Πρόωρη λύση μίσθωσης από τον ενοικιαστή: τι ισχύει
Ο ενοικιαστής που θέλει να φύγει από το σπίτι πριν λήξει η μίσθωση, επειδή άλλαξε δουλειά, πόλη ή οικογενειακή κατάσταση, συχνά πιστεύει ότι αρκεί να ειδοποιήσει έναν μήνα πριν. Για τη μίσθωση κατοικίας αυτό δεν ισχύει αυτόματα. Το άρθρο 2 παρ. 1 του ν. 1703/1987, όπως αντικαταστάθηκε με τον ν. 2235/1994, ορίζει ότι η μίσθωση κατοικίας ισχύει τουλάχιστον τρία έτη, ακόμη και αν συμφωνήθηκε για συντομότερο ή αόριστο χρόνο. Η τριετία δεσμεύει και τα δύο μέρη, και ο νόμος δεν δίνει στον μισθωτή κατοικίας γενικό δικαίωμα να καταγγείλει νωρίτερα χωρίς λόγο.
Η πρόωρη αποχώρηση είναι όμως νόμιμη σε τρεις περιπτώσεις: όταν το μισθωτήριο περιέχει όρο πρόωρης καταγγελίας, όταν ο εκμισθωτής συμφωνεί σε λύση της μίσθωσης, και όταν συντρέχει σπουδαίος λόγος που αφορά τον εκμισθωτή ή το μίσθιο, όπως στέρηση της χρήσης ή σοβαρός κίνδυνος για την υγεία. Σε κάθε άλλη περίπτωση ο ενοικιαστής που φεύγει εξακολουθεί κατ' αρχήν να οφείλει μισθώματα μέχρι τη λήξη, με αφαίρεση όσων ο εκμισθωτής εξοικονόμησε ή κέρδισε από νέα εκμίσθωση.
Ο οδηγός εξηγεί πώς διαβάζετε το μισθωτήριο, πώς συντάσσετε και επιδίδετε την καταγγελία, πώς διαπραγματεύεστε συναινετική λύση, τι ισχύει για την αποζημίωση του εκμισθωτή και πώς κλείνετε σωστά τη μίσθωση στην ΑΑΔΕ και στις παροχές. Η καταγγελία από τον ιδιοκτήτη και η επιστροφή της εγγύησης αναλύονται σε χωριστούς οδηγούς.
Βασικά στοιχεία
Προθεσμία
Η μίσθωση κατοικίας ισχύει τουλάχιστον τρία έτη (άρθρο 2 παρ. 1 ν. 1703/1987)· πριν από τη συμπλήρωσή τους ο ενοικιαστής φεύγει νόμιμα μόνο με όρο του μισθωτηρίου, με συμφωνία ή για σπουδαίο λόγο. Συμφωνία για σύντμηση της τριετίας ισχύει μόνο αν καταρτιστεί τουλάχιστον έξι μήνες μετά τη σύναψη της μίσθωσης και αποδεικνύεται με συμβολαιογραφικό έγγραφο. Η προθεσμία ειδοποίησης ορίζεται στο μισθωτήριο· μετά την τριετία, σε μίσθωση αορίστου χρόνου, ισχύουν οι προθεσμίες του άρθρου 609 ΑΚ.
Τι να κάνετε
Διαβάστε το μισθωτήριο για όρο πρόωρης καταγγελίας. Τα περισσότερα μισθωτήρια κατοικίας περιέχουν όρο του τύπου «ο μισθωτής δικαιούται να καταγγείλει τη μίσθωση μετά την πάροδο Χ μηνών, με έγγραφη ειδοποίηση Ψ μηνών και καταβολή αποζημίωσης Ζ μισθωμάτων». Αν υπάρχει τέτοιος όρος, αυτός καθορίζει πλήρως τα δικαιώματά σας: από πότε μπορείτε να καταγγείλετε, με πόση προειδοποίηση και τι θα πληρώσετε.
Σημειώστε την ημερομηνία έναρξης, τη συμφωνημένη διάρκεια, το τρέχον μίσθωμα και αν η εγγύηση μπορεί να συμψηφιστεί. Αν το μισθωτήριο είναι προφορικό ή δεν λέει τίποτα για πρόωρη αποχώρηση, ισχύει η ελάχιστη τριετία του άρθρου 2 παρ. 1 του ν. 1703/1987 και πρέπει να στραφείτε σε συμφωνία με τον εκμισθωτή ή σε σπουδαίο λόγο.
Ελέγξτε αν η μίσθωση είναι πράγματι μίσθωση κατοικίας. Ο ν. 1703/1987 (άρθρο 1) εφαρμόζεται σε ακίνητα που χρησιμοποιούνται κατά τη σύμβαση για κύρια κατοικία· σε μικτή χρήση, μόνο αν προέχει η κατοικία. Για επαγγελματική στέγη ισχύουν άλλοι κανόνες: το άρθρο 43 του π.δ. 34/1995 έδινε στον επαγγελματία μισθωτή δικαίωμα καταγγελίας, αρχικά μετά από διετία με αποζημίωση τεσσάρων μισθωμάτων και, μετά από μεταγενέστερη τροποποίηση, νωρίτερα και με μικρότερη αποζημίωση. Για επαγγελματικές μισθώσεις που συνάπτονται μετά τον ν. 4242/2014 το άρθρο 43 δεν εφαρμόζεται.
Η συχνή πεποίθηση ότι «μετά από έξι μήνες φεύγεις πληρώνοντας ένα ενοίκιο» προέρχεται από τις επαγγελματικές μισθώσεις ή από όρους μισθωτηρίων και δεν είναι γενικός κανόνας για τις κατοικίες.
Εξετάστε αν έχετε σπουδαίο λόγο που αφορά τον εκμισθωτή ή το μίσθιο. Ο Αστικός Κώδικας επιτρέπει στον μισθωτή να καταγγείλει όταν ο εκμισθωτής δεν του παραχωρεί ή του αφαιρεί τη συμφωνημένη χρήση, παρά την όχληση, και όταν η κατοικία είναι σε κατάσταση που η χρήση της συνιστά σοβαρό κίνδυνο για την υγεία. Τέτοιοι λόγοι είναι, για παράδειγμα, εκτεταμένη υγρασία και μούχλα που δεν επισκευάζεται, διαρκής διακοπή νερού ή θέρμανσης από υπαιτιότητα του ιδιοκτήτη, ή κατάσταση που καθιστά το διαμέρισμα ακατάλληλο.
Πριν καταγγείλετε, στείλτε εξώδικη όχληση με προθεσμία επισκευής και συγκεντρώστε φωτογραφίες, μηνύματα, έκθεση τεχνικού ή αυτοψία. Η καταγγελία για σπουδαίο λόγο που δεν αποδεικνύεται μετατρέπεται σε πρόωρη αποχώρηση χωρίς δικαίωμα, με τις συνέπειες του βήματος 7.
Προτείνετε στον εκμισθωτή συναινετική λύση. Η συμφωνία λύσης είναι ο ασφαλέστερος δρόμος. Προτείνετε εγγράφως ημερομηνία αποχώρησης, ποσό αποζημίωσης (συνηθισμένη βάση διαπραγμάτευσης είναι ένα έως δύο μισθώματα, ανάλογα με τον υπόλοιπο χρόνο) και, αν θέλετε, την ανάληψη από εσάς της αναζήτησης νέου ενοικιαστή. Ένας φερέγγυος υποψήφιος που είναι έτοιμος να υπογράψει αμέσως μειώνει σημαντικά τη ζημία του εκμισθωτή και ενισχύει τη θέση σας.
Η συμφωνία πρέπει να καταγράφεται σε ιδιωτικό συμφωνητικό με ημερομηνία παράδοσης, το ποσό που καταβάλλεται, την τύχη της εγγύησης και ρητή δήλωση ότι μετά την παράδοση κανένα μέρος δεν έχει άλλη αξίωση από τη μίσθωση. Η απλή προφορική συναίνεση ή ένα μήνυμα «εντάξει, φύγε» δημιουργεί αποδεικτικά προβλήματα αν ο εκμισθωτής αλλάξει γνώμη.
Συντάξτε και επιδώστε την καταγγελία. Όταν στηρίζεστε σε όρο του μισθωτηρίου ή σε σπουδαίο λόγο, η καταγγελία πρέπει να είναι έγγραφη και να φτάσει αποδεδειγμένα στον εκμισθωτή. Ο ασφαλέστερος τρόπος είναι η εξώδικη δήλωση που επιδίδει δικαστικός επιμελητής, σύμφωνα με τον Κώδικα Δικαστικών Επιμελητών (ν. 2318/1995): το αποδεικτικό επίδοσης βεβαιώνει ημερομηνία και περιεχόμενο. Η αμοιβή του επιμελητή είναι κατά κανόνα μικρή σε σχέση με το διακύβευμα.
Στην καταγγελία αναφέρετε το μισθωτήριο (ημερομηνία, διεύθυνση), τη διάταξη ή τον όρο στον οποίο στηρίζεστε, την ημερομηνία από την οποία λύεται η μίσθωση, την πρότασή σας για ημέρα παράδοσης των κλειδιών και τον λογαριασμό IBAN για την επιστροφή της εγγύησης. Η προθεσμία ειδοποίησης μετράει από την επίδοση και όχι από την αποστολή.
Παραδώστε το μίσθιο με πρωτόκολλο και κλείστε τις παροχές. Ορίστε με τον εκμισθωτή ημέρα παράδοσης και συντάξτε πρωτόκολλο παράδοσης-παραλαβής με την κατάσταση κάθε χώρου, τις ενδείξεις μετρητών και τον αριθμό των κλειδιών, με φωτογραφίες. Ο μισθωτής δεν ευθύνεται για τη φθορά από τη συνήθη χρήση. Αν ο εκμισθωτής αρνείται να παραλάβει, επιδώστε του εξώδικη πρόσκληση παραλαβής, ώστε να μην οφείλετε αποζημίωση χρήσης για τον χρόνο μετά τη λύση.
Ζητήστε από τον διαχειριστή εκκαθάριση κοινοχρήστων μέχρι την ημέρα παράδοσης: κατά το άρθρο 2 παρ. 3 του ν. 1703/1987, η καθυστέρηση στα κοινόχρηστα που σας βαρύνουν έχει τις συνέπειες καθυστέρησης μισθώματος. Διακόψτε ή μεταφέρετε ρεύμα, νερό και φυσικό αέριο. Για την επιστροφή της εγγύησης ισχύουν όσα εξηγεί ο χωριστός οδηγός μας.
Αν φύγετε χωρίς δικαίωμα, υπολογίστε τι μπορεί να σας ζητηθεί. Ο ενοικιαστής που εγκαταλείπει το σπίτι πριν από τη λήξη χωρίς όρο, συμφωνία ή σπουδαίο λόγο δεν απαλλάσσεται από το μίσθωμα για τον υπόλοιπο συμβατικό χρόνο. Ο εκμισθωτής όμως πρέπει να αφαιρέσει ό,τι εξοικονόμησε από τη μη χρήση και ό,τι ωφελήθηκε από άλλη αξιοποίηση του ακινήτου, ιδίως από νέα εκμίσθωση. Αν το σπίτι ξαναμισθωθεί σε δύο μήνες, η αξίωσή του περιορίζεται κατά κανόνα σε αυτούς.
Η στάση του εκμισθωτή κρίνεται και με βάση την καλή πίστη: αν αρνείται χωρίς λόγο φερέγγυο ενοικιαστή που του προτείνατε και αφήνει το ακίνητο κενό για να εισπράξει μισθώματα από εσάς, η αξίωσή του μπορεί να κριθεί καταχρηστική (άρθρο 281 ΑΚ). Κρατήστε αποδείξεις κάθε τέτοιας πρότασης.
Δηλώστε τη λύση στην ΑΑΔΕ και ελέγξτε την τελική εκκαθάριση. Η λύση της μίσθωσης δηλώνεται ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα δηλώσεων μισθώσεων ακίνητης περιουσίας της ΑΑΔΕ (myPROPERTY), κατά κανόνα από τον εκμισθωτή, με ημερομηνία λύσης. Αν η δήλωση δεν γίνει, η μίσθωση εμφανίζεται ενεργή, γεγονός που επηρεάζει τη φορολογική δήλωση και των δύο μερών και την έκπτωση ή επιδότηση ενοικίου που τυχόν λαμβάνετε. Ζητήστε από τον εκμισθωτή το αποδεικτικό ή ελέγξτε το στο Taxisnet.
Αν ο εκμισθωτής ασκήσει αγωγή για μισθώματα ή αποζημίωση, αρμόδιο είναι κατά κανόνα το Ειρηνοδικείο με την ειδική διαδικασία των μισθωτικών διαφορών (άρθρα 647 επ. ΚΠολΔ, στα οποία παραπέμπει και το άρθρο 9 του ν. 1703/1987). Οι αξιώσεις του εκμισθωτή για φθορές παραγράφονται σε έξι μήνες από την παράδοση του μισθίου (άρθρο 602 ΑΚ).
Τι να προσέξετε
- Ειδοποίηση με ένα μήνυμα στο κινητό ή προφορικά: χωρίς αποδεικτικό επίδοσης η προθεσμία ειδοποίησης δεν αποδεικνύεται και ο εκμισθωτής μπορεί να ισχυριστεί ότι δεν ενημερώθηκε ποτέ.
- Παράδοση κλειδιών χωρίς πρωτόκολλο ή χωρίς συμφωνία λύσης: ο εκμισθωτής μπορεί αργότερα να ζητήσει μισθώματα μέχρι τη λήξη και αποζημίωση για ζημιές που δεν καταγράφηκαν.
- Εφαρμογή στην κατοικία του κανόνα των επαγγελματικών μισθώσεων («έξι μήνες και ένα ενοίκιο»): χωρίς σχετικό όρο στο μισθωτήριο ο κανόνας αυτός δεν ισχύει για μίσθωση κατοικίας.
- Συμψηφισμός του τελευταίου μισθώματος με την εγγύηση χωρίς συμφωνία: ο εκμισθωτής μπορεί να θεωρήσει ότι καθυστερείτε μίσθωμα και να διατηρήσει την εγγύηση για τις ζημιές.
- Καταγγελία για σπουδαίο λόγο χωρίς προηγούμενη όχληση και χωρίς τεκμηρίωση του προβλήματος: αν το δικαστήριο δεν δεχθεί τον λόγο, η αποχώρηση θεωρείται πρόωρη χωρίς δικαίωμα.
- Υπέρμετρη ρήτρα αποζημίωσης στο μισθωτήριο (για παράδειγμα όλα τα μισθώματα μέχρι τη λήξη): δεν την πληρώνετε αυτόματα· μπορείτε να ζητήσετε από το δικαστήριο μείωση της ποινικής ρήτρας που είναι δυσανάλογα μεγάλη (άρθρο 409 ΑΚ).
- Αδράνεια μετά την αποχώρηση: αν δεν δηλωθεί η λύση στην ΑΑΔΕ και δεν διακοπούν οι παροχές στο όνομά σας, συνεχίζετε να χρεώνεστε λογαριασμούς και φορολογικά δεδομένα για ακίνητο που δεν χρησιμοποιείτε.
Νομική βάση
Συχνές ερωτήσεις
Μπορώ να φύγω από το σπίτι πριν τελειώσει το συμβόλαιο;
Μπορείτε να φύγετε, αλλά χωρίς όρο στο μισθωτήριο, συμφωνία με τον ιδιοκτήτη ή σπουδαίο λόγο κινδυνεύετε να οφείλετε μισθώματα μέχρι τη λήξη. Ο ιδιοκτήτης αφαιρεί όσα εξοικονόμησε και όσα κέρδισε από νέα εκμίσθωση. Ξεκινήστε από το μισθωτήριο και προτείνετε γραπτή συμφωνία λύσης.
Ισχύει ότι μετά από έξι μήνες φεύγω πληρώνοντας ένα ενοίκιο;
Όχι ως γενικός κανόνας για κατοικίες. Ρύθμιση με έξι μήνες και αποζημίωση ενός μισθώματος υπήρξε για επαγγελματικές μισθώσεις (άρθρο 43 π.δ. 34/1995, όπως τροποποιήθηκε) και δεν εφαρμόζεται σε όσες συνάπτονται μετά τον ν. 4242/2014. Στις κατοικίες ισχύει μόνο αν το προβλέπει το μισθωτήριο ή αν συμφωνήσει ο ιδιοκτήτης.
Πόσο νωρίτερα πρέπει να ειδοποιήσω τον ιδιοκτήτη;
Όσο ορίζει το μισθωτήριο, συνήθως ένας έως τρεις μήνες. Αν η μίσθωση έχει συμπληρώσει την τριετία και έχει γίνει αορίστου χρόνου, ισχύουν οι προθεσμίες του άρθρου 609 ΑΚ: με μηνιαίο μίσθωμα, τουλάχιστον δεκαπέντε ημέρες πριν από το τέλος του μήνα. Η προθεσμία μετράει από την επίδοση της καταγγελίας.
Τι αποζημίωση οφείλω αν φύγω νωρίτερα;
Αν το μισθωτήριο ορίζει αποζημίωση, αυτή οφείλεται, εκτός αν είναι υπέρμετρη, οπότε μπορεί να μειωθεί δικαστικά (άρθρο 409 ΑΚ). Χωρίς όρο, ο ιδιοκτήτης μπορεί να ζητήσει τα μισθώματα του υπόλοιπου χρόνου, μείον όσα εξοικονόμησε και όσα εισέπραξε από νέο ενοικιαστή. Στην πράξη η διαπραγμάτευση καταλήγει συχνά σε ένα έως δύο μισθώματα.
Αν βρω εγώ νέο ενοικιαστή, απαλλάσσομαι;
Όχι αυτόματα· ο ιδιοκτήτης δεν υποχρεούται να δεχθεί τον υποψήφιο. Αν όμως αρνείται χωρίς σοβαρό λόγο φερέγγυο ενοικιαστή και αφήνει το σπίτι κενό για να σας χρεώνει, η αξίωσή του μπορεί να κριθεί καταχρηστική (άρθρο 281 ΑΚ). Κρατήστε γραπτή απόδειξη της πρότασης και των στοιχείων του υποψηφίου.
Μπορώ να φύγω αμέσως επειδή το σπίτι έχει υγρασία και μούχλα;
Αν η κατάσταση της κατοικίας συνιστά σοβαρό κίνδυνο για την υγεία ή ο ιδιοκτήτης δεν επισκευάζει ελαττώματα που σας στερούν τη χρήση, ο Αστικός Κώδικας σας επιτρέπει να καταγγείλετε. Στείλτε πρώτα εξώδικη όχληση με προθεσμία επισκευής και τεκμηριώστε το πρόβλημα με φωτογραφίες και γνώμη τεχνικού ή γιατρού.
Μπορεί να συμφωνηθεί μικρότερη διάρκεια από τρία χρόνια;
Η αρχική συμφωνία για μικρότερο χρόνο δεν αρκεί, γιατί η μίσθωση κατοικίας ισχύει τουλάχιστον τρία έτη. Κατά το άρθρο 2 παρ. 1 του ν. 1703/1987, σύντμηση επιτρέπεται με νεότερη συμφωνία που γίνεται τουλάχιστον έξι μήνες μετά τη σύναψη της μίσθωσης και αποδεικνύεται με συμβολαιογραφικό έγγραφο. Η συναινετική λύση με παράδοση του μισθίου είναι επίσης δυνατή.
Μπορώ να μην πληρώσω τα δύο τελευταία ενοίκια και να κρατήσει ο ιδιοκτήτης την εγγύηση;
Μόνο αν το συμφωνήσετε γραπτώς. Η εγγύηση εξασφαλίζει τον ιδιοκτήτη για ζημιές και οφειλές που θα φανούν κατά την παράδοση. Αν τη συμψηφίσετε μονομερώς, ο ιδιοκτήτης μπορεί να σας θεωρήσει υπερήμερο στο μίσθωμα και να κρατήσει την εγγύηση για άλλες αξιώσεις.
Πρέπει να δηλωθεί κάπου η λύση της μίσθωσης;
Ναι. Η λύση δηλώνεται ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα μισθώσεων της ΑΑΔΕ, κατά κανόνα από τον ιδιοκτήτη, με την ημερομηνία λύσης. Ελέγξτε ότι έγινε, γιατί ενεργή μίσθωση στο όνομά σας επηρεάζει τη φορολογική σας δήλωση και τυχόν επιδότηση ή έκπτωση ενοικίου.
Ισχύουν τα ίδια αν νοικιάζω γραφείο ή κατάστημα;
Όχι. Οι επαγγελματικές μισθώσεις ρυθμίζονται από το π.δ. 34/1995 και τον ν. 4242/2014, με δική τους διάρκεια και κανόνες καταγγελίας. Για μισθώσεις που συνάφθηκαν μετά τον ν. 4242/2014 το άρθρο 43 του π.δ. 34/1995 για την καταγγελία από τον μισθωτή δεν εφαρμόζεται, οπότε κρίσιμοι είναι οι όροι της σύμβασης.
Νομικός οδηγός: όλοι οι οδηγοί
Ανάλυση του εγγράφου μου →Σύμβαση μίσθωσης κατοικίαςΝομικός οδηγόςΥποδείγματα συμβάσεωνΑρχική σελίδα της χώρας