Volmacht geven, gebruiken en intrekken: zo regelt u het
U zit in het buitenland als uw huis wordt overgedragen, u kunt niet naar de notaris voor de hypotheekakte, of u wilt dat uw zoon de auto voor u verkoopt of uw bankzaken regelt. Dan geeft u een volmacht: de bevoegdheid die u als volmachtgever aan een ander, de gevolmachtigde, verleent om in uw naam rechtshandelingen te verrichten (art. 3:60 lid 1 BW). Wat de gevolmachtigde binnen die bevoegdheid in uw naam doet, bindt u alsof u het zelf had gedaan (art. 3:66 lid 1 BW).
De wet stelt in beginsel geen vormeisen: een volmacht kan uitdrukkelijk of stilzwijgend worden verleend (art. 3:61 lid 1 BW). Toch is een goed geschreven, ondertekende volmacht bijna altijd nodig, en voor een hypotheek zelfs een notariële akte (art. 3:260 lid 3 BW). In deze gids leest u hoe u bepaalt hoe ver de volmacht reikt, welke vorm de notaris, de bank of de wederpartij verlangt, wat er gebeurt als iemand zonder of buiten zijn volmacht handelt, en hoe u een volmacht weer intrekt. Een voorbeeldtekst vindt u in ons model volmacht (/nl/smlouvy/plna-moc).
Deze gids gaat over de volmacht voor een concrete zaak of periode, terwijl u zelf handelingsbekwaam bent. Wilt u regelen wie voor u beslist als u dat door ziekte of dementie niet meer kunt, dan is een levenstestament de passende vorm; zie daarvoor de gids ‘Levenstestament en volmacht regelen’.
Kernpunten
Termijn
Een volmacht geldt tot zij eindigt door herroeping, opzegging, dood, ondercuratelestelling, faillissement of schuldsanering van volmachtgever of gevolmachtigde (art. 3:72 BW), of tot de termijn die u er zelf in hebt opgenomen. De herroeping werkt pas als zij de gevolmachtigde heeft bereikt (art. 3:37 lid 3 BW), en tegenover een wederpartij die van niets weet in beginsel pas als zij haar is meegedeeld (art. 3:76 lid 1 BW). Na dood of ondercuratelestelling van de volmachtgever mag de gevolmachtigde alleen nog handelingen verrichten voor het beheer van een onderneming of die niet zonder nadeel kunnen worden uitgesteld, en uiterlijk tot een jaar daarna (art. 3:73 BW). Zet in een volmacht voor één transactie een einddatum.
Wat te doen
Bepaal precies wat de gevolmachtigde moet kunnen. Een bijzondere volmacht geldt voor bepaalde handelingen, bijvoorbeeld ‘het verkopen en leveren van mijn auto met kenteken …’ of ‘het tekenen van de akte van levering van de woning aan …’. Een algemene volmacht omvat al uw zaken en rechtshandelingen. Let op: een algemene volmacht strekt zich alleen uit tot daden van beschikking, zoals verkopen, bezwaren of schenken, als schriftelijk en ondubbelzinnig is bepaald dat zij die ook omvat (art. 3:62 lid 1 BW).
Een volmacht voor een bepaald doel strekt zich wel uit tot alle daden van beheer en beschikking die dienstig kunnen zijn om dat doel te bereiken (art. 3:62 lid 2 BW). Omschrijf het doel daarom concreet, met eventuele grenzen: een minimumprijs, een maximaal leenbedrag of de naam van de koper. Hoe nauwkeuriger de omschrijving, hoe kleiner het risico dat de gevolmachtigde verder gaat dan u bedoelde.
Kies de vorm die de wederpartij en de wet vereisen. Voor een gewone koop, huur of correspondentie volstaat een onderhandse schriftelijke volmacht, gedateerd en door u ondertekend. Wordt de volmacht gebruikt voor een notariële akte, dan stelt de wet extra eisen. Bij het vestigen van een hypotheek kan iemand alleen als gevolmachtigde van de hypotheekgever optreden krachtens een bij authentieke akte verleende volmacht, dus een notariële volmacht (art. 3:260 lid 3 BW). Bij de levering van een woning moet de volmacht in de akte nauwkeurig worden vermeld (art. 3:89 lid 3 BW).
Vraag daarom vooraf aan de notaris welk model en welke vorm hij verlangt. In de praktijk stuurt de notaris zelf een conceptvolmacht, die u ondertekent met een gelegaliseerde handtekening, of hij laat de volmacht bij een notaris in uw woonplaats of in het buitenland passeren. Een volmacht die niet in de vereiste vorm is verleend, kan de transactie ongeldig maken (art. 3:39 BW).
