Επίσημες πηγέςet.gr · EUR-Lex
Europaius

Προσφυγή κατά προστίμου: ενδικοφανής και δικαστική οδός

Όταν μια δημόσια αρχή σας επιβάλλει διοικητικό πρόστιμο, για παράδειγμα ο δήμος, η Επιθεώρηση Εργασίας, ο ΕΦΚΑ, η αρχή προστασίας του καταναλωτή ή η εφορία, η πράξη αυτή δεν είναι δικαστική απόφαση και μπορεί να προσβληθεί. Ο δρόμος εξαρτάται από τον νόμο που στηρίζει το πρόστιμο: κάποιοι νόμοι προβλέπουν υποχρεωτική ενδικοφανή προσφυγή στην ίδια ή σε ανώτερη αρχή πριν από κάθε δίκη, άλλοι αφήνουν ανοιχτό μόνο τον δρόμο προς το διοικητικό δικαστήριο, ενώ όπου δεν υπάρχει ειδική ρύθμιση ισχύουν οι γενικοί κανόνες του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας (ν. 2690/1999) και του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας (ν. 2717/1999). Ο οδηγός αφορά τα διοικητικά πρόστιμα γενικά και εξηγεί πώς εντοπίζετε το σωστό ένδικο βοήθημα, ποιες προθεσμίες τρέχουν από την επίδοση, τι περιέχει η προσφυγή, πότε χρειάζεστε δικηγόρο και παράβολο, και πώς ζητάτε αναστολή της εκτέλεσης ώστε να μη βεβαιωθεί και να μην εισπραχθεί το ποσό όσο εκκρεμεί η υπόθεση. Δεν αναλύει τις κλήσεις του ΚΟΚ και την κατάσχεση από την εφορία, για τις οποίες υπάρχουν ξεχωριστοί οδηγοί, και δεν αφορά ποινικές κυρώσεις. Στόχος είναι να μη χάσετε μια αποκλειστική προθεσμία και να καταλήξετε είτε σε ακύρωση ή μείωση του προστίμου είτε, τουλάχιστον, σε ρύθμιση με πλήρη γνώση των δικαιωμάτων σας.

Διοικητικό δίκαιο

Βασικά στοιχεία

Προθεσμία

Οι προθεσμίες είναι αποκλειστικές και τρέχουν από την επίδοση ή την πλήρη γνώση της πράξης. Αν ο ειδικός νόμος δεν ορίζει άλλη, η προσφυγή στο διοικητικό δικαστήριο ασκείται μέσα σε 60 ημέρες, ή σε 90 ημέρες αν ο ενδιαφερόμενος διαμένει στην αλλοδαπή (άρθρο 66 ΚΔΔ). Πολλοί ειδικοί νόμοι ορίζουν πολύ συντομότερη προθεσμία για την ενδικοφανή προσφυγή, π.χ. 3 ημέρες για τις αντιρρήσεις στον ΚΟΚ και 30 ημέρες στη φορολογική διαδικασία, γι' αυτό διαβάστε πρώτα τι αναγράφει η ίδια η πράξη. Η αρχή οφείλει να αποφανθεί για την ενδικοφανή προσφυγή μέσα σε 3 μήνες, αλλιώς θεωρείται ότι την απέρριψε και ανοίγει ο δρόμος προς το δικαστήριο (άρθρο 25 παρ. 2 ν. 2690/1999 και άρθρο 63 παρ. 4 ΚΔΔ).

Τι να κάνετε

  1. Εντοπίστε ακριβώς τι σας κοινοποιήθηκε και ποια αρχή το εξέδωσε. Διαβάστε την πράξη επιβολής ή τη βεβαίωση της παράβασης και σημειώστε την αρχή, τη διάταξη στην οποία στηρίζεται το πρόστιμο, το ποσό, την ημερομηνία επίδοσης και κάθε οδηγία για προσφυγή. Σύμφωνα με το άρθρο 16 του ν. 2690/1999, η ατομική διοικητική πράξη πρέπει να αναφέρει την τυχόν δυνατότητα ενδικοφανούς προσφυγής, το αρμόδιο όργανο, την προθεσμία και τις συνέπειες της παράλειψης. Η παράλειψη αυτής της μνείας δεν ακυρώνει την πράξη, αλλά προσφυγή που ασκείται σύμφωνα με τις πληροφορίες της υπηρεσίας δεν μπορεί να παραγάγει συνέπειες σε βάρος σας. Κρατήστε τον φάκελο επίδοσης και τον φάκελο που αποδεικνύει πότε παραλάβατε την πράξη.
  2. Μετρήστε την προθεσμία από την ημέρα που την παραλάβατε ή που λάβατε πλήρη γνώση της. Το άρθρο 10 του ν. 2690/1999 ορίζει ότι οι προθεσμίες των ενδιαφερομένων είναι αποκλειστικές, δηλαδή δεν παρατείνονται και η εκπρόθεσμη προσφυγή απορρίπτεται. Αν δεν υπάρχει ειδική ρύθμιση, η δικαστική προσφυγή έχει προθεσμία 60 ημερών, ή 90 ημερών για όποιον διαμένει στο εξωτερικό (άρθρο 66 ΚΔΔ), και μπορεί να ασκηθεί ακόμη και πριν από την επίδοση. Σε περίπτωση θανάτου του παραλήπτη μέσα στην προθεσμία, οι κληρονόμοι έχουν νέα ισόχρονη προθεσμία από τη στιγμή που έλαβαν γνώση. Σημειώστε τη λήξη στο ημερολόγιο με περιθώριο ασφαλείας, ώστε η κατάθεση να γίνει τουλάχιστον μία εβδομάδα νωρίτερα.
  3. Κρίνετε ποιο είδος προσφυγής επιτρέπεται. Αν ειδική διάταξη προβλέπει ενδικοφανή προσφυγή, ασκείται πρώτα αυτή, ενώπιον του οργάνου και μέσα στην προθεσμία που ορίζει ο ίδιος ο νόμος (άρθρο 25 ν. 2690/1999), και το δικαστήριο επιλαμβάνεται μόνο κατά της πράξης που θα εκδοθεί γι' αυτήν (άρθρο 63 παρ. 3 ΚΔΔ). Αν δεν προβλέπεται ενδικοφανής, μπορείτε με αίτηση θεραπείας να ζητήσετε από την αρχή που εξέδωσε την πράξη να την ανακαλέσει ή να την τροποποιήσει, ή με ιεραρχική προσφυγή από την προϊσταμένη αρχή να την ακυρώσει (άρθρο 24 ν. 2690/1999). Η διάκριση έχει πρακτική σημασία: η ειδική ή ενδικοφανής προσφυγή είναι προϋπόθεση του παραδεκτού, ενώ η αίτηση θεραπείας είναι προαιρετική.
  4. Συντάξτε την ενδικοφανή προσφυγή, την αίτηση θεραπείας ή την ιεραρχική προσφυγή με συγκεκριμένους λόγους. Αναφέρετε τα στοιχεία σας, την πράξη που προσβάλλετε με αριθμό και ημερομηνία, την αρχή που την εξέδωσε και το αίτημα: ακύρωση, τροποποίηση ή μείωση του ποσού. Οι λόγοι πρέπει να είναι συγκεκριμένοι: έλλειψη αρμοδιότητας, μη τήρηση της διαδικασίας ή του δικαιώματος ακρόασης, εσφαλμένη εφαρμογή της διάταξης, ανυπαρξία της παράβασης, δυσανάλογο ύψος του προστίμου. Επισυνάψτε αποδεικτικά, φωτογραφίες, συμβάσεις, αποδείξεις και ζητήστε βεβαίωση ημερομηνίας υποβολής. Κατά το άρθρο 63 παρ. 8 ΚΔΔ, η αρχή οφείλει να χορηγεί ατελώς βεβαίωση της ημερομηνίας υποβολής της αίτησης ή άσκησης της ενδικοφανούς προσφυγής.
  5. Ζητήστε ταυτόχρονα αναστολή της εκτέλεσης από την ίδια την αρχή. Σύμφωνα με το άρθρο 26 του ν. 2690/1999, όταν ασκηθεί διοικητική προσφυγή, η αρμόδια αρχή μπορεί, ύστερα από αίτηση του ενδιαφερομένου ή και αυτεπαγγέλτως, να αναστείλει την εκτέλεση της πράξης ωσότου αποφανθεί και πάντως όχι πέρα από την προθεσμία που ορίζεται για την απόφασή της. Η δυνατότητα αυτή είναι διακριτική, γι' αυτό η αίτηση πρέπει να αιτιολογεί τον κίνδυνο: επίσχεση λογαριασμού, μπλοκάρισμα δραστηριότητας, ανεπανόρθωτη οικονομική ζημία. Αν η απάντηση καθυστερεί, εξετάστε αν συμφέρει να πληρώσετε με επιφύλαξη, ώστε να μην τρέξουν προσαυξήσεις, κρατώντας το δικαίωμα επιστροφής σε περίπτωση ακύρωσης.
  6. Περιμένετε την απόφαση μέσα στην προθεσμία του νόμου και παρακολουθήστε τον χρόνο. Αν ο ειδικός νόμος δεν ορίζει διαφορετική προθεσμία, το αρμόδιο όργανο οφείλει να γνωστοποιήσει την απόφασή του στην ειδική διοικητική προσφυγή το αργότερο σε 30 ημέρες και στην ενδικοφανή προσφυγή το αργότερο σε 3 μήνες (άρθρο 25 παρ. 2 ν. 2690/1999). Αν παρέλθει άπρακτος ο χρόνος αυτός, η προσφυγή μπορεί να στραφεί κατά της τεκμαιρόμενης απόρριψης (άρθρο 63 παρ. 4 ΚΔΔ). Αν ασκήσατε αίτηση θεραπείας ή ιεραρχική προσφυγή, η προθεσμία της δικαστικής προσφυγής διακόπτεται μία μόνο φορά και ξεκινά εξαρχής μετά την απάντηση ή την πάροδο 30 ημερών (άρθρο 67 ΚΔΔ), με εξαίρεση τις φορολογικές διαφορές.
  7. Ασκήστε την προσφυγή στο αρμόδιο διοικητικό δικαστήριο με δικηγόρο. Το δικόγραφο πρέπει να περιέχει τα στοιχεία του άρθρου 45 ΚΔΔ, να προσδιορίζει με ακρίβεια την προσβαλλόμενη πράξη, την αρχή που την εξέδωσε και τους λόγους, και να περιλαμβάνει σαφές αίτημα ακύρωσης ή τροποποίησης (άρθρο 68 ΚΔΔ). Έννομο συμφέρον έχει όποιος έχει άμεσο, προσωπικό και ενεστώς συμφέρον (άρθρο 64). Ο Κώδικας προβλέπει διαδικαστικές πράξεις μέσω δικαστικού πληρεξούσιου, με περιορισμένες εξαιρέσεις (άρθρο 27), οπότε σχεδόν πάντα χρειάζεται δικηγόρος. Για το παραδεκτό απαιτείται ηλεκτρονικό παράβολο, του οποίου το αποδεικτικό προσκομίζεται ως την πρώτη συζήτηση (άρθρο 277), και το ύψος καθορίζεται από την ισχύουσα νομοθεσία.
  8. Ζητήστε αναστολή εκτέλεσης από το δικαστήριο, αν χρειάζεται. Κατά το άρθρο 69 ΚΔΔ, η προθεσμία και η άσκηση της προσφυγής δεν αναστέλλουν την εκτέλεση της πράξης, με σημαντική εξαίρεση τα χρηματικά ποσά που αφορούν φορολογικές απαιτήσεις και τις αυτοτελείς χρηματικές κυρώσεις για παράβαση της φορολογικής νομοθεσίας, όπου η αναστολή είναι αυτοδίκαιη, με την επιφύλαξη ειδικών διατάξεων. Σε κάθε άλλη περίπτωση υποβάλλετε αίτηση αναστολής στο δικαστήριο όπου εκκρεμεί η προσφυγή (άρθρα 200 έως 203 ΚΔΔ). Λόγο αναστολής θεμελιώνει η υλική ή ηθική βλάβη που θα προκύψει από την άμεση εκτέλεση και θα είναι αδύνατο ή ιδιαίτερα δύσκολο να επανορθωθεί (άρθρο 202). Δεύτερη αίτηση κατά της ίδιας πράξης είναι απαράδεκτη (άρθρο 203 παρ. 6), γι' αυτό η πρώτη πρέπει να είναι πλήρως τεκμηριωμένη.
  9. Μετά την πρωτόδικη απόφαση εξετάστε έφεση ή ρύθμιση. Το δικαστήριο ελέγχει την πράξη κατά το νόμο και την ουσία και, αν δεχτεί την προσφυγή, ακυρώνει την πράξη ή την τροποποιεί, χωρίς να μπορεί να χειροτερεύσει τη θέση του προσφεύγοντος (άρθρο 79 ΚΔΔ). Έφεση υπόκειται η πρωτόδικη απόφαση, με προθεσμία 60 ημερών από την επίδοση και κάθε νομικό ή πραγματικό σφάλμα ως λόγο (άρθρα 92, 94 και 95 ΚΔΔ), εκτός αν το αντικείμενο της χρηματικής διαφοράς δεν υπερβαίνει τις 5.000 ευρώ· για τέτοια πρόστιμα η πρωτόδικη απόφαση δεν προσβάλλεται με έφεση (άρθρο 92 ΚΔΔ όπως τροποποιήθηκε με τον ν. 3900/2010), οπότε όλα κρίνονται στον πρώτο βαθμό. Αν η απόφαση είναι εις βάρος σας, συζητήστε με τον δικηγόρο σας αν η έφεση αξίζει το κόστος ή αν συμφέρει διακανονισμός. Για κλήσεις κυκλοφορίας και κατασχέσεις της εφορίας ακολουθήστε τους αντίστοιχους οδηγούς της ενότητας.

Τι να προσέξετε

Νομική βάση

4
Αυτός ο νόμος κυρώνει τον Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας, ο οποίος θεσπίζει κανόνες για τον τρόπο λειτουργίας της δημόσιας διοίκησης και τις σχέσεις…
Αυτός ο νόμος, ο Κώδικας Διοικητικής Δικονομίας, καθορίζει τους κανόνες και τις διαδικασίες για τις υποθέσεις που εκδικάζονται στα διοικητικά…
Αυτός ο νόμος κυρώνει τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, ο οποίος καθορίζει τους κανόνες οδικής συμπεριφοράς, την οδική σήμανση και σηματοδότηση, καθώς…

Συχνές ερωτήσεις

10
Πόσο χρόνο έχω για να προσβάλω ένα πρόστιμο;

Εξαρτάται από τον νόμο που επιβάλλει το πρόστιμο. Αν δεν υπάρχει ειδική ρύθμιση, η προσφυγή στο διοικητικό δικαστήριο ασκείται σε 60 ημέρες από την επίδοση ή την πλήρη γνώση της πράξης (άρθρο 66 ΚΔΔ), ή σε 90 ημέρες για όποιον διαμένει στο εξωτερικό. Οι ειδικοί νόμοι συχνά ορίζουν μικρότερη προθεσμία για την ενδικοφανή προσφυγή, οπότε ελέγξτε πρώτα την ίδια την πράξη.

Τι διαφορά έχει η ενδικοφανής προσφυγή από την προσφυγή στο δικαστήριο;

Η ενδικοφανής προσφυγή απευθύνεται στη διοίκηση, στην ίδια ή στην ιεραρχικά ανώτερη αρχή, και ελέγχει συνήθως τη νομιμότητα και την ουσία της πράξης (άρθρο 25 ν. 2690/1999). Η προσφυγή του ΚΔΔ ασκείται στο διοικητικό δικαστήριο. Όπου ο νόμος προβλέπει ενδικοφανή, πρέπει να προηγηθεί και η δικαστική προσφυγή στρέφεται κατά της απόφασης που θα εκδοθεί.

Είναι υποχρεωτικό να ασκήσω ενδικοφανή προσφυγή πριν πάω στο δικαστήριο;

Μόνο όπου την προβλέπει ειδική διάταξη. Αν προβλέπεται και δεν την ασκήσετε, η δικαστική προσφυγή είναι απαράδεκτη, εκτός αν η αρχή δεν σας ενημέρωσε πλήρως για την υποχρέωση και τους όρους της (άρθρο 63 παρ. 3 ΚΔΔ). Αν δεν προβλέπεται, η αίτηση θεραπείας ή η ιεραρχική προσφυγή είναι προαιρετικές.

Αν δεν απαντήσει η αρχή στην προσφυγή μου, τι κάνω;

Αν ο ειδικός νόμος δεν ορίζει άλλη προθεσμία, η αρχή οφείλει να απαντήσει στην ειδική προσφυγή σε 30 ημέρες και στην ενδικοφανή σε 3 μήνες (άρθρο 25 παρ. 2 ν. 2690/1999). Μετά την πάροδο της προθεσμίας θεωρείται ότι απέρριψε την προσφυγή και μπορείτε να προσφύγετε στο δικαστήριο κατά της τεκμαιρόμενης απόρριψης (άρθρο 63 παρ. 4 ΚΔΔ).

Αναστέλλεται η πληρωμή του προστίμου όσο εκκρεμεί η προσφυγή;

Κατά κανόνα όχι. Το άρθρο 69 ΚΔΔ ορίζει ότι η προθεσμία και η άσκηση της προσφυγής δεν αναστέλλουν την εκτέλεση της πράξης. Εξαίρεση είναι οι φορολογικές απαιτήσεις και οι αυτοτελείς χρηματικές κυρώσεις για παράβαση της φορολογικής νομοθεσίας. Για κάθε άλλο πρόστιμο πρέπει να ζητήσετε ειδικά αναστολή από την αρχή ή το δικαστήριο.

Πώς ζητάω αναστολή εκτέλεσης και πότε την παίρνω;

Υποβάλλετε αίτηση στο δικαστήριο όπου εκκρεμεί η προσφυγή (άρθρα 200 έως 203 ΚΔΔ). Λόγο αναστολής θεμελιώνει η βλάβη από την άμεση εκτέλεση, αν η επανόρθωσή της θα είναι αδύνατη ή ιδιαίτερα δύσκολη. Αποκλείεται όταν το δημόσιο συμφέρον επιβάλλει την εκτέλεση ή η προσφυγή είναι προδήλως απαράδεκτη ή αβάσιμη. Δεύτερη αίτηση για την ίδια πράξη δεν επιτρέπεται.

Χρειάζομαι δικηγόρο για την προσφυγή;

Στη δικαστική προσφυγή κατά κανόνα ναι, γιατί ο ΚΔΔ προβλέπει ότι οι διάδικοι ενεργούν διαδικαστικές πράξεις με δικαστικό πληρεξούσιο και δέχεται εξαιρέσεις μόνο σε περιορισμένες περιπτώσεις (άρθρο 27). Η ενδικοφανής προσφυγή ή η αίτηση θεραπείας μπορεί να συνταχθεί και από τον ίδιο τον ενδιαφερόμενο, αρκεί να είναι εμπρόθεσμη και αιτιολογημένη.

Μπορεί το δικαστήριο να μειώσει το πρόστιμο;

Στη διαφορά ουσίας το δικαστήριο ελέγχει την πράξη κατά το νόμο και την ουσία και μπορεί να την ακυρώσει ολικά ή μερικά ή να την τροποποιήσει (άρθρο 79 ΚΔΔ). Πρέπει όμως να έχετε ζητήσει μείωση ή τροποποίηση και να έχετε προβάλει λόγους ανάλογους με το πρόστιμο. Σε κάθε περίπτωση δεν μπορεί να επιδεινώσει τη θέση σας.

Τι γίνεται αν η πράξη δεν αναφέρει ότι μπορώ να προσφύγω;

Η ατομική πράξη πρέπει να αναφέρει τη δυνατότητα ενδικοφανούς προσφυγής, το όργανο, την προθεσμία και τις συνέπειες (άρθρο 16 ν. 2690/1999). Η παράλειψη δεν ακυρώνει την πράξη, αλλά προσφυγή που ασκείται σύμφωνα με τις πληροφορίες της υπηρεσίας δεν μπορεί να βλάψει τον προσφεύγοντα. Μην υποθέσετε ότι έχετε περισσότερο χρόνο: ελέγξτε τον νόμο.

Ποια είναι τα δικαστικά έξοδα και το παράβολο;

Για το παραδεκτό της προσφυγής απαιτείται το προβλεπόμενο παράβολο, με αποδεικτικό καταβολής που προσκομίζεται ως την πρώτη συζήτηση (άρθρο 277 ΚΔΔ). Το ύψος του καθορίζεται από την ισχύουσα νομοθεσία και πληρώνεται ηλεκτρονικά, γι' αυτό ελέγξτε το ποσό πριν από την κατάθεση. Προστίθεται η αμοιβή του δικηγόρου. Αν η προσφυγή γίνει δεκτή, το παράβολο αποδίδεται σε εσάς· αν απορριφθεί, καταπίπτει υπέρ του Δημοσίου (άρθρο 277 παρ. 9 ΚΔΔ).

Νομικός οδηγός: όλοι οι οδηγοί

6

Ανάλυση του εγγράφου μου →Νομικός οδηγόςΥποδείγματα συμβάσεωνΑρχική σελίδα της χώρας

Ενημέρωση: · Πηγές: Ν. 2690/1999 Κώδικας Διοικητικής Διαδικασίας, άρθρα 10, 16, 24, 25 και 26: προθεσμίες, αίτηση θεραπείας, ιεραρχική και ενδικοφανής προσφυγή, αναστολή εκτέλεσης (κείμενο 1999), Ν. 2717/1999 Κώδικας Διοικητικής Δικονομίας, άρθρα 27, 45, 63 έως 70, 79, 92 έως 95, 200 έως 203 και 277: προσφυγή, προθεσμία 60 ημερών, αναστολή, έφεση, παράβολο (κείμενο 1999), Ν. 2696/1999 Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας, άρθρο 104: παράδειγμα ειδικής ρύθμισης με αντιρρήσεις τριών ημερών (ιστορικό κείμενο, ισχύει ο ν. 5209/2025), Ν. 4174/2013 Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας, άρθρο 63: ενδικοφανής προσφυγή κατά φορολογικών προστίμων, ισχύον κείμενο, et.gr, EUR-Lex

Οι επεξηγήσεις παράγονται από το επίσημο κείμενο και είναι ενδεικτικές· δεσμευτικό είναι μόνο το πλήρες κείμενο, στο οποίο παραπέμπει κάθε σελίδα. Η Europaius παρέχει νομική πληροφόρηση, όχι δικηγορικές υπηρεσίες.