Officiële bronnenwetten.overheid.nl · EUR-Lex
Europaius

Zelf procederen bij de kantonrechter zonder advocaat

Betaalt een klant uw factuur niet, houdt de verhuurder uw borg in of levert een webwinkel een kapot product en weigert hij herstel, dan kunt u zelf naar de rechter. Bij de kantonrechter mag u in persoon procederen, zonder advocaat (art. 79 lid 1 Rv). De kantonrechter behandelt vorderingen tot en met € 25.000 en, ongeacht het bedrag, zaken over arbeid, huur, consumentenkoop en consumentenkrediet (art. 93 Rv). De procedure is laagdrempelig: u kunt uw verweer of toelichting ook mondeling geven en de rechter probeert op de zitting vaak eerst een schikking.

In dit stappenplan leest u hoe u vaststelt of uw zaak bij de kantonrechter hoort, hoe u de wederpartij eerst correct in gebreke stelt, wanneer u een dagvaarding via een gerechtsdeurwaarder laat uitbrengen en wanneer de wet een verzoekschrift voorschrijft, wat er in de dagvaarding moet staan (art. 111 Rv), wat griffierecht en deurwaarderskosten u kosten, en hoe de procedure verloopt: roldatum, conclusie van antwoord, mondelinge behandeling, vonnis en eventueel verstek. U leest ook wanneer hoger beroep mogelijk is: alleen als de vordering hoger is dan € 1.750 (art. 332 Rv), en dan wel met een advocaat. Het resultaat is een vonnis dat u met hulp van een deurwaarder kunt laten uitvoeren.

Procesrecht · kantonzaken

Kernpunten

Termijn
De gedaagde moet ten minste een week voor de roldatum worden gedagvaard (art. 114 Rv), en de deurwaarder moet de dagvaarding uiterlijk op de laatste werkdag van de griffie vóór de roldatum indienen (art. 125 lid 2 Rv). Verstek…
Rechtsgebied
Procesrecht · kantonzaken
Stappen
Rechtspraak
4
Bijgewerkt
18-11-2026

Termijn

De gedaagde moet ten minste een week voor de roldatum worden gedagvaard (art. 114 Rv), en de deurwaarder moet de dagvaarding uiterlijk op de laatste werkdag van de griffie vóór de roldatum indienen (art. 125 lid 2 Rv). Verstek: wie bij verstek is veroordeeld, kan binnen vier weken na betekening van het vonnis in persoon verzet doen (art. 143 lid 2 Rv). Hoger beroep moet binnen drie maanden na de uitspraak worden ingesteld (art. 339 lid 1 Rv). Een gewone geldvordering uit overeenkomst verjaart in de regel vijf jaar nadat zij opeisbaar is geworden (art. 3:307 BW). Een kantonprocedure duurt van dagvaarding tot vonnis meestal enkele maanden; met een mondelinge behandeling moet u rekenen op drie tot zes maanden.

Wat te doen

  1. Stel vast of de kantonrechter bevoegd is. De kantonrechter behandelt vorderingen tot en met € 25.000, inclusief de rente tot de dag van dagvaarding, vorderingen van onbepaalde waarde die duidelijk niet hoger zijn, en ongeacht het bedrag zaken over arbeidsovereenkomsten, huur, consumentenkoop en consumentenkrediet (art. 93 Rv). De rente na dagvaarding en buitengerechtelijke kosten tellen als nevenvorderingen niet mee voor die grens (ECLI:NL:RBOBR:2026:2710).

    Is uw vordering hoger, dan kunt u haar beperken tot € 25.000 om bij de kantonrechter te blijven; het meerdere bent u dan wel kwijt. Kiest u de verkeerde kamer, dan verwijst de rechter de zaak naar de juiste kamer (art. 71 Rv), zoals bij een vordering van ruim € 7.000 die bij de rechtbank was aangebracht (ECLI:NL:RBROT:2026:4280). Relatief bevoegd is in beginsel de rechter van de woonplaats van de gedaagde (art. 99 Rv); bij arbeidszaken ook de rechter van de plaats waar het werk wordt verricht (art. 100 Rv).