Schrijf de volmacht volledig uit. Vermeld uw volledige naam, geboortedatum en adres, en die van de gevolmachtigde; een nauwkeurige omschrijving van de bevoegdheden; of de gevolmachtigde de volmacht aan een ander mag doorgeven (substitutie, zonder bepaling alleen in de beperkte gevallen van art. 3:64 BW); of hij ook als uw wederpartij mag optreden, bijvoorbeeld de auto aan zichzelf verkopen (zonder bepaling alleen als belangenstrijd uitgesloten is, art. 3:68 BW); de geldigheidsduur; plaats, datum en handtekening.
Bij twee gevolmachtigden bepaalt u of zij ieder afzonderlijk of alleen samen mogen handelen. Leg in een begeleidende afspraak vast dat de gevolmachtigde u op de hoogte houdt en rekening en verantwoording aflegt; als hij als opdrachtnemer optreedt, volgt dat ook uit art. 7:403 BW. Ons model volmacht (/nl/smlouvy/plna-moc) bevat deze onderdelen; pas het aan op uw situatie.
Laat de handtekening zo nodig legaliseren. Een wederpartij die twijfelt, mag de gevolmachtigde direct om bewijs van de volmacht vragen; wordt dat niet onverwijld geleverd met een geschrift of een bevestiging van u, dan kan zij zijn verklaringen als ongeldig van de hand wijzen (art. 3:71 lid 1 BW). Een gelegaliseerde handtekening voorkomt discussie over de echtheid. Legalisatie van een handtekening regelt u bij de gemeente of bij een notaris; de kosten verschillen per gemeente en notariskantoor.
Tekent u in het buitenland een volmacht voor gebruik in Nederland, dan verlangt de notaris vaak een legalisatie door een plaatselijke notaris en een apostille, of laat hij de volmacht volgens zijn eigen model in het buitenland passeren. Informeer ruim voor de passeerdatum: een te laat aangeleverde of onjuiste volmacht is een veelvoorkomende reden waarom een overdracht wordt uitgesteld.
Regel een volmacht voor de bank via de bank zelf. Banken werken met eigen formulieren om iemand gemachtigd te maken voor een betaal- of spaarrekening, en accepteren een losse onderhandse volmacht vaak niet. Vraag uw bank welk formulier zij hanteert, of de gevolmachtigde zich moet legitimeren en welke bevoegdheden mogelijk zijn: alleen inzien, betalen, of ook beleggen en rekeningen opheffen.
De bank mag vertrouwen op wat u zelf laat zien. Volgens de Hoge Raad kan een wederpartij zoals een bank zich op schijn van volmacht beroepen als zij gerechtvaardigd vertrouwde op volmachtverlening op grond van feiten en omstandigheden die voor risico van de vertegenwoordigde komen en waaruit naar verkeersopvattingen zo’n schijn kan worden afgeleid (HR 19 februari 2010, ECLI:NL:HR:2010:BK7671). Wie een ander de rekening laat beheren, draagt dus het risico als die verder gaat dan afgesproken.
Gebruik de volmacht correct als gevolmachtigde. Handel steeds uitdrukkelijk in naam van de volmachtgever (‘namens [naam], krachtens volmacht van [datum]’) en blijf binnen de omschreven bevoegdheid. Wie in naam van een nader te noemen volmachtgever contracteert, moet diens naam tijdig noemen; anders wordt hij geacht de overeenkomst voor zichzelf te hebben gesloten (art. 3:67 BW).
Wie als gevolmachtigde handelt, staat tegenover de wederpartij in voor het bestaan en de omvang van de volmacht (art. 3:70 BW). Blijkt de volmacht niet of niet toereikend te bestaan, dan is hij in beginsel aansprakelijk voor de schade van de wederpartij, tenzij die wist of behoorde te begrijpen dat de volmacht ontbrak, of de gevolmachtigde de inhoud van de volmacht volledig had meegedeeld. De Hoge Raad legde de bewijslast van het bestaan van de volmachtgever en de volmacht bij de (pseudo-)gevolmachtigde (HR 22 november 2013, ECLI:NL:HR:2013:1384). Bewaar het volmachtbewijs daarom zelf.
Weet wat er gebeurt als iemand zonder volmacht in uw naam handelt. U bent dan in beginsel niet gebonden. U kunt de rechtshandeling wel bekrachtigen, waarna zij hetzelfde gevolg heeft alsof er een volmacht was (art. 3:69 lid 1 BW). Was voor de volmacht een bepaalde vorm vereist, dan geldt die ook voor de bekrachtiging (art. 3:69 lid 2 BW). De wederpartij kan u een redelijke termijn stellen om te beslissen (art. 3:69 lid 4 BW).
U bent wel gebonden als de wederpartij op grond van uw eigen verklaring of gedraging redelijkerwijs mocht aannemen dat een toereikende volmacht was verleend (art. 3:61 lid 2 BW). Denk aan een familielid dat jarenlang met uw medeweten uw zaken deed en daarna één keer te ver gaat. Reageer daarom direct en schriftelijk als u ontdekt dat iemand ten onrechte namens u heeft gehandeld.
Trek de volmacht in als u haar niet meer wilt. Herroeping door de volmachtgever beëindigt de volmacht (art. 3:72 onder c BW). Stuur de gevolmachtigde een gedateerde brief of e-mail met ontvangstbevestiging; de herroeping werkt pas als zij hem heeft bereikt (art. 3:37 lid 3 BW). Vraag de schriftelijke volmacht terug of teken erop aan dat zij is geëindigd; bij een notariële volmacht tekent de notaris het einde op de minuut aan (art. 3:75 lid 1 BW).
Informeer ook de bank, de notaris en andere partijen met wie de gevolmachtigde contact had. Tegenover een wederpartij die van het einde niet wist, kunt u de herroeping in beginsel alleen inroepen als die haar is meegedeeld of op een wettelijk erkende wijze is bekendgemaakt (art. 3:76 lid 1 BW). Vreest u dat de gevolmachtigde de volmacht toch blijft gebruiken, dan kunt u de voorzieningenrechter vragen te bepalen hoe het einde bekend wordt gemaakt zodat het tegen iedereen werkt (art. 3:75 lid 2 BW).
Wees terughoudend met een onherroepelijke volmacht. Alleen voor zover de volmacht strekt tot een rechtshandeling in het belang van de gevolmachtigde of een derde, kan worden bepaald dat zij onherroepelijk is of niet eindigt door dood of ondercuratelestelling (art. 3:74 lid 1 BW). Een typisch voorbeeld is een volmacht aan een koper om een al betaalde zaak aan zichzelf te leveren. Bij gewichtige redenen kan de rechtbank op verzoek van de volmachtgever, een erfgenaam of curator zo’n bepaling wijzigen of buiten werking stellen (art. 3:74 lid 4 BW).
Buiten het vermogensrecht is extra voorzichtigheid geboden. Het Gerechtshof Amsterdam oordeelde dat een volmacht om een tuchtklacht te voeren niet als onherroepelijke volmacht doorliep na het overlijden van de klaagster en op grond van art. 3:72 onder a BW met haar dood was geëindigd (ECLI:NL:GHAMS:2025:1143). Een volmacht is geen vervanging voor een testament of executeur.
Waarop letten
- Een te ruime algemene volmacht geeft de gevolmachtigde de sleutel tot uw hele vermogen. Geef bij voorkeur een bijzondere volmacht met een einddatum en een duidelijke grens.
- Een onderhandse volmacht voor een hypotheekakte is onvoldoende: daarvoor is een notariële volmacht vereist (art. 3:260 lid 3 BW). Een verkeerde vorm leidt tot uitstel van het passeren of tot een ongeldige akte.
- Na herroeping blijft u gebonden aan wederpartijen die van de herroeping niet wisten, zolang u hen niet hebt geïnformeerd (art. 3:76 BW).
- Schijn van volmacht: als u iemand langdurig uw zaken laat doen, kunt u gebonden zijn aan handelingen die u nooit hebt gewild (art. 3:61 lid 2 BW).
- Een gevolmachtigde die zonder of buiten zijn volmacht handelt, is persoonlijk aansprakelijk tegenover de wederpartij (art. 3:70 BW) en moet zelf bewijzen dat hij een toereikende volmacht had.
- Een gewone volmacht eindigt bij uw dood en bij ondercuratelestelling (art. 3:72 BW). Wie wil regelen wie beslist bij wilsonbekwaamheid, heeft een levenstestament nodig, niet alleen een losse volmacht.
- Volmachtgever en gevolmachtigde met tegengestelde belangen: verkopen aan zichzelf mag alleen als dat uitdrukkelijk is toegestaan of belangenstrijd is uitgesloten (art. 3:68 BW).
Juridische grondslag
Gerelateerde rechterlijke uitspraken
Veelgestelde vragen
Moet een volmacht op schrift staan?
Niet volgens de hoofdregel: een volmacht kan uitdrukkelijk of stilzwijgend worden verleend (art. 3:61 lid 1 BW). In de praktijk is een schriftelijke, gedateerde en ondertekende volmacht wel nodig, omdat een wederpartij bewijs mag vragen (art. 3:71 BW). Voor een algemene volmacht die ook verkopen of bezwaren omvat, eist de wet dat dit schriftelijk en ondubbelzinnig is bepaald (art. 3:62 BW).
Wanneer heb ik een notariële volmacht nodig?
In elk geval als de gevolmachtigde namens u een hypotheekakte tekent: dat kan alleen krachtens een bij authentieke akte verleende volmacht (art. 3:260 lid 3 BW). Voor de levering van een woning eist de wet dat de volmacht in de akte nauwkeurig wordt vermeld; notarissen verlangen dan meestal een volmacht volgens hun eigen model met gelegaliseerde handtekening. Vraag het vooraf na bij de notaris.
Wat is het verschil tussen een volmacht en een levenstestament?
Een gewone volmacht regelt dat iemand nu namens u handelt, voor een bepaalde zaak of periode, terwijl u zelf nog alles kunt overzien. Een levenstestament is een notariële akte waarin u vastlegt wie voor u beslist als u dat door ziekte of dementie niet meer kunt, vaak met toezicht en medische wensen. Daarvoor is de gids ‘Levenstestament en volmacht regelen’.
Hoe trek ik een volmacht in?
Stuur de gevolmachtigde een schriftelijke herroeping met ontvangstbevestiging; die werkt zodra zij hem bereikt (art. 3:37 lid 3 en 3:72 onder c BW). Vraag het volmachtbewijs terug of laat het einde erop aantekenen (art. 3:75 BW). Informeer daarnaast de bank, notaris en andere partijen, want tegenover wie van niets weet, werkt het einde anders niet (art. 3:76 BW).
Kan een volmacht onherroepelijk zijn?
Alleen voor zover de volmacht strekt tot een rechtshandeling in het belang van de gevolmachtigde of een derde, bijvoorbeeld een koper die een betaalde zaak aan zichzelf mag leveren (art. 3:74 lid 1 BW). De rechtbank kan zo’n bepaling bij gewichtige redenen wijzigen of buiten werking stellen. Een volmacht die alleen in uw eigen belang is, blijft altijd herroepelijk.
Blijft een volmacht geldig na overlijden?
Nee, in beginsel eindigt de volmacht door de dood van de volmachtgever (art. 3:72 onder a BW). De gevolmachtigde mag daarna alleen nog handelingen verrichten die nodig zijn voor het beheer van een onderneming of die niet zonder nadeel kunnen worden uitgesteld, uiterlijk tot een jaar na het overlijden (art. 3:73 BW). Daarna zijn de erfgenamen of de executeur aan zet.
Wat als mijn gevolmachtigde meer doet dan afgesproken?
Voor wat buiten de volmacht valt, bent u in beginsel niet gebonden, tenzij u de handeling bekrachtigt (art. 3:69 BW) of de wederpartij op grond van uw eigen gedrag redelijkerwijs op een toereikende volmacht mocht vertrouwen (art. 3:61 lid 2 BW). De gevolmachtigde zelf staat tegenover de wederpartij in voor zijn volmacht (art. 3:70 BW) en kan tegenover u aansprakelijk zijn voor de schade.
Mag mijn gevolmachtigde iemand anders inschakelen?
Zonder uitdrukkelijke toestemming alleen in de gevallen van art. 3:64 BW: als dat uit de aard van de handeling of het gebruik voortvloeit, als het in uw belang noodzakelijk is en u zelf geen voorziening kunt treffen, of als het gaat om goederen in een ander land. Wilt u substitutie toestaan of uitsluiten, zet dat dan in de volmacht.
Kan ik iemand machtigen voor mijn bankrekening?
Ja, maar gebruik daarvoor het formulier van uw bank; banken accepteren een zelfgeschreven volmacht vaak niet. U kiest welke bevoegdheden de gevolmachtigde krijgt, zoals inzien of betalen. Trekt u de machtiging in, meld dat dan direct bij de bank. Zolang de bank niets weet, mag zij in beginsel op de bestaande machtiging blijven vertrouwen.
Waar vind ik een voorbeeld van een volmacht?
Op Europaius staat een model volmacht (/nl/smlouvy/plna-moc) dat u kunt aanpassen. Vul de gegevens van beide partijen, een concrete omschrijving van de bevoegdheden, de duur en eventuele grenzen in, en onderteken met datum en plaats. Voor een hypotheek- of leveringsakte gebruikt u het model van de notaris.
Juridische gids – stap voor stap
Mijn document analyseren →VolmachtJuridische gidsContractmodellenStartpagina van het land