοντας από την επομένη της συμπλήρωσης δύο μηνών.
Στην απόδειξη πληρωμής γράψτε τι εισπράττετε. Μέχρι να εισπράξετε ολόκληρο το νόμιμο ποσό, η καταγγελία δεν είναι έγκυρη (ΑΠ 2108/2014) και μπορείτε να προσβάλετε την απόλυση. Κρατήστε το αποδεικτικό της μεταφοράς και την έγγραφη καταγγελία: χωρίς αυτά είναι δύσκολο να αποδείξετε αργότερα τι πληρώθηκε και πότε.
Διεκδικήστε τη διαφορά, αν το ποσό είναι μικρότερο από το νόμιμο. Στείλτε έγγραφη όχληση με αναλυτικό υπολογισμό και ζητήστε εγγράφως τη συμπλήρωση. Υποβάλετε αίτηση για εργατική διαφορά στην Επιθεώρηση Εργασίας, ώστε να κληθεί ο εργοδότης σε συμβιβασμό. Αν δεν γίνει πληρωμή, ασκήστε αγωγή στο αρμόδιο δικαστήριο.
Ο Άρειος Πάγος δέχεται ότι η μη καταβολή πλήρους αποζημίωσης δίνει στον εργαζόμενο επιλογή: να θεωρήσει άκυρη την καταγγελία ή να ζητήσει τη συμπλήρωση της αποζημίωσης, με παραίτηση από την ακυρότητα (ΑΠ 2108/2014, ΑΠ 287/2013). Η επιλογή πρέπει να γίνει εγκαίρως. Συγκεντρώστε εκκαθαριστικά, σύμβαση και αποδείξεις πληρωμής πριν από τη συνάντηση στην Επιθεώρηση ή την κατάθεση αγωγής.
Λάβετε υπόψη τις ειδικές περιπτώσεις και τη φορολογία. Ο εργαζόμενος που αποχωρεί λόγω συνταξιοδότησης δικαιούται το 40% της νόμιμης αποζημίωσης (50% αν δεν έχει επικουρική ασφάλιση), και όποιος αποχωρεί με συμφωνία με 15 και πλέον έτη υπηρεσίας δικαιούται 50%. Στην αποχώρηση με συμφωνία ελέγξτε τι ακριβώς υπογράφετε. Η αποζημίωση φορολογείται χωριστά και δεν υπόκειται σε ασφαλιστικές εισφορές.
Αν η σύμβαση ήταν ορισμένου χρόνου, η πρόωρη καταγγελία χωρίς σπουδαίο λόγο οδηγεί σε μισθούς υπερημερίας και όχι στην αποζημίωση του παραπάνω πίνακα (άρθρο 672 ΑΚ). Αν υπάρχει συλλογική σύμβαση ή όρος σύμβασης που προβλέπει υψηλότερη αποζημίωση, ισχύει ο ευνοϊκότερος όρος και η διαφορά οφείλεται επιπλέον.
Τι να προσέξετε
- Αν ο εργοδότης καταβάλει μόνο μέρος της αποζημίωσης και εσείς το εισπράξετε χωρίς επιφύλαξη, μπορεί να κριθεί ότι αποδεχθήκατε την καταγγελία και παραιτηθήκατε από την ακυρότητα (ΑΠ 2108/2014).
- Ο εργοδότης ενδέχεται να υπολογίσει την αποζημίωση πάνω σε χαμηλότερη βάση, αφήνοντας εκτός επιδόματα και τακτικές παροχές· ζητήστε αναλυτικό υπολογισμό και ελέγξτε το εκκαθαριστικό.
- Η υπογραφή «οριστικής εξόφλησης» σε ποσό μικρότερο του νόμιμου, ιδίως στη στιγμή της απόλυσης, μπορεί να κλείσει τη διεκδίκηση της διαφοράς.
- Οι προθεσμίες των τριών και των έξι μηνών τρέχουν από την απόλυση και δεν παρατείνονται από τις διαπραγματεύσεις ή από την αίτηση στην Επιθεώρηση Εργασίας.
- Στην αποχώρηση με συμφωνία χάνετε αυτόματα το 50% της νόμιμης αποζημίωσης, και ίσως το δικαίωμα επιδόματος ανεργίας· ζητήστε πρώτα ενημέρωση από τη ΔΥΠΑ ή δικηγόρο.
- Τα κλιμάκια και τα ανώτατα όρια έχουν αλλάξει πολλές φορές και οι ιστοσελίδες με πίνακες δεν συμφωνούν πάντα· για τον ακριβή υπολογισμό χρησιμοποιήστε επίσημη πηγή ή υπολογιστή της Επιθεώρησης Εργασίας.
- Μεγάλες αποζημιώσεις συχνά καταβάλλονται σε δόσεις· αν ο εργοδότης αθετήσει μία δόση, οι υπόλοιπες δεν τρέχουν αυτοδικαίως, και χρειάζεται νέα όχληση.
Νομική βάση
Σχετικές δικαστικές αποφάσεις
Συχνές ερωτήσεις
Πόση αποζημίωση δικαιούμαι αν δούλεψα 10 χρόνια;
Με 10 συμπληρωμένα έτη στον ίδιο εργοδότη, η αποζημίωση χωρίς προειδοποίηση είναι έξι μηνιαίοι μισθοί, υπολογισμένοι στις τακτικές αποδοχές του τελευταίου μήνα, συνήθως με προσαύξηση 1/6 για δώρα και επίδομα αδείας. Με προειδοποίηση το ποσό είναι το μισό. Ελέγξτε το κλιμάκιο στην πηγή.
Δικαιούμαι αποζημίωση αν απολύθηκα πριν συμπληρώσω χρόνο;
Όχι, με λιγότερο από ένα έτος υπηρεσίας δεν οφείλεται αποζημίωση. Ο εργοδότης όμως πρέπει και τότε να κάνει την καταγγελία εγγράφως, και πρέπει να σας πληρώσει δεδουλευμένους μισθούς, άδεια, δώρα και επίδομα αδείας αναλογικά. Η καταγγελία χωρίς τύπο μπορεί να κριθεί άκυρη.
Ποιο είναι το ανώτατο όριο της αποζημίωσης απόλυσης;
Για τη βασική αποζημίωση, 12 μηνιαίοι μισθοί από τα 16 έτη και πάνω. Όσοι είχαν πάνω από 17 έτη στον ίδιο εργοδότη τον Νοέμβριο του 2012 έχουν πρόσθετους μισθούς, με συνολικό ανώτατο όριο 24 μισθών. Υπάρχει και ανώτατο όριο στο ύψος των αποδοχών που λαμβάνονται υπόψη.
Τι σημαίνει προειδοποίηση και πόση αποζημίωση παίρνω τότε;
Η προειδοποίηση είναι έγγραφη προθεσμία που δίνει ο εργοδότης πριν λυθεί η σχέση, από ένα έως περίπου έξι μήνες ανάλογα με τα έτη. Στο τέλος της προθεσμίας καταβάλλεται αποζημίωση ίση με το μισό του πίνακα. Ο εργαζόμενος εργάζεται κανονικά μέχρι τότε.
Μπορεί ο εργοδότης να πληρώσει την αποζημίωση σε δόσεις;
Ναι, όταν υπερβαίνει τους δύο μισθούς. Καταβάλλονται αμέσως οι δύο μισθοί και το υπόλοιπο σε δόσεις των δύο μισθών, με πρώτη δόση την επομένη της συμπλήρωσης δύο μηνών από την απόλυση. Η τελευταία δόση μπορεί να είναι μικρότερη. Αν υπάρχει καθυστέρηση, ζητήστε την εγγράφως.
Η αποζημίωση φορολογείται;
Ναι, η αποζημίωση απόλυσης φορολογείται χωριστά, με αυτοτελή υπολογισμό, και δεν συμπεριλαμβάνεται στο ετήσιο εισόδημα όπως ο μισθός. Δεν υπόκειται σε ασφαλιστικές εισφορές. Ο ακριβής φόρος εξαρτάται από το ποσό, γι' αυτό ζητήστε από το λογιστήριο το αναλυτικό εκκαθαριστικό. Προσέξτε τα κρατήματα στο εκκαθαριστικό.
Μου έδωσαν λιγότερα από όσα νόμιζα. Τι κάνω;
Ζητήστε εγγράφως τον αναλυτικό υπολογισμό, συγκρίνετέ τον με τον πίνακα και στείλτε όχληση για τη διαφορά. Υποβάλετε αίτηση στην Επιθεώρηση Εργασίας και, αν δεν γίνει συμπλήρωση, ασκήστε αγωγή. Πάρτε υπόψη τις προθεσμίες των τριών και των έξι μηνών. Για τη διαφορά μπορεί να ισχύουν και τόκοι υπερημερίας.
Αν παραιτηθώ μόνος μου, παίρνω αποζημίωση;
Όχι, η αποζημίωση απόλυσης οφείλεται όταν καταγγέλλει ο εργοδότης. Με παραίτηση δεν δικαιούστε αποζημίωση, και μπορεί να χάσετε το επίδομα ανεργίας. Εξαιρούνται οι περιπτώσεις συνταξιοδότησης, όπου ισχύει μειωμένο ποσοστό (40% ή 50%), και η αποχώρηση με συμφωνία μετά από 15 έτη. Ελέγξτε και τους όρους της σύμβασης.
Είναι ίδια η αποζημίωση για υπαλλήλους και εργάτες;
Από τις αλλαγές των ν. 3863/2010, 3899/2010 και 4093/2012 και με το άρθρο 64 ν. 4808/2021 υπάρχει ενιαίος πίνακας για υπαλλήλους και εργατοτεχνίτες. Αλλάζει η βάση: για τους εργατοτεχνίτες με ημερομίσθιο λογίζονται 22 ημερομίσθια τον μήνα. Η καταγγελία δεν αλλάζει αυτό το δικαίωμα.
Η αποζημίωση περιλαμβάνει την άδεια που δεν πήρα;
Όχι. Η αποζημίωση απόλυσης είναι ξεχωριστή από τις δεδουλευμένες αποδοχές, την άδεια που δεν χρησιμοποιήθηκε, τα αναλογικά δώρα και το επίδομα αδείας. Αυτά οφείλονται επιπλέον και πρέπει να αναγράφονται στο εκκαθαριστικό αποχώρησης. Ελέγξτε και τα πέντε στοιχεία χωριστά. Ζητήστε αναλυτική κατάσταση από τον εργοδότη.
Νομικός οδηγός – επιμέρους οδηγίες
Ανάλυση του εγγράφου μου →Νομικός οδηγόςΥποδείγματα συμβάσεωνΑρχική σελίδα της χώρας