Επίσημες πηγέςet.gr · EUR-Lex
Europaius

Οικοδομική άδεια γείτονα: πώς την προσβάλλω και σταματώ τις εργασίες

Όταν ο γείτονας χτίζει πολυκατοικία που σας κόβει το φως, κατασκευάζει όροφο πάνω από το επιτρεπόμενο ύψος, πλησιάζει υπερβολικά το κοινό όριο ή ανοίγει παράθυρα στον μεσότοιχο, έχετε τρεις δρόμους που μπορούν να κινηθούν παράλληλα. Ο διοικητικός δρόμος στρέφεται κατά της ίδιας της οικοδομικής άδειας που εξέδωσε η Υπηρεσία Δόμησης (ΥΔΟΜ) του δήμου: ενδικοφανής προσφυγή στο αρμόδιο συμβούλιο του ν. 4495/2017 και στη συνέχεια αίτηση ακυρώσεως και αναστολής στο διοικητικό δικαστήριο. Ο δρόμος του ελέγχου αυθαιρέτων ενεργοποιείται όταν δεν υπάρχει άδεια ή οι εργασίες την υπερβαίνουν: καταγγελία, αυτοψία, διακοπή εργασιών, πρόστιμα και ενδεχομένως κατεδάφιση, μαζί με ποινική ευθύνη του ιδιοκτήτη, του μηχανικού και του εργολάβου. Ο αστικός δρόμος προστατεύει την ιδιοκτησία σας απευθείας: αρνητική αγωγή του ΑΚ 1108 και ασφαλιστικά μέτρα για άρση της προσβολής. Ο οδηγός απευθύνεται σε ιδιοκτήτες όμορων και γειτονικών ακινήτων, διαχειριστές πολυκατοικιών και ενοίκους που θίγονται άμεσα. Εξηγεί πώς εντοπίζετε την άδεια, πώς αποκτάτε πρόσβαση στον φάκελο, ποιες παραβάσεις ελέγχει ο μηχανικός σας, ποιες προθεσμίες τρέχουν από την ανάρτηση της άδειας και πώς σταματάτε τις εργασίες πριν το κτίριο ολοκληρωθεί, γιατί μετά η αποκατάσταση γίνεται πολύ δυσκολότερη.

Πολεοδομικό δίκαιο

Βασικά στοιχεία

Προθεσμία
Η αίτηση ακυρώσεως κατά οικοδομικής άδειας ασκείται μέσα σε 60 ημέρες, που για τον γείτονα αρχίζουν κατά κανόνα από την ανάρτηση της άδειας στο διαδίκτυο ή, αν δεν έχει γίνει, από την πλήρη γνώση της· όπου ο νόμος προβλέπει…
Τομέας δικαίου
Πολεοδομικό δίκαιο
Βήματα
Νομολογία
5
Ενημέρωση
22/11/2026

Προθεσμία

Η αίτηση ακυρώσεως κατά οικοδομικής άδειας ασκείται μέσα σε 60 ημέρες, που για τον γείτονα αρχίζουν κατά κανόνα από την ανάρτηση της άδειας στο διαδίκτυο ή, αν δεν έχει γίνει, από την πλήρη γνώση της· όπου ο νόμος προβλέπει ενδικοφανή προσφυγή, πρέπει να ασκηθεί πρώτα, μέσα στη δική της, συντομότερη προθεσμία. Το αρμόδιο όργανο οφείλει να αποφασίσει επί ενδικοφανούς προσφυγής, αν ο ειδικός νόμος δεν ορίζει άλλο, το αργότερο σε τρεις μήνες (άρθρο 25 Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας). Η αξιόποινη αυθαίρετη δόμηση, ως πλημμέλημα, παραγράφεται σε πέντε έτη από την τέλεση. Πρακτικά, κάθε εβδομάδα καθυστέρησης επιτρέπει στον γείτονα να προχωρήσει την κατασκευή.

Τι να κάνετε

  1. Εντοπίστε την άδεια και τα στοιχεία της. Κάθε εργοτάξιο πρέπει να έχει αναρτημένη πινακίδα με τον αριθμό και την ημερομηνία της οικοδομικής άδειας, την ΥΔΟΜ που την εξέδωσε και τους μηχανικούς. Φωτογραφίστε την με ημερομηνία. Με τον αριθμό αναζητήστε την άδεια στο ηλεκτρονικό σύστημα έκδοσης αδειών του ΤΕΕ, όπου οι άδειες αναρτώνται δημόσια· η ημερομηνία ανάρτησης είναι κρίσιμη, γιατί από αυτήν μετράει κατά κανόνα η προθεσμία σας. Αν δεν υπάρχει πινακίδα ή η άδεια δεν βρίσκεται, πιθανότατα πρόκειται για εργασίες χωρίς άδεια, δηλαδή αυθαίρετες (ΓΟΚ 1985, άρθρο 22 παρ. 3), και περνάτε απευθείας στην καταγγελία. Καταγράψτε από την πρώτη ημέρα την πρόοδο των εργασιών με φωτογραφίες.
  2. Ζητήστε πρόσβαση στον φάκελο της άδειας. Υποβάλετε γραπτή αίτηση στην ΥΔΟΜ για να μελετήσετε και να λάβετε αντίγραφα του φακέλου: τοπογραφικό διάγραμμα, διάγραμμα κάλυψης, αρχιτεκτονικά σχέδια, στοιχεία για το ύψος και τις αποστάσεις. Το δικαίωμα αυτό σας το δίνει το άρθρο 5 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας (ν. 2690/1999): κάθε ενδιαφερόμενος λαμβάνει γνώση των διοικητικών εγγράφων και όποιος έχει ειδικό έννομο συμφέρον και των ιδιωτικών εγγράφων του φακέλου. Η τυχόν άρνηση πρέπει να είναι αιτιολογημένη και να σας γνωστοποιηθεί το αργότερο σε έναν μήνα. Κρατήστε αριθμό πρωτοκόλλου. Αν η υπηρεσία δεν απαντά, μη χάνετε την προθεσμία περιμένοντας· ασκήστε την προσφυγή με όσα στοιχεία έχετε και ζητήστε τον φάκελο και από το όργανο που θα την εξετάσει.
  3. Αναθέστε σε μηχανικό να ελέγξει τις παραβάσεις. Χωρίς τεχνική τεκμηρίωση η προσφυγή σας θα είναι αόριστη. Ο μηχανικός ελέγχει αν τηρούνται ο συντελεστής δόμησης, το ποσοστό κάλυψης, το μέγιστο ύψος, οι ελάχιστες αποστάσεις από τα όρια του οικοπέδου, η αρτιότητα και η οικοδομησιμότητα του οικοπέδου, οι ειδικοί όροι της περιοχής και η ακρίβεια του τοπογραφικού. Για άδειες που εκδόθηκαν με τον ΓΟΚ του 1985, η απόσταση από τα πλάγια και πίσω όρια ήταν Δ = 3 + 0,10Η (άρθρο 9)· για τις νεότερες ισχύει ο Νέος Οικοδομικός Κανονισμός (ν. 4067/2012). Ανοίγματα σε τοίχο που εφάπτεται στο κοινό όριο απαγορεύονται από τον Κτιριοδομικό Κανονισμό, όπως υπενθυμίζει η ΑΠ 2130/2013. Ζητήστε γραπτή, αριθμημένη έκθεση με αναφορά σε κάθε διάταξη που παραβιάζεται.
  4. Ασκήστε την ενδικοφανή προσφυγή του ν. 4495/2017. Ο νόμος για τον έλεγχο του δομημένου περιβάλλοντος προβλέπει ότι πράξεις των ΥΔΟΜ, όπως οι οικοδομικές άδειες, προσβάλλονται από όποιον έχει έννομο συμφέρον με προσφυγή στο Συμβούλιο Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων (ΣΥΠΟΘΑ) και, για ορισμένα ζητήματα, στο Κεντρικό ΣΥΠΟΘΑ. Ως γείτονας που θίγεται άμεσα έχετε κατά κανόνα έννομο συμφέρον. Η προσφυγή είναι γραπτή, αιτιολογημένη, συνοδεύεται από την τεχνική έκθεση και φωτογραφίες και ζητά ακύρωση ή ανάκληση της άδειας και διακοπή των εργασιών. Η άσκησή της είναι προϋπόθεση για να προσφύγετε στη συνέχεια στο δικαστήριο (άρθρο 25 Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας). Η προθεσμία είναι σύντομη και αρχίζει από την ανάρτηση· ελέγξτε την ακριβή διάρκεια με δικηγόρο την ίδια εβδομάδα που εντοπίσατε την άδεια.
  5. Καταθέστε αίτηση ακυρώσεως και αίτηση αναστολής. Αν η προσφυγή απορριφθεί ή η διοίκηση σιωπήσει, ασκείτε αίτηση ακυρώσεως στο αρμόδιο διοικητικό δικαστήριο (Συμβούλιο της Επικρατείας ή Διοικητικό Εφετείο, ανάλογα με την κατανομή αρμοδιοτήτων του ν. 702/1977, όπως ισχύει) μέσα σε 60 ημέρες. Η αίτηση συντάσσεται υποχρεωτικά από δικηγόρο και συνοδεύεται από παράβολο. Επειδή η εκδίκαση διαρκεί συνήθως αρκετούς μήνες ή και χρόνια, ζητήστε ταυτόχρονα αναστολή εκτέλεσης της άδειας, με την οποία σταματούν οι εργασίες μέχρι την απόφαση. Για να δοθεί αναστολή πρέπει να πείσετε ότι η συνέχιση της κατασκευής θα προκαλέσει βλάβη δύσκολα επανορθώσιμη και ότι η αίτηση δεν είναι προδήλως αβάσιμη. Αν η άδεια ακυρωθεί, η ΥΔΟΜ υποχρεούται να συμμορφωθεί και η κατασκευή που απομένει χωρίς άδεια θεωρείται αυθαίρετη.
  6. Καταγγείλετε τις αυθαίρετες εργασίες. Αν ο γείτονας χτίζει χωρίς άδεια, καθ' υπέρβαση της άδειας ή μετά την ανάκλησή της, η κατασκευή είναι αυθαίρετη (ΓΟΚ 1985, άρθρο 22 παρ. 3, κανόνας που διατηρείται και στη νεότερη νομοθεσία). Υποβάλετε καταγγελία στην αρμόδια υπηρεσία ελέγχου δόμησης κατά τον ν. 4495/2017, με διεύθυνση, φωτογραφίες, χρονολόγιο και τα στοιχεία της άδειας αν υπάρχει. Ακολουθεί αυτοψία, έκθεση και, αν διαπιστωθεί παράβαση, διακοπή εργασιών, πρόστιμα και ενδεχομένως κατεδάφιση. Όταν οι εργασίες συνεχίζονται, ειδοποιήστε και την αστυνομία, που έχει υποχρέωση να ελέγχει αν υπάρχει άδεια και να διακόπτει εργασίες χωρίς άδεια (ΓΟΚ 1985, άρθρο 27 παρ. 3). Ζητήστε έγγραφη ενημέρωση για την έκβαση της καταγγελίας.
  7. Υποβάλετε μήνυση, όταν το αυθαίρετο είναι σοβαρό. Η κατασκευή αυθαιρέτου τιμωρείται ποινικά και την ευθύνη μοιράζονται ο ιδιοκτήτης ή εντολέας, ο μηχανικός μελέτης και επίβλεψης και ο εργολάβος (ΑΠ 1489/2010). Η μήνυση υποβάλλεται στον εισαγγελέα πλημμελειοδικών ή σε αστυνομικό τμήμα. Τα δικαστήρια απαιτούν να προσδιορίζεται με ακρίβεια τι κατασκευάστηκε καθ' υπέρβαση της άδειας (ΑΠ 806/2010) και πότε (ΑΠ 1667/2009), γιατί η πράξη είναι πλημμέλημα και παραγράφεται σε πέντε έτη. Αν οι υπάλληλοι της πολεοδομίας αδρανούν παρά τις καταγγελίες, η παράλειψή τους μπορεί να στοιχειοθετεί παράβαση καθήκοντος (ΑΠ 1388/2010). Η ποινική διαδικασία δεν ακυρώνει την άδεια, αλλά πιέζει ουσιαστικά για συμμόρφωση.
  8. Προστατέψτε την ιδιοκτησία σας με αρνητική αγωγή και ασφαλιστικά μέτρα. Ανεξάρτητα από τη διοικητική οδό, ο κύριος ακινήτου που διαταράσσεται μπορεί να ζητήσει από το πολιτικό δικαστήριο να αρθεί η προσβολή και να παραλειφθεί στο μέλλον (ΑΚ 1108). Πολεοδομικές διατάξεις που αποβλέπουν στην προστασία του όμορου ιδιοκτήτη, όπως η απαγόρευση ανοιγμάτων στον μεσότοιχο, του δίνουν αστική αξίωση: στην ΑΠ 2130/2013 ο γείτονας πέτυχε το κλείσιμο δύο παραθύρων. Για εκπομπές καπνού, θορύβου ή κραδασμών από το εργοτάξιο ισχύει και το ΑΚ 1003. Όταν η βλάβη είναι επείγουσα, για παράδειγμα επειδή οι εκσκαφές απειλούν τη θεμελίωσή σας, ζητήστε ασφαλιστικά μέτρα (ΚΠολΔ 682 επ.) και προσωρινή διαταγή. Τυχόν ζημίες στο κτίριό σας καταγράψτε με τεχνική έκθεση για αγωγή αποζημίωσης.

Τι να προσέξετε

Νομική βάση

7
Αυτός ο νόμος, ο Γενικός Οικοδομικός Κανονισμός, καθορίζει τους όρους και τους περιορισμούς για την κατασκευή κτιρίων, με σκοπό την προστασία του…
Αυτός ο νόμος κυρώνει τον Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας, ο οποίος θεσπίζει κανόνες για τον τρόπο λειτουργίας της δημόσιας διοίκησης και τις σχέσεις…
Αυτό το Προεδρικό Διάταγμα καθορίζει τη διαδικασία για τον χαρακτηρισμό και την κατεδάφιση νέων αυθαίρετων κατασκευών, καθώς και τη ρύθμιση συναφών…

Σχετικές δικαστικές αποφάσεις

5
Η απαγόρευση ανοιγμάτων σε τοίχο που εφάπτεται στο κοινό όριο ιδιοκτησιών (Κτιριοδομικός Κανονισμός κατ' εξουσιοδότηση του ν. 1577/1985) προστατεύει τον όμορο ιδιοκτήτη, ο οποίος με αρνητική αγωγή του ΑΚ 1108 μπορεί να ζητήσει το κλείσιμο των παράνομων παραθύρων.
Έννοια αυθαιρέτου έργου στο πλημμέλημα του άρθρου 17 παρ. 8 ν. 1337/1983: ποινική ευθύνη ιδιοκτήτη, μηχανικού και εργολάβου, ποιες εργασίες δεν απαιτούν άδεια, ηθική αυτουργία και συνέχιση εργασιών που είχαν διακοπεί.
Αναίρεση καταδίκης για αυθαίρετη κατασκευή επειδή η απόφαση δεν διευκρίνιζε αν η πράξη τελέστηκε με δόλο ή αμέλεια ούτε ποια ήταν η κατασκευή καθ' υπέρβαση της οικοδομικής άδειας σε πολυώροφη οικοδομή.
Στις παραβάσεις οικοδομικής άδειας ο χρόνος τέλεσης πρέπει να προσδιορίζεται επακριβώς, ώστε να ελέγχεται η πενταετής παραγραφή του πλημμελήματος, η οποία εξετάζεται αυτεπαγγέλτως.
Παράβαση καθήκοντος με παράλειψη από προϊστάμενο πολεοδομικού γραφείου, που δεν προχώρησε στον έλεγχο των όμορων οικοδομών παρά τις αιτήσεις του θιγόμενου ιδιοκτήτη· επικύρωση της καταδίκης.

Συχνές ερωτήσεις

10
Πώς μαθαίνω αν ο γείτονας έχει οικοδομική άδεια;

Κοιτάξτε την υποχρεωτική πινακίδα του εργοταξίου, που αναγράφει αριθμό και ημερομηνία της άδειας και την ΥΔΟΜ που την εξέδωσε. Με αυτά τα στοιχεία βρίσκετε την άδεια στο ηλεκτρονικό σύστημα αδειών του ΤΕΕ. Μπορείτε επίσης να υποβάλετε γραπτή αίτηση στην ΥΔΟΜ για πρόσβαση στον φάκελο κατά το άρθρο 5 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας.

Μέχρι πότε μπορώ να προσβάλω την οικοδομική άδεια του γείτονα;

Η αίτηση ακυρώσεως ασκείται μέσα σε 60 ημέρες, που για τρίτους αρχίζουν κατά κανόνα από την ανάρτηση της άδειας στο διαδίκτυο. Πριν από αυτήν πρέπει να ασκηθεί η ενδικοφανής προσφυγή του ν. 4495/2017, που έχει συντομότερη προθεσμία. Μην περιμένετε να ολοκληρωθεί το κτίριο· η προθεσμία δεν μετράει από τότε που ενοχληθήκατε.

Χρειάζομαι δικηγόρο για να προσβάλω την άδεια;

Για την ενδικοφανή προσφυγή στο ΣΥΠΟΘΑ ο νόμος δεν απαιτεί δικηγόρο, αλλά η σύνταξή της με δικηγόρο και μηχανικό αυξάνει πολύ τις πιθανότητες. Για την αίτηση ακυρώσεως και την αίτηση αναστολής στο διοικητικό δικαστήριο η υπογραφή δικηγόρου είναι υποχρεωτική. Για την καταγγελία αυθαιρέτου και τη μήνυση μπορείτε να κινηθείτε και μόνοι σας.

Μπορώ να σταματήσω αμέσως τις εργασίες;

Αν δεν υπάρχει άδεια, ειδοποιήστε την αστυνομία και την υπηρεσία ελέγχου δόμησης, που μπορούν να διακόψουν τις εργασίες. Αν υπάρχει άδεια, χρειάζεται αναστολή εκτέλεσής της από το διοικητικό δικαστήριο ή απόφαση του ΣΥΠΟΘΑ. Όταν απειλείται το δικό σας κτίριο, για παράδειγμα από εκσκαφές, μπορείτε να ζητήσετε ασφαλιστικά μέτρα και προσωρινή διαταγή από το πολιτικό δικαστήριο.

Το νέο κτίριο μου κόβει τη θέα. Είναι λόγος ακύρωσης;

Όχι από μόνο του. Η ελληνική νομοθεσία δεν προστατεύει γενικά τη θέα. Η άδεια ακυρώνεται μόνο αν παραβιάζει συγκεκριμένους όρους δόμησης, όπως το μέγιστο ύψος, τον συντελεστή δόμησης, την κάλυψη ή τις αποστάσεις από τα όρια. Ελέγξτε με μηχανικό αν η απώλεια φωτός ή θέας οφείλεται σε τέτοια παράβαση· τότε ο λόγος είναι βάσιμος.

Ο γείτονας άνοιξε παράθυρο πάνω στο κοινό μας όριο. Τι κάνω;

Τα ανοίγματα σε τοίχο που εφάπτεται στο κοινό όριο απαγορεύονται από τον Κτιριοδομικό Κανονισμό. Κατά την ΑΠ 2130/2013, η διάταξη προστατεύει τον όμορο ιδιοκτήτη, ο οποίος μπορεί με αρνητική αγωγή του ΑΚ 1108 να ζητήσει από το πολιτικό δικαστήριο να υποχρεωθεί ο γείτονας να κλείσει το παράθυρο. Παράλληλα μπορείτε να το καταγγείλετε ως αυθαίρετο.

Τι είναι το ΣΥΠΟΘΑ;

Το Συμβούλιο Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων είναι το συλλογικό όργανο του ν. 4495/2017 που εξετάζει, μεταξύ άλλων, προσφυγές κατά πράξεων των Υπηρεσιών Δόμησης, όπως οι οικοδομικές άδειες. Για ορισμένα ζητήματα αρμόδιο είναι το Κεντρικό ΣΥΠΟΘΑ του υπουργείου. Η απόφασή του μπορεί στη συνέχεια να προσβληθεί με αίτηση ακυρώσεως στο διοικητικό δικαστήριο.

Αξίζει να κάνω μήνυση για αυθαίρετη δόμηση;

Η μήνυση είναι χρήσιμη όταν η παράβαση είναι σοβαρή και τεκμηριωμένη, γιατί η κατασκευή αυθαιρέτου είναι ποινικό αδίκημα του ιδιοκτήτη, του μηχανικού και του εργολάβου. Δεν ακυρώνει όμως την άδεια ούτε κατεδαφίζει το κτίριο. Περιγράψτε με ακρίβεια τι χτίστηκε και πότε, γιατί η πράξη παραγράφεται σε πέντε έτη και τα δικαστήρια απαιτούν σαφή χρονολόγηση.

Η πολεοδομία δεν απαντά στις καταγγελίες μου. Τι μπορώ να κάνω;

Στείλτε υπενθύμιση με αριθμό πρωτοκόλλου και ζητήστε έγγραφη ενημέρωση. Μπορείτε να απευθυνθείτε στον Συνήγορο του Πολίτη. Αν οι αρμόδιοι υπάλληλοι αδρανούν εν γνώσει τους, η παράλειψη μπορεί να στοιχειοθετεί παράβαση καθήκοντος: στην ΑΠ 1388/2010 καταδικάστηκε προϊστάμενος πολεοδομικού γραφείου που δεν έλεγξε τις όμορες οικοδομές παρά τις αιτήσεις του θιγόμενου.

Αν ακυρωθεί η άδεια, θα κατεδαφιστεί το κτίριο;

Όχι αυτόματα. Με την ακύρωση η κατασκευή που στερείται πλέον έρεισμα θεωρείται αυθαίρετη και υπάγεται στις διατάξεις για τα αυθαίρετα, που προβλέπουν πρόστιμα και, για σοβαρές παραβάσεις, κατεδάφιση. Ορισμένες παραβάσεις μπορούν να τακτοποιηθούν με πρόστιμο. Γι' αυτό η αναστολή των εργασιών νωρίς έχει μεγαλύτερη πρακτική αξία από μια ακύρωση που έρχεται μετά την ολοκλήρωση.

Νομικός οδηγός: όλοι οι οδηγοί

6

Ανάλυση του εγγράφου μου →Νομικός οδηγόςΥποδείγματα συμβάσεωνΑρχική σελίδα της χώρας

Ενημέρωση: · Πηγές: Ν. 1577/1985 Γενικός Οικοδομικός Κανονισμός, άρθρα 9 (αποστάσεις από τα όρια), 22 (οικοδομική άδεια και αυθαίρετες κατασκευές) και 27 (έλεγχος από πολεοδομία και αστυνομία), ιστορικό κείμενο, Ν. 2690/1999 Κώδικας Διοικητικής Διαδικασίας, άρθρα 5 (πρόσβαση σε έγγραφα), 24 (αίτηση θεραπείας) και 25 (ενδικοφανής προσφυγή), Π.δ. 5.7.1983 Διαδικασία χαρακτηρισμού και κατεδάφιση νέων αυθαιρέτων κατασκευών (ιστορικό κείμενο), Ν. 4067/2012 Νέος Οικοδομικός Κανονισμός (ΦΕΚ Α' 79/2012), ισχύον κείμενο, et.gr, EUR-Lex

Οι επεξηγήσεις παράγονται από το επίσημο κείμενο και είναι ενδεικτικές· δεσμευτικό είναι μόνο το πλήρες κείμενο, στο οποίο παραπέμπει κάθε σελίδα. Η Europaius παρέχει νομική πληροφόρηση, όχι δικηγορικές υπηρεσίες.