Borg aangesproken: wat nu? Uw verweer en verhaal als borg
U hebt zich ooit borg gesteld voor de lening van uw kind, de huur van een vriend of het bedrijfskrediet van uw partner, en nu ligt er een brief van de bank of verhuurder: de hoofdschuldenaar betaalt niet, dus u moet betalen. Bij borgtocht verbindt u zich tegenover de schuldeiser tot nakoming van de schuld van een ander, de hoofdschuldenaar (art. 7:850 BW). Dat betekent niet dat u alles moet betalen wat de schuldeiser vraagt.
De borgtocht is afhankelijk van de hoofdschuld (art. 7:851 BW): bestaat die niet meer, is zij verjaard of niet opeisbaar, dan kunt u zich daarop ook beroepen (art. 7:852 en 7:853 BW). Hebt u zich als particulier borg gesteld, dus niet in de uitoefening van uw beroep of bedrijf en niet als meerderheidsaandeelhouder-bestuurder van de bv, dan gelden extra beschermende regels die niet in uw nadeel mogen worden weggecontracteerd (art. 7:857 en 7:862 BW). Zo is de borgtocht voor een onbepaalde schuld alleen geldig tot een in geld uitgedrukt maximum (art. 7:858 BW). Bent u getrouwd of hebt u een geregistreerd partnerschap, dan was meestal de toestemming van uw partner nodig (art. 1:88 BW). In deze gids leest u stap voor stap hoe u de vordering toetst, welke verweren u hebt, hoe u de borgtocht beëindigt en hoe u na betaling verhaal haalt op de hoofdschuldenaar.
Kernpunten
Termijn
De borgtocht gaat teniet zodra de rechtsvordering tegen de hoofdschuldenaar is verjaard (art. 7:853 BW); voor een vordering uit overeenkomst is dat in beginsel vijf jaar na opeisbaarheid (art. 3:307 BW). Wil uw echtgenoot of geregistreerd partner een borgtocht vernietigen die zonder zijn of haar toestemming is aangegaan, dan verjaart die bevoegdheid drie jaar nadat zij hem of haar ten dienste is komen te staan (art. 3:52 lid 1 onder d BW). Dwaling of bedrog moet u binnen drie jaar na ontdekking inroepen (art. 3:52 lid 1 onder c BW). Een borgtocht voor toekomstige schulden van onbepaalde duur kunt u op elk moment opzeggen, een borgtocht voor bepaalde duur na vijf jaar (art. 7:861 lid 1 BW).
Wat te doen
Reageer niet met een directe betaling, maar vraag eerst alle stukken op. Vraag de schuldeiser schriftelijk om een kopie van de door u ondertekende borgtochtakte, de overeenkomst met de hoofdschuldenaar (lening, krediet, huur), een specificatie van de vordering in hoofdsom, rente en kosten, en de ingebrekestelling van de hoofdschuldenaar. Tegenover u kan de borgtocht alleen worden bewezen met een door u ondertekend geschrift (art. 7:859 lid 1 BW), tenzij u al eens iets op de schuld hebt betaald (art. 7:859 lid 2 BW).
Controleer ook of de hoofdschuldenaar echt tekort is geschoten. U hoeft niet te betalen voordat de hoofdschuldenaar in de nakoming is tekortgeschoten (art. 7:855 lid 1 BW). Een schuldeiser die de hoofdschuldenaar in gebreke stelt, moet u daarvan tegelijkertijd op de hoogte stellen (art. 7:855 lid 2 BW). Noteer de data waarop u brieven ontving.
Stel vast of u een particuliere borg bent. De beschermende regels van art. 7:857 tot en met 7:864 BW gelden als u als natuurlijk persoon borg stond, niet in de uitoefening van uw beroep of bedrijf en niet ten behoeve van de normale uitoefening van het bedrijf van een nv of bv waarvan u bestuurder bent en waarin u alleen of met uw medebestuurders de meerderheid van de aandelen hebt (art. 7:857 BW). De ouder die borg staat voor de studentenkamer van een kind, of de partner die tekent voor een zakelijk krediet van de ander, is vrijwel altijd een particuliere borg.
Dezelfde bescherming geldt voor afspraken die geen ‘borgtocht’ heten maar wel hetzelfde doen, zoals de toezegging om een bepaalde prestatie te leveren als een derde niet nakomt (art. 7:863 BW). Van deze regels kan niet ten nadele van de borg worden afgeweken (art. 7:862 BW); een afwijkend beding in de akte is dan zonder effect.
Toets het maximumbedrag. Stond bij het aangaan van de borgtocht het bedrag van de hoofdschuld nog niet vast, zoals bij een rekening-courantkrediet of ‘al hetgeen de schuldenaar schuldig is of zal worden’, dan is een particuliere borgtocht alleen geldig voor zover een in geld uitgedrukt maximum is afgesproken (art. 7:858 lid 1 BW). Ontbreekt dat maximum, dan is de borgtocht voor het onbepaalde deel ongeldig. Stond de hoofdschuld wel vast en kende u het bedrag, dan is de borgtocht tot dat bedrag geldig, ook zonder maximum in de akte zelf (ECLI:NL:HR:2008:BD5520).
Rente en kosten mogen boven het maximum worden gevorderd, maar alleen binnen de grenzen van art. 7:856 BW (art. 7:858 lid 2 BW): wettelijke rente pas vanaf het moment dat u zelf in verzuim bent, en proceskosten tegen de hoofdschuldenaar alleen als u tijdig bent gewaarschuwd en ze had kunnen voorkomen.
Ga na of uw echtgenoot of geregistreerd partner toestemming gaf. Een getrouwde borg heeft de toestemming van de andere echtgenoot nodig, behalve als de borgtocht in de normale uitoefening van zijn beroep of bedrijf is aangegaan (art. 1:88 lid 1 onder c BW). De uitzondering voor de bestuurder-meerderheidsaandeelhouder van een nv of bv geldt alleen als de rechtshandeling waarvoor de zekerheid wordt gegeven, zelf tot de normale bedrijfsuitoