VvE: rechten en plichten als appartementseigenaar
Wie een appartement koopt, koopt geen losse woning, maar een appartementsrecht: een aandeel in het hele gebouw met het uitsluitend gebruik van een bepaald gedeelte (art. 5:106 lid 4 BW). Daarmee wordt u van rechtswege lid van de vereniging van eigenaars (art. 5:125 lid 2 BW). Die VvE beheert de gemeenschappelijke gedeelten, int de bijdragen en houdt een reservefonds aan. De vergadering van eigenaars heeft alle bevoegdheden die niet aan het bestuur zijn opgedragen (art. 5:125 lid 1 BW).
De spelregels staan in de akte van splitsing en het reglement dat daar deel van uitmaakt (art. 5:111 en 5:112 BW). Daarin leest u hoeveel stemmen u heeft, welk deel van de kosten voor uw rekening komt en wat u met uw eigen appartement mag doen. Veel conflicten ontstaan doordat eigenaars die stukken pas openslaan als het al misgaat: na een besluit over een dure gevelrenovatie, een verbod op kortverhuur of een weigering om een dakkapel toe te staan.
Deze handleiding laat zien hoe u de splitsingsakte leest, wat u moet betalen en waarom, hoe het reservefonds en het meerjarenonderhoudsplan werken, hoe u een besluit laat vernietigen binnen de korte termijn van één maand (art. 5:130 BW) en hoe u via de kantonrechter een vervangende machtiging krijgt als de VvE zonder redelijke grond weigert mee te werken (art. 5:121 BW).
Kernpunten
Termijn
Een verzoek tot vernietiging van een besluit van de VvE moet binnen een maand bij de kantonrechter worden ingediend, te rekenen vanaf de dag waarop u van het besluit heeft kennisgenomen of had kunnen kennisnemen (art. 5:130 lid 2 BW). Was u niet op de vergadering, dan begint die maand volgens de Hoge Raad in de regel op het moment dat de VvE de besluiten op de gebruikelijke manier bekendmaakt, bijvoorbeeld door toezending van de notulen of een besluitenlijst (HR 21 juni 2019, ECLI:NL:HR:2019:1022). Hoger beroep tegen de beschikking van de kantonrechter moet binnen een maand na de dagtekening worden ingesteld (art. 5:130 lid 3 BW).
Wat te doen
Vraag de splitsingsstukken op en lees ze. De akte van splitsing staat ingeschreven in de openbare registers van het Kadaster en vermeldt de ligging van het gebouw, een nauwkeurige omschrijving van de privégedeelten met de bijbehorende splitsingstekening, de kadastrale aanduiding van uw appartementsrecht en een reglement (art. 5:111 BW). Vaak verwijst de akte naar een modelreglement; de bepalingen daarvan gelden dan als onderdeel van uw reglement (art. 5:111 onder d BW).
Noteer vooral: welke gedeelten privé zijn en welke gemeenschappelijk (balkons, kozijnen, leidingen en de voordeur zijn vaak gemeenschappelijk), uw breukdeel of aandeel in de kosten, het aantal stemmen per appartement, en de regels over gebruik, verhuur en verbouwen. Een bepaling in de splitsingsakte wordt naar objectieve maatstaven uitgelegd aan de hand van de bewoordingen en de inhoud van de hele akte (HR 6 december 2024, ECLI:NL:HR:2024:1809).
Breng de organisatie van de VvE in kaart. De VvE is een rechtspersoon (art. 5:124 lid 1 BW) met twee organen: de vergadering van eigenaars en het bestuur. Het bestuur wordt door de vergadering benoemd, beheert de middelen van de vereniging en voert de besluiten uit (art. 5:131 lid 2 en 3 BW); bij grotere complexen is dat vaak een professionele beheerder. Alle appartementseigenaars hebben toegang tot de vergadering, en besluiten worden genomen bij volstrekte meerderheid van de uitgebrachte stemmen, tenzij de statuten anders bepalen (art. 5:127 lid 1 BW).
Controleer of de VvE actief is: is er een bestuur, wordt er jaarlijks vergaderd, is er een exploitatierekening en een begroting? Het reglement moet een regeling bevatten voor een jaarlijks op te stellen exploitatierekening over het voorafgaande jaar en voor de bijdragen (art. 5:112 lid 1 onder b BW).
Betaal de bijdragen en controleer de verdeling. In de schulden en kosten die volgens de wet of het reglement voor rekening van de gezamenlijke eigenaars komen, draagt ieder appartementsrecht een gelijk deel bij, tenzij het reglement een andere verhouding bepaalt (art. 5:113 lid 2 BW). Het reglement bepaalt welke kosten gemeenschappelijk zijn (art. 5:112 lid 1 onder a BW); de statuten regelen de periodieke, ten minste jaarlijkse bijdragen (art. 5:112 lid 2 onder c BW).
U kunt uw bijdrage niet eenzijdig verlagen of inhouden omdat u het oneens bent met een uitgave. Wie niet betaalt, kan door de VvE worden aangesproken; de vereniging ziet toe op de nakoming van de verplichtingen van de eigenaars en kan daarvoor tegen hen procederen (art. 5:126 lid 6 BW). Bent u het niet eens met het besluit over de begroting of een bijzondere heffing, ga dan naar stap 6.
Controleer het reservefonds en het meerjarenonderhoudsplan. De VvE moet een reservefonds aanhouden voor andere dan de gewone jaarlijkse kosten (art. 5:126 lid 1 BW). Bij een gebouw dat geheel of gedeeltelijk voor bewoning bestemd is, bedraagt de jaarlijkse reservering ten minste het bedrag dat volgt uit een door de vergadering vastgesteld meerjarenonderhoudsplan, of ten minste 0,5 % van de herbouwwaarde (art. 5:126 lid 2 BW). Het plan mag ten hoogste vijf jaar oud zijn, moet ten minste tien jaar bestrijken en de verwachte kosten gelijkmatig over de jaren verdelen.
De bijdragen voor het reservefonds staan op een aparte betaal- of spaarrekening op naam van de VvE; afwijken kan alleen bij reglement, met een besluit van ten minste vier vijfde van de stemmen of via een bankgarantie (art. 5:126 lid 3 BW). Een te laag fonds betekent later een forse extra heffing of een lening die de VvE mag aangaan (art. 5:126 lid 4 BW).
Let bij koop of verkoop op de bijdragen en de verklaring van de VvE. Na de overdracht moet de koper de VvE onverwijld schriftelijk van zijn verkrijging op de hoogte stellen (art. 5:122 lid 2 BW). Voor bijdragen die in het lopende of het voorafgaande boekjaar opeisbaar zijn geworden of nog worden, zijn koper en verkoper hoofdelijk aansprakelijk, tenzij het reglement anders bepaalt (art. 5:122 lid 3 en 4 BW).
De notaris hecht aan de leveringsakte een verklaring van het bestuur met wat de verkoper op de dag van overdracht schuldig is, de omvang van het reservefonds en de schulden van de VvE (art. 5:122 lid 5 en 6 BW). De koper is jegens de VvE niet verder aansprakelijk dan het bedrag uit die opgave. Lees de verklaring als koper goed: een klein reservefonds of een openstaande lening voor groot onderhoud bepaalt mede wat het appartement waard is.
Laat een onrechtmatig besluit vernietigen. Een besluit van de vergadering of het bestuur is vernietigbaar bij strijd met wettelijke of statutaire regels over de totstandkoming van besluiten (bijvoorbeeld een te late oproeping), bij strijd met de redelijkheid en billijkheid of bij strijd met een reglement (art. 2:15 lid 1 BW, van toepassing via art. 5:124 BW). U dient een verzoekschrift in bij de kantonrechter van de rechtbank in het arrondissement waar het gebouw ligt (art. 5:130 lid 1 BW). De kantonrechter roept u, alle andere stemgerechtigden en de VvE bij name op (art. 5:130 lid 3 BW); de Hoge Raad heeft benadrukt dat op zo’n verzoek alleen kan worden beslist in een procedure waarin alle eigenaars zijn betrokken (HR 21 juni 2024, ECLI:NL:HR:2024:916).
De termijn is kort: één maand na de dag waarop u van het besluit kennis nam of kon nemen (art. 5:130 lid 2 BW). Bij de kantonrechter is een advocaat niet verplicht; u betaalt wel griffierecht volgens de tarieven van de Rechtspraak. Een besluit dat inhoudelijk in strijd is met de wet of de statuten, bijvoorbeeld omdat een vereiste gekwalificeerde meerderheid ontbreekt, kan nietig zijn (art. 2:14 BW); dat beroep kunt u in dezelfde verzoekschriftprocedure meenemen (HR 10 juli 2020, ECLI:NL:HR:2020:1275).
Vraag schorsing als het besluit direct schade dreigt te veroorzaken. Uitvoering van een besluit, zoals de opdracht aan een aannemer of de inning van een extra heffing, stopt niet automatisch doordat u een verzoek tot vernietiging indient. De rechter bij wie het verzoek aanhangig is, kan het besluit schorsen totdat onherroepelijk op het verzoek is beslist (art. 5:130 lid 4 BW). Neem dat schorsingsverzoek uitdrukkelijk in uw verzoekschrift op en motiveer waarom wachten tot de einduitspraak onomkeerbare gevolgen heeft.
Tegen de beschikking van de kantonrechter staat hoger beroep open, maar alleen binnen een maand na de dagtekening van de eindbeschikking (art. 5:130 lid 3 BW). In hoger beroep bij het gerechtshof is een advocaat wel verplicht.
Vraag vervangende machtiging als de VvE zonder redelijke grond weigert. Heeft u voor een handeling aan de gemeenschappelijke gedeelten, zoals een dakkapel of zonnepanelen, toestemming nodig van de vergadering, van het bestuur of van medeëigenaars, dan kan de kantonrechter die toestemming vervangen door een machtiging als zij zonder redelijke grond wordt geweigerd of als niemand reageert (art. 5:121 lid 1 BW). De rechter kan daarbij ook de kostenverdeling en de toekomstige onderhoudskosten regelen (art. 5:121 lid 2 en 3 BW).
Vraag de toestemming altijd eerst aan de vergadering, met tekeningen en een onderbouwd voorstel. Het Gerechtshof Amsterdam wees een verzoek af van een eigenaar die achteraf machtiging vroeg voor beheerwerkzaamheden die hij al had laten uitvoeren: zulke werkzaamheden zijn een zaak van de VvE, en zonder impasse of spoed had hij vooraf toestemming moeten vragen (ECLI:NL:GHAMS:2026:1498).
Gebruik uw privégedeelte binnen de regels. U mag uw appartement zelf gebruiken of aan een ander in gebruik geven, met het medegebruik van de gemeenschappelijke gedeelten (art. 5:120 lid 1 BW). De regels van het reglement over gebruik, beheer en onderhoud gelden ook voor uw huurder (art. 5:120 lid 2 BW). Een reglementsbepaling die pas na het sluiten van de huurovereenkomst is ingeschreven, geldt niet voor een zittende huurder zonder diens toestemming; de kantonrechter kan op verzoek van een eigenaar beslissen dat zij toch gaat gelden (art. 5:120 lid 3 BW).
Het reglement kan ook regels geven over het gebruik van privégedeelten, en zelfs bepalen dat de vergadering om gewichtige redenen het gebruik kan ontzeggen (art. 5:112 lid 4 BW). Verboden op kortverhuur of bedrijfsmatig gebruik vereisen daarom meestal een wijziging van de splitsingsakte: met alle eigenaars, of met een besluit van ten minste vier vijfde van de stemmen en een notariële akte die wordt ingeschreven (art. 5:139 BW).
Waarop letten
- De termijn van een maand missen. Na het verstrijken van de termijn van art. 5:130 lid 2 BW is het besluit in beginsel onaantastbaar, ook als het slecht tot stand is gekomen. Als u niet op de vergadering was, loopt de termijn vanaf de gebruikelijke bekendmaking, bijvoorbeeld de toezending van de notulen (ECLI:NL:HR:2019:1022). Wacht dus niet op de volgende vergadering.
- Bijdragen inhouden uit protest. Wie zijn VvE-bijdrage niet betaalt omdat hij het niet eens is met een besluit, staat zwak: de VvE kan de achterstand met kosten en rente vorderen (art. 5:126 lid 6 BW), terwijl het besluit zelf geldig blijft zolang het niet is vernietigd. Betaal en procedeer over het besluit.
- Niet alle eigenaars in de procedure betrekken. Bij vernietiging en bij een vervangende machtiging voor wijziging van de splitsingsakte moeten alle stemgerechtigden bij name worden opgeroepen (art. 5:130 lid 3 BW). Ontbreken zij, dan kan de beslissing in hoger beroep of cassatie sneuvelen (ECLI:NL:HR:2024:916). Lever het bestuur of de rechtbank een volledige ledenlijst aan.
- Eerst verbouwen, dan pas toestemming vragen. Werkzaamheden aan gemeenschappelijke gedeelten zonder toestemming kunnen tot een bevel tot herstel in de oude staat leiden, en achteraf is een vervangende machtiging moeilijk te krijgen (ECLI:NL:GHAMS:2026:1498).
- Een te laag reservefonds negeren. Ontbreekt een actueel meerjarenonderhoudsplan of wordt minder gereserveerd dan art. 5:126 lid 2 BW voorschrijft, dan volgen bij groot onderhoud forse ineens te betalen bedragen. Bij verkoop drukt een klein fonds de prijs, omdat de omvang ervan in de verklaring van de VvE staat (art. 5:122 lid 6 BW).
Juridische grondslag
Gerelateerde rechterlijke uitspraken
Veelgestelde vragen
Hoeveel VvE-bijdrage moet ik betalen?
Dat volgt uit de begroting die de vergadering vaststelt en de verdeelsleutel uit het reglement. Zonder afwijkende regeling draagt ieder appartementsrecht een gelijk deel bij (art. 5:113 lid 2 BW). Vaak is de verdeling gebaseerd op breukdelen naar oppervlakte. Een deel van de bijdrage gaat naar het reservefonds voor groot onderhoud (art. 5:126 BW). Controleer in de akte welke verdeelsleutel voor uw appartement geldt.
Hoe hoog moet het reservefonds van de VvE zijn?
Voor woongebouwen moet de VvE jaarlijks ten minste reserveren wat volgt uit een vastgesteld meerjarenonderhoudsplan van hoogstens vijf jaar oud dat ten minste tien jaar bestrijkt, of ten minste 0,5 % van de herbouwwaarde van het gebouw (art. 5:126 lid 2 BW). Het geld staat op een aparte rekening op naam van de VvE, tenzij met vier vijfde van de stemmen anders is besloten (art. 5:126 lid 3 BW).
Hoe lang heb ik om een VvE-besluit aan te vechten?
Een maand. Het verzoek tot vernietiging moet bij de kantonrechter binnen een maand worden gedaan na de dag waarop u van het besluit kennisnam of kon nemen (art. 5:130 lid 2 BW). Was u afwezig, dan telt volgens de Hoge Raad in de regel het moment waarop de VvE de besluiten op de gebruikelijke manier bekendmaakt, zoals met de notulen (ECLI:NL:HR:2019:1022).
Op welke gronden kan ik een besluit van de VvE laten vernietigen?
Bij strijd met de regels over de totstandkoming van besluiten, zoals een te late of onvolledige oproeping, bij strijd met de redelijkheid en billijkheid, of bij strijd met het reglement (art. 2:15 lid 1 BW). Is het besluit inhoudelijk in strijd met de wet of de statuten, dan kan het zelfs nietig zijn (art. 2:14 BW). Leg in het verzoekschrift per grond uit wat er misging en voeg de oproeping en notulen bij.
Heb ik een advocaat nodig om naar de kantonrechter te gaan?
Nee. Een verzoek tot vernietiging (art. 5:130 BW) of tot vervangende machtiging (art. 5:121 BW) dient u in bij de kantonrechter, waar u zelf kunt procederen. U betaalt wel griffierecht volgens de actuele tarieven van de Rechtspraak. In hoger beroep bij het gerechtshof is een advocaat wel verplicht; dat beroep moet binnen een maand na de beschikking worden ingesteld (art. 5:130 lid 3 BW).
De VvE weigert toestemming voor mijn dakkapel. Wat nu?
Vraag de kantonrechter om een vervangende machtiging. Die wordt verleend als de toestemming zonder redelijke grond wordt geweigerd of als de VvE niet reageert (art. 5:121 lid 1 BW). De rechter weegt uw belang af tegen dat van de andere eigenaars, bijvoorbeeld uitzicht, constructie en onderhoud, en kan ook bepalen wie de toekomstige onderhoudskosten draagt (art. 5:121 lid 3 BW). Vraag eerst formeel toestemming aan de vergadering.
Mag de VvE verhuur van mijn appartement verbieden?
U mag uw appartement in beginsel aan een ander in gebruik geven (art. 5:120 lid 1 BW). Beperkingen moeten in het reglement staan; het reglement kan regels geven over het gebruik van privégedeelten (art. 5:112 lid 4 BW). Een nieuw verbod vereist meestal wijziging van de splitsingsakte met ten minste vier vijfde van de stemmen en een notariële akte (art. 5:139 BW). Een gewoon meerderheidsbesluit volstaat daarvoor niet.
Wie betaalt achterstallige VvE-bijdragen na de verkoop van een appartement?
Voor bijdragen die in het lopende of het voorafgaande boekjaar opeisbaar zijn, zijn koper en verkoper hoofdelijk aansprakelijk, tenzij het reglement anders bepaalt (art. 5:122 lid 3 en 4 BW). De notaris voegt een verklaring van het bestuur bij de leveringsakte met wat de verkoper nog schuldig is; de koper is jegens de VvE niet verder aansprakelijk dan het bedrag in die verklaring (art. 5:122 lid 5 BW).
Juridische gids – stap voor stap
Mijn document analyseren →Juridische gidsContractmodellenStartpagina van het land