  2. Stel de wederpartij eerst schriftelijk in gebreke. Stuur een brief of e-mail waarin u precies beschrijft wat u vordert, op welke afspraak of welk wetsartikel u zich baseert, en geef een redelijke termijn, bijvoorbeeld veertien dagen. Bij een geldvordering op een consument moet u voor buitengerechtelijke incassokosten eerst een aanmaning sturen met een betalingstermijn van veertien dagen, te rekenen vanaf de dag na de aanmaning (art. 6:96 lid 6 BW). Na het verstrijken van de termijn kunt u wettelijke rente vorderen (art. 6:119 BW).

    Zo’n brief is meer dan een formaliteit. De rechter verwacht dat u eerst hebt geprobeerd het geschil zelf op te lossen, en een schriftelijk voorstel helpt later bij de beslissing over de proceskosten. Bewaar alle correspondentie, de overeenkomst, facturen, betalingsbewijzen, foto’s en berichten; die voegt u later als producties bij de dagvaarding.

  3. Kies tussen dagvaarding en verzoekschrift. De meeste kantonzaken, zoals geldvorderingen, schadevergoeding of nakoming van een koopovereenkomst, beginnen met een dagvaarding. Alleen als de wet het voorschrijft, start u met een verzoekschrift (art. 261 lid 2 Rv), bijvoorbeeld bij een verzoek tot ontbinding van een arbeidsovereenkomst. Een verzoekschrift bevat uw naam en woonplaats, een duidelijke omschrijving van het verzoek en de gronden, wordt ondertekend en ter griffie ingediend (art. 278 Rv); de griffie roept de wederpartij op.

    Kiest u per ongeluk de verkeerde inleidingsvorm, dan kan de rechter u laten herstellen; de zaak blijft aanhangig vanaf de oorspronkelijke datum (art. 69 Rv). Zijn u en de wederpartij het eens dat de kantonrechter de knoop doorhakt, dan kunt u ook samen een zaak voorleggen (art. 96 Rv); dan is geen dagvaarding nodig.

  4. Laat de dagvaarding opstellen en betekenen door een gerechtsdeurwaarder. Een dagvaarding is een exploot (art. 111 lid 1 Rv); alleen een gerechtsdeurwaarder mag haar aan de gedaagde betekenen. U kunt de tekst zelf opstellen of de deurwaarder dat laten doen. De dagvaarding vermeldt onder meer uw eis en de gronden daarvan, de rechter en het adres van de zittingsplaats, de roldatum, hoe de gedaagde kan verschijnen en antwoorden, de gevolgen van niet verschijnen en of de gedaagde griffierecht moet betalen (art. 111 lid 2 Rv). Noem ook het verweer dat de gedaagde al heeft gevoerd en uw bewijsmiddelen (art. 111 lid 3 Rv).

    De termijn tussen betekening en roldatum is ten minste een week (art. 114 Rv). Een fout die tot nietigheid leidt, kan vóór de roldatum met een herstelexploot worden verbeterd (art. 120 Rv). De deurwaarder rekent voor de betekening een tarief; dat bedrag kunt u in de proceskosten op de gedaagde verhalen.

  5. Betaal het griffierecht en zorg dat de zaak op de rol komt. De dagvaarding moet uiterlijk op de laatste dag dat de griffie open is vóór de roldatum zijn ingediend (art. 125 lid 2 Rv); dat regelt de deurwaarder meestal. Daarna ontvangt u een nota voor het griffierecht. De hoogte hangt af van de omvang van de vordering en van de vraag of u natuurlijk persoon of rechtspersoon bent, en staat in de bijlage bij de Wet griffierechten burgerlijke zaken; voor kantonzaken met een lage vordering gelden de laagste tarieven.

    Hebt u een laag inkomen, dan betaalt u een verlaagd griffierecht voor onvermogenden, mits u tijdig een toevoeging of een inkomensverklaring van de Raad voor Rechtsbijstand overlegt (art. 111 lid 2 onder k Rv). Betaalt u het griffierecht niet op tijd, dan kan de rechter u niet-ontvankelijk verklaren. Ook de gedaagde kan bij verschijning griffierecht verschuldigd zijn; dat moet de dagvaarding vermelden.

  6. Verschijn op de roldatum of reageer als gedaagde op tijd. In kantonzaken kunnen conclusies en akten ter terechtzitting of door indiening ter griffie vóór de roldatum worden genomen, en ook mondeling (art. 82 Rv). U mag zich laten bijstaan of vertegenwoordigen door een gemachtigde, bijvoorbeeld een familielid, een rechtsbijstandverzekeraar of een deurwaarder; de rechter kan een schriftelijke volmacht verlangen (art. 80 Rv).

    Bent u gedaagde, dan geeft u een met redenen omklede conclusie van antwoord (art. 128 lid 2 Rv). Breng alle verweren in één keer naar voren, op straffe van verval (art. 128 lid 3 Rv), en noem uw bewijsmiddelen en getuigen (art. 128 lid 5 Rv). Feiten die u niet of onvoldoende betwist, moet de rechter als vaststaand aannemen (art. 149 Rv). Komt u niet op de roldatum, dan verleent de rechter verstek en wijst hij de vordering toe, tenzij die hem onrechtmatig of ongegrond voorkomt (art. 139 Rv).

  7. Bereid de mondelinge behandeling grondig voor. Na de conclusie van antwoord beveelt de kantonrechter in de regel een mondelinge behandeling, vroeger comparitie genoemd (art. 131 Rv). Daar licht u uw standpunt toe, stelt de rechter vragen, kunnen partijen elkaar vragen stellen en wordt vaak een schikking beproefd (art. 87 lid 2 en art. 88 lid 1 Rv). Met voorafgaande toestemming van de rechter kunnen ook getuigen worden gehoord (art. 87 lid 3 Rv).

    Neem een korte pleitaantekening mee met uw belangrijkste punten, en de stukken in de volgorde van de producties. Wie zich beroept op rechtsgevolgen van feiten, moet die feiten bewijzen (art. 150 Rv); vertel de feiten volledig en naar waarheid (art. 21 Rv). Komt u niet opdagen of weigert u te antwoorden, dan mag de rechter daaruit de gevolgtrekking maken die hij geraden acht (art. 88 lid 2 Rv). Een schikking wordt in het proces-verbaal vastgelegd en is dan direct uitvoerbaar.

  8. Ontvang het vonnis en laat het zo nodig uitvoeren. De kantonrechter doet schriftelijk of mondeling uitspraak; het vonnis bevat de gronden van de beslissing (art. 30 Rv). Wie in het ongelijk wordt gesteld, wordt in de proceskosten veroordeeld (art. 237 Rv). Procedeert u zonder gemachtigde, dan kan de rechter een bedrag toekennen voor reis- en verblijfkosten en voor verletkosten (art. 238 lid 1 Rv); met een gemachtigde gaat het om een vast salaris volgens het liquidatietarief (art. 238 lid 2 Rv).

    Betaalt de wederpartij niet vrijwillig, dan laat u het vonnis door een gerechtsdeurwaarder betekenen en eventueel beslag leggen. Bij een verstekvonnis kan de gedaagde verzet doen binnen vier weken na betekening in persoon (art. 143 Rv); daarna wordt de zaak alsnog op tegenspraak behandeld.

  9. Beoordeel of hoger beroep mogelijk en zinvol is. Hoger beroep tegen een vonnis van de kantonrechter staat alleen open als de vordering hoger was dan € 1.750, inclusief de rente tot de dag van dagvaarding (art. 332 lid 1 Rv). Een verhuurder die tegen een vonnis over een kleinere vordering in beroep ging, werd niet-ontvankelijk verklaard (ECLI:NL:GHAMS:2026:168). De termijn is drie maanden na de uitspraak (art. 339 lid 1 Rv).

    Bij het gerechtshof kunt u niet meer zelf procederen; een advocaat is verplicht (art. 79 lid 2 Rv). Het griffierecht in hoger beroep is hoger dan bij de kantonrechter. Weeg daarom de kosten, het kostenrisico van een veroordeling in de proceskosten en uw kans van slagen af voordat u een advocaat inschakelt.

Waarop letten

Juridische grondslag

16

Gerelateerde rechterlijke uitspraken

4
Geldvordering van € 7.061,73 tussen ex-partners was bij de rechtbank (handelskamer) aangebracht; omdat die ver onder € 25.000 ligt, is de kantonrechter bevoegd (art. 93 Rv), ook al hangt de vordering samen met een verdeling; ambtshalve verwijzing naar de kantonrechter op grond van art. 71 lid 2 Rv.
De bevoegdheidsgrens van art. 93 Rv ziet op de hoofdsom met de rente tot de dag van dagvaarding; wettelijke rente daarna en buitengerechtelijke kosten zijn nevenvorderingen die de kantonrechter ook mag toewijzen als het totaal boven € 25.000 uitkomt, maar niet meer dan gevorderd.
Verstekvonnis van de kantonrechter Utrecht in een incassozaak tegen een consument: ook bij verstek toetst de kantonrechter ambtshalve of belangrijke consumentenbeschermende bepalingen zijn nageleefd en daarna of de vordering onrechtmatig of ongegrond voorkomt (art. 139 Rv); facturen toegewezen.
Verhuurder ging in hoger beroep tegen een vonnis van de kantonrechter Amsterdam; omdat de vordering in eerste aanleg in totaal minder dan € 1.750 bedroeg, is de appelgrens van art. 332 Rv niet gehaald en wordt de verhuurder niet-ontvankelijk verklaard.

Veelgestelde vragen

10
Heb ik een advocaat nodig bij de kantonrechter?

Nee. Bij de kantonrechter mag u in persoon procederen (art. 79 lid 1 Rv). U mag zich wel laten bijstaan of vertegenwoordigen door een gemachtigde, zoals een familielid, een rechtsbijstandverzekeraar, een deurwaarder of een jurist (art. 80 Rv). Alleen in hoger beroep bij het gerechtshof is een advocaat verplicht. Het Juridisch Loket kan u gratis adviseren over uw kansen en de te volgen route.

Tot welk bedrag kan ik naar de kantonrechter?

Tot en met € 25.000, inclusief de rente tot de dag van dagvaarding (art. 93 Rv). Wettelijke rente na dagvaarding en buitengerechtelijke kosten tellen niet mee. Voor zaken over arbeid, huur, consumentenkoop en consumentenkrediet is de kantonrechter altijd bevoegd, ongeacht het bedrag. Is uw vordering hoger en het geen van die zaken, dan moet u met een advocaat naar de rechtbank.

Kan ik zelf een dagvaarding opstellen?

Ja, u kunt de tekst zelf schrijven, maar een gerechtsdeurwaarder moet de dagvaarding aan de gedaagde betekenen; anders is zij niet geldig. Volg de eisen van art. 111 Rv: uw eis en de gronden, de rechter en de zittingsplaats, de roldatum, hoe de gedaagde kan verschijnen en antwoorden, en de gevolgen van wegblijven. Veel deurwaarders werken met een standaardmodel voor kantonzaken en controleren uw tekst.

Wat kost een procedure bij de kantonrechter?

U betaalt de deurwaarder voor het betekenen van de dagvaarding en de rechtbank griffierecht. Het griffierecht hangt af van de hoogte van de vordering en of u als natuurlijk persoon of rechtspersoon procedeert; de actuele bedragen staan in de bijlage bij de Wet griffierechten burgerlijke zaken en op de website van de Rechtspraak. Wint u, dan veroordeelt de rechter de wederpartij meestal in deze kosten (art. 237 Rv).

Wat gebeurt er als de gedaagde niet reageert?

Verschijnt de gedaagde niet op de roldatum, dan verleent de kantonrechter verstek en wijst hij de vordering toe, tenzij die hem onrechtmatig of ongegrond voorkomt (art. 139 Rv). Tegenover een consument toetst de rechter ook ambtshalve of consumentenregels zijn nageleefd. De gedaagde kan binnen vier weken na betekening van het vonnis in persoon verzet doen (art. 143 Rv).

Wat is een conclusie van antwoord?

Dat is het schriftelijke of mondelinge verweer van de gedaagde tegen de eis. Daarin staan alle verweren en de redenen daarvoor, ook formele bezwaren zoals onbevoegdheid; wat u niet meteen aanvoert, kunt u later verliezen (art. 128 lid 3 Rv). Noem ook welke bewijsmiddelen en getuigen u hebt (art. 128 lid 5 Rv). In kantonzaken mag u ook mondeling antwoorden op de roldatum (art. 82 Rv).

Hoe verloopt de mondelinge behandeling?

De kantonrechter nodigt beide partijen uit op een zitting, meestal van één tot anderhalf uur. U licht uw standpunt toe, de rechter stelt vragen en onderzoekt of een schikking mogelijk is (art. 87 en 88 Rv). Neem uw stukken en een korte samenvatting mee. Komt u niet of weigert u vragen te beantwoorden, dan kan de rechter daaruit conclusies trekken die voor u ongunstig zijn (art. 88 lid 2 Rv).

Wanneer start ik met een verzoekschrift in plaats van een dagvaarding?

Alleen als de wet dat voorschrijft (art. 261 lid 2 Rv), bijvoorbeeld bij een verzoek tot ontbinding van een arbeidsovereenkomst. Een verzoekschrift dient u zelf in bij de griffie, ondertekend en met een duidelijke omschrijving van het verzoek en de gronden (art. 278 Rv); bij de kantonrechter is daarvoor geen advocaat nodig. Bij een gewone geldvordering of schadeclaim gebruikt u een dagvaarding.

Kan ik in hoger beroep als ik verlies?

Alleen als de vordering in eerste aanleg hoger was dan € 1.750, inclusief de rente tot de dag van dagvaarding (art. 332 Rv). Daaronder is het vonnis van de kantonrechter in beginsel definitief. Het hoger beroep moet binnen drie maanden na de uitspraak worden ingesteld (art. 339 Rv), en bij het gerechtshof moet u een advocaat inschakelen.

Krijg ik mijn kosten terug als ik win?

Grotendeels. De verliezende partij wordt veroordeeld in de proceskosten (art. 237 Rv): griffierecht, deurwaarderskosten en, als u met een gemachtigde procedeert, een vast bedrag voor salaris volgens het liquidatietarief. Procedeert u zelf, dan kan de rechter een vergoeding voor reis-, verblijf- en verletkosten toekennen (art. 238 Rv). De werkelijke kosten van juridische hulp worden zelden volledig vergoed.

Juridische gids – stap voor stap

6

Mijn document analyseren →Juridische gidsContractmodellenStartpagina van het land

Bijgewerkt: · Bronnen: Art. 93 Rv – bevoegdheid van de kantonrechter, Art. 79 Rv – procederen in persoon bij de kantonrechter, Art. 80 Rv – bijstand en gemachtigde, Art. 111 Rv – inhoud van de dagvaarding, wetten.overheid.nl, EUR-Lex

De uitleg wordt gegenereerd uit de officiële wettekst en is indicatief; alleen de volledige tekst, waarnaar elke pagina verwijst, is bindend. Europaius biedt juridische informatie, geen advocatendiensten.