Επίσημες πηγέςet.gr · EUR-Lex
Europaius

Ποινική διαταγή: αντιρρήσεις, προθεσμία και επόμενα βήματα

Αν σας επιδόθηκε «ποινική διαταγή», έχετε ήδη καταδικαστεί πρωτόδικα χωρίς να έχετε κληθεί σε δίκη και χωρίς να έχετε ακουστεί από δικαστή. Πρόκειται για συντομευμένη διαδικασία των άρθρων 409 έως 414 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας (ν. 4620/2019): ο εισαγγελέας ζητά από τον δικαστή του μονομελούς πλημμελειοδικείου να εκδώσει απόφαση με βάση τη δικογραφία, όταν θεωρεί ότι δεν χρειάζεται ακροαματική διαδικασία. Η διαδικασία αφορά πλημμελήματα για τα οποία απειλείται φυλάκιση έως ένα έτος ή χρηματική ποινή ή και οι δύο ποινές. Η διαταγή δεν είναι ανεπίστρεπτη. Ο νόμος σας δίνει το δικαίωμα να ασκήσετε αντιρρήσεις μέσα σε δεκαπέντε ημέρες από την επίδοση. Αν το κάνετε εμπρόθεσμα, η διαταγή ανατρέπεται και η υπόθεση εκδικάζεται στην τακτική διαδικασία, όπου μπορείτε να παραστείτε, να προτείνετε αποδείξεις και να υπερασπιστείτε τον εαυτό σας. Αν δεν κάνετε τίποτα, η καταδίκη στερεοποιείται και εκτελείται. Ο οδηγός εξηγεί πώς διαβάζετε τη διαταγή, πώς μετράτε την προθεσμία, πού και πώς υποβάλλονται οι αντιρρήσεις, τι γίνεται μετά τις αντιρρήσεις και ποιες είναι οι συνέπειες της παράλειψης. Στο τέλος θα ξέρετε αν συμφέρει να αντιδράσετε και θα έχετε κάνει το βήμα που διασώζει το δικαίωμά σας σε δίκη.

Ποινικό δίκαιο

Βασικά στοιχεία

Προθεσμία

Οι αντιρρήσεις κατά της ποινικής διαταγής ασκούνται μέσα σε δεκαπέντε ημέρες από την επίδοσή της (άρθρο 412 ΚΠΔ), και η προθεσμία είναι αποκλειστική: μετά τη λήξη της η διαταγή δεν προσβάλλεται με αντιρρήσεις. Οι αντιρρήσεις δηλώνονται με έκθεση που συντάσσει ο γραμματέας του δικαστηρίου που εξέδωσε τη διαταγή ή ο γραμματέας του πρωτοδικείου του τόπου διαμονής σας (ο νόμος 5134/2024 αντικατέστησε από 16.9.2024 το ειρηνοδικείο με το πρωτοδικείο). Η επίδοση είναι το γεγονός που ξεκινά τη μέτρηση, γι΄ αυτό κρατήστε το αποδεικτικό παραλαβής και τον φάκελο.

Τι να κάνετε

  1. Διαβάστε προσεκτικά το έγγραφο που παραλάβατε και βεβαιωθείτε ότι πρόκειται για ποινική διαταγή και όχι για κλήση σε δίκη ή για κλήση σε απολογία. Η ποινική διαταγή περιέχει, κατά το άρθρο 411 ΚΠΔ, τα στοιχεία του άρθρου 140 περ. α΄ έως γ΄, την ακριβή περιγραφή της πράξης για την οποία εκδόθηκε, τη διάταξη του ποινικού νόμου που την τιμωρεί και την ποινή που επιβλήθηκε. Σημειώστε το δικαστήριο, τον αριθμό της διαταγής, την πράξη και την ποινή. Ελέγξτε αν τα προσωπικά σας στοιχεία είναι σωστά και αν η πράξη που σας αποδίδεται είναι αυτή που γνωρίζετε. Λάθος πρόσωπο, ταυτοπροσωπία ή πράξη που δεν τελέσατε είναι ήδη λόγοι για άμεση αντίδραση. Φωτογραφίστε ολόκληρο το έγγραφο και τη σελίδα επίδοσης πριν κάνετε οτιδήποτε άλλο.
  2. Υπολογίστε με ακρίβεια την προθεσμία των δεκαπέντε ημερών. Ξεκινά από την επίδοση, δηλαδή από την ημέρα που το έγγραφο επιδόθηκε νόμιμα σε εσάς, όχι από την ημερομηνία έκδοσης. Κοιτάξτε τη βεβαίωση επίδοσης: αν παραλάβατε εσείς, αν παρέλαβε συγγενής ή θυρωρός ή αν επιδόθηκε με κόλληση στην πόρτα, γιατί η ημερομηνία που θα χρησιμοποιήσετε εξαρτάται από αυτό. Μην αφήνετε το θέμα για την τελευταία ημέρα και μην βασίζεστε σε ταχυδρομική αποστολή. Υποβάλετε την αντίρρηση τόσο νωρίς ώστε, αν κάτι πάει στραβά, να προλάβετε να το διορθώσετε. Αν υποψιάζεστε ότι η επίδοση ήταν πλημμελής, π.χ. ότι δεν κατοικούσατε εκεί, αναφέρετέ το γραπτά στο ίδιο έγγραφο, χωρίς να περιμένετε ότι θα σας σώσει από την προθεσμία.
  3. Αποφασίστε αν θα ασκήσετε αντιρρήσεις. Η διαταγή εκδίδεται χωρίς να ακουστείτε και με βάση μόνο τα στοιχεία της δικογραφίας που υπέβαλε ο εισαγγελέας, οπότε συνήθως υπάρχουν πράγματα που δεν είπατε: ότι δεν τελέσατε την πράξη, ότι συντρέχει λόγος που αποκλείει το αξιόποινο ή τη δίωξη, ότι έχει επέλθει παραγραφή (τα πλημμελήματα παραγράφονται κατά κανόνα σε πέντε έτη, άρθρο 111 ΠΚ), ότι λείπει έγκληση σε έγκλημα που διώκεται κατ΄ έγκληση ή ότι η ποινή είναι δυσανάλογη. Σκεφτείτε και τις συνέπειες της καταδίκης για την εργασία, την άδεια οδήγησης ή το μητρώο σας. Η αντίρρηση σας δίνει την ευκαιρία για πραγματική δίκη με ακρόαση. Επειδή ο σκοπός της διαδικασίας είναι η ταχύτητα, η αδράνεια αντιστοιχεί σε αποδοχή.
  4. Προσέξτε τον κίνδυνο της δίκης: μετά την ανατροπή της διαταγής το δικαστήριο εκδικάζει την κατηγορία από την αρχή και κρίνει με βάση όσα αποδειχθούν στο ακροατήριο. Συζητήστε με δικηγόρο ποινικού δικαίου αν η δικογραφία ενισχύει την κατηγορία και αν η ποινή της διαταγής ήταν ήπια σε σχέση με το ενδεχόμενο της τακτικής δίκης. Ζητήστε αντίγραφο της δικογραφίας (έχετε δικαίωμα πρόσβασης σε αυτήν) και εξετάστε τα αποδεικτικά μέσα: καταθέσεις, έγγραφα, πραγματογνωμοσύνες. Αν η δικογραφία είναι αδύναμη ή αν έχετε ισχυρά αντεπιχειρήματα, η αντίρρηση είναι σχεδόν πάντα προς το συμφέρον σας. Αν η πράξη είναι αναμφισβήτητη και η ποινή μικρή, η απόφαση μπορεί να είναι διαφορετική, αλλά πρέπει να είναι συνειδητή και όχι αποτέλεσμα απώλειας προθεσμίας.
  5. Υποβάλετε τις αντιρρήσεις με έκθεση. Σύμφωνα με το άρθρο 412 ΚΠΔ η έκθεση συντάσσεται από τον γραμματέα του δικαστηρίου που εξέδωσε τη διαταγή ή από τον γραμματέα του πρωτοδικείου της διαμονής σας. Πηγαίνετε αυτοπροσώπως ή εξουσιοδοτήστε δικηγόρο με συμβολαιογραφική πράξη ή εξουσιοδότηση με επικυρωμένο γνήσιο υπογραφής, και πάρτε τον αριθμό πρωτοκόλλου και αντίγραφο της έκθεσης. Δηλώστε καθαρά ότι ασκείτε αντιρρήσεις κατά της ποινικής διαταγής με τον συγκεκριμένο αριθμό και αναφέρετε τα στοιχεία επικοινωνίας και τη διεύθυνση για την κλήτευσή σας. Δεν χρειάζεται να αναπτύξετε όλα τα επιχειρήματα στην έκθεση· αρκεί η σαφής βούληση να αμφισβητήσετε τη διαταγή, και οι ισχυρισμοί σας θα προβληθούν στη δίκη.
  6. Αναμείνατε την κλήση για την τακτική δίκη. Κατά το άρθρο 413 ΚΠΔ, αν οι αντιρρήσεις ασκηθούν εμπρόθεσμα, η απόφαση που εκδόθηκε ανατρέπεται και η υπόθεση προχωρά στην τακτική διαδικασία, με προηγούμενη κλήτευση του κατηγορουμένου. Βεβαιωθείτε ότι η διεύθυνση που δηλώσατε είναι ορθή και ότι παραλαμβάνετε την αλληλογραφία σας, γιατί η δίκη θα γίνει και με απουσία σας αν δεν παρουσιαστείτε, και τότε κινδυνεύετε με απόφαση χωρίς να ακουστείτε. Ελέγχετε και την ηλεκτρονική υπηρεσία του δικαστηρίου ή ρωτήστε τη γραμματεία για την ημερομηνία συζήτησης. Η κλήση για τη δίκη είναι νέα επίδοση που ξεκινά νέες προθεσμίες προετοιμασίας.
  7. Προετοιμάστε την υπεράσπισή σας για την ακροαματική διαδικασία. Στην τακτική δίκη έχετε όλα τα δικαιώματα του κατηγορουμένου: να παρασταθείτε με συνήγορο της επιλογής σας ή να σας διοριστεί αυτεπαγγέλτως αν δεν έχετε οικονομική δυνατότητα, να έχετε διερμηνέα αν δεν γνωρίζετε ελληνικά, να προτείνετε μάρτυρες, να εξετάσετε τους μάρτυρες κατηγορίας και να μη βαρύνεστε με την υποχρέωση να καταθέσετε εναντίον του εαυτού σας. Οι εγγυήσεις αυτές προβλέπονται και στο άρθρο 14 του Διεθνούς Συμφώνου για τα ατομικά και πολιτικά δικαιώματα, που κυρώθηκε με τον ν. 2462/1997. Συγκεντρώστε έγγραφα, μηνύματα, αποδείξεις πληρωμής, ιατρικές γνωματεύσεις και ονόματα μαρτύρων. Ζητήστε από το δικαστήριο, αν χρειάζεται, αναβολή με σοβαρό λόγο, τεκμηριωμένα.
  8. Αν η προθεσμία παρέλθει χωρίς αντιρρήσεις, η διαταγή παύει να είναι προσβλητή με αυτό το μέσο: η καταδίκη στερεοποιείται και ακολουθεί η εκτέλεση της ποινής. Αν η ποινή είναι χρηματική, θα βεβαιωθεί και θα εισπραχθεί, αν είναι φυλάκιση, μπορεί να ισχύουν οι διατάξεις του ΠΚ για αναστολή ή μετατροπή, τις οποίες πρέπει να έχετε ελέγξει από νωρίς με τον δικηγόρο σας. Επειδή η καταδίκη θα καταχωριστεί στο ποινικό σας μητρώο κατά τους γενικούς κανόνες, εξετάστε με δικηγόρο τις συνέπειες για άδειες, πιστοποιητικά και δημόσια συμβόλαια. Μετά την έκδοση της απόφασης στην τακτική δίκη ισχύουν τα ένδικα μέσα του ΚΠΔ (άρθρο 414 ΚΠΔ), και κατά κανόνα έχετε δικαίωμα να ζητήσετε επανεξέταση από ανώτερο δικαστήριο (άρθρο 2 του 7ου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, ν. 1705/1987).

Τι να προσέξετε

Νομική βάση

5
Αυτός ο νόμος αφορά τον Ποινικό Κώδικα και καθορίζει κανόνες για την εφαρμογή των ελληνικών ποινικών νόμων σε εγκλήματα που τελούνται στο εξωτερικό…
Αυτός ο νόμος κυρώνει το Διεθνές Σύμφωνο για τα ατομικά και πολιτικά δικαιώματα, το Προαιρετικό Πρωτόκολλο και το Δεύτερο Προαιρετικό Πρωτόκολλο, τα…
Αυτός ο νόμος κυρώνει το Πρωτόκολλο αριθ. 7 της Σύμβασης για την προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, ενισχύοντας…

Συχνές ερωτήσεις

10
Τι είναι η ποινική διαταγή και σε ποιες υποθέσεις εκδίδεται;

Είναι συντομευμένη διαδικασία των άρθρων 409 έως 414 ΚΠΔ. Ο εισαγγελέας υποβάλλει αίτηση με κατηγορητήριο στον δικαστή του μονομελούς πλημμελειοδικείου, όταν κρίνει ότι τα στοιχεία δεν απαιτούν ακροαματική διαδικασία. Αφορά πλημμελήματα για τα οποία απειλείται φυλάκιση έως ένα έτος ή χρηματική ποινή ή και οι δύο ποινές. Ο δικαστής είτε παραπέμπει στην τακτική διαδικασία είτε εκδίδει τη διαταγή χωρίς να ακούσει τον κατηγορούμενο.

Σε πόσες ημέρες μπορώ να ασκήσω αντιρρήσεις;

Σε δεκαπέντε ημέρες από την επίδοση της ποινικής διαταγής, κατά το άρθρο 412 ΚΠΔ. Η προθεσμία δεν μετράται από την έκδοση της διαταγής αλλά από τη νόμιμη επίδοση στον κατηγορούμενο. Επειδή η μέτρηση εξαρτάται από τον τρόπο επίδοσης, κρατήστε τη βεβαίωση επίδοσης και υποβάλετε τις αντιρρήσεις νωρίς, χωρίς να περιμένετε την τελευταία ημέρα.

Πού και πώς υποβάλλονται οι αντιρρήσεις;

Με έκθεση που συντάσσει ο γραμματέας του δικαστηρίου που εξέδωσε τη διαταγή ή ο γραμματέας του πρωτοδικείου του τόπου διαμονής σας. Μέχρι το 2024 η διάταξη όριζε το ειρηνοδικείο, αλλά ο ν. 5134/2024 το αντικατέστησε με το πρωτοδικείο από τις 16.9.2024. Μπορείτε να πάτε αυτοπροσώπως ή να εξουσιοδοτήσετε δικηγόρο, και πρέπει να πάρετε αντίγραφο της έκθεσης με αριθμό πρωτοκόλλου.

Τι συμβαίνει αν ασκήσω αντιρρήσεις εμπρόθεσμα;

Σύμφωνα με το άρθρο 413 ΚΠΔ, η απόφαση που εκδόθηκε ανατρέπεται και η υπόθεση εκδικάζεται στην τακτική διαδικασία, αφού κληθείτε νόμιμα. Στη δίκη μπορείτε να παρασταθείτε με συνήγορο, να προτείνετε αποδείξεις και να αμφισβητήσετε την κατηγορία. Το δικαστήριο κρίνει ελεύθερα με βάση όσα θα αποδειχθούν στη δίκη.

Τι συμβαίνει αν δεν ασκήσω αντιρρήσεις;

Η προθεσμία παρέρχεται και η καταδίκη στερεοποιείται, οπότε ακολουθεί η εκτέλεση της ποινής, π.χ. η είσπραξη του προστίμου ή η έκτιση της φυλάκισης, με τις διατάξεις του ΠΚ για αναστολή ή μετατροπή. Η καταδίκη έχει τις συνέπειες που προβλέπει ο νόμος για το ποινικό μητρώο. Γι΄ αυτό η αδράνεια δεν είναι ουδέτερη επιλογή, και αξίζει να ζητήσετε νομική συμβουλή πριν λήξουν οι δεκαπέντε ημέρες.

Μπορεί να αυξηθεί η ποινή μετά τις αντιρρήσεις;

Ναι, κατά τη γενική λογική της τακτικής δίκης. Όταν η διαταγή ανατραπεί, η υπόθεση εκδικάζεται εκ νέου και το δικαστήριο αποφασίζει με βάση όσα αποδειχθούν στο ακροατήριο, και δεν μπορεί να αποκλειστεί βαρύτερη ποινή. Γι΄ αυτό πριν αντιδράσετε ζητήστε να δείτε τη δικογραφία και συζητήστε τα πιθανά ενδεχόμενα με δικηγόρο ποινικού δικαίου, ιδίως αν το αποδεικτικό υλικό είναι ισχυρό.

Χρειάζομαι δικηγόρο για να ασκήσω αντιρρήσεις;

Για την άσκηση της αντίρρησης δεν απαιτείται δικηγόρος: μπορείτε να πάτε εσείς στον γραμματέα. Στην ακροαματική διαδικασία όμως η υπεράσπιση με συνήγορο είναι στην πράξη καθοριστική, και ο νόμος εγγυάται το δικαίωμα συνηγόρου της επιλογής σας ή, σε περίπτωση οικονομικής αδυναμίας, αυτεπάγγελτα διοριζόμενου συνηγόρου (άρθρο 14 του Διεθνούς Συμφώνου, ν. 2462/1997).

Η ποινική διαταγή μπαίνει στο ποινικό μητρώο;

Η ποινική διαταγή είναι καταδικαστική απόφαση, και μόλις γίνει αμετάκλητη, η καταδίκη καταχωρίζεται στο ποινικό μητρώο όπως προβλέπει ο νόμος για το μητρώο. Το πώς ακριβώς εμφανίζεται εξαρτάται από το είδος της ποινής και από το αν χορηγείται αντίγραφο γενικής ή ειδικής χρήσης, γι΄ αυτό ζητήστε από δικηγόρο να ελέγξει την περίπτωσή σας πριν αποφασίσετε.

Ισχύει παραγραφή στις υποθέσεις ποινικής διαταγής;

Ναι. Τα πλημμελήματα παραγράφονται κατά κανόνα σε πέντε έτη (άρθρο 111 ΠΚ), και η παραγραφή εξαλείφει το αξιόποινο. Αν από την ημέρα της πράξης έχει περάσει ο χρόνος παραγραφής, χωρίς να έχει διακοπεί, ο ισχυρισμός αυτός προβάλλεται στις αντιρρήσεις ή στη δίκη. Ο υπολογισμός είναι τεχνικός, και ο δικηγόρος σας πρέπει να ελέγξει τον χρόνο τέλεσης και τυχόν λόγους αναστολής της παραγραφής.

Μπορώ να ασκήσω έφεση ή αναίρεση κατά της ποινικής διαταγής;

Το μέσο κατά της ίδιας της διαταγής είναι οι αντιρρήσεις του άρθρου 412 ΚΠΔ. Μετά τη δίκη που ακολουθεί, κατά της απόφασης ισχύουν τα ένδικα μέσα που προβλέπει ο Κώδικας (άρθρο 414 ΚΠΔ). Γενικά, κάθε καταδικασθείς έχει δικαίωμα να ζητήσει επανεξέταση της καταδίκης από ανώτερο δικαστήριο, με εξαιρέσεις για αδικήματα μικρής σημασίας κατά το άρθρο 2 του 7ου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ (ν. 1705/1987).

Νομικός οδηγός: όλοι οι οδηγοί

6

Ανάλυση του εγγράφου μου →Νομικός οδηγόςΥποδείγματα συμβάσεωνΑρχική σελίδα της χώρας

Ενημέρωση: · Πηγές: Ποινικός Κώδικας π.δ. 283/1985, άρθρα 18 (διαίρεση των αξιόποινων πράξεων σε κακουργήματα, πλημμελήματα και πταίσματα), 53 (φυλάκιση) και 111 (παραγραφή) – ιστορικό κείμενο· η ίδια αρίθμηση στον ισχύοντα ΠΚ ν. 4619/2019, Ν. 2462/1997, κύρωση του Διεθνούς Συμφώνου για τα ατομικά και πολιτικά δικαιώματα, άρθρο 14 (δίκαιη δίκη, τεκμήριο αθωότητας, δικαιώματα του κατηγορουμένου), Ν. 1705/1987, κύρωση του 7ου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, άρθρο 2 (δικαίωμα επανεξέτασης της καταδίκης από ανώτερο δικαστήριο), Κώδικας Ποινικής Δικονομίας ν. 4620/2019, άρθρα 409–414 (ποινική διαταγή, αντιρρήσεις), ισχύον κείμενο με τις τροποποιήσεις του ν. 5134/2024, et.gr, EUR-Lex

Οι επεξηγήσεις παράγονται από το επίσημο κείμενο και είναι ενδεικτικές· δεσμευτικό είναι μόνο το πλήρες κείμενο, στο οποίο παραπέμπει κάθε σελίδα. Η Europaius παρέχει νομική πληροφόρηση, όχι δικηγορικές υπηρεσίες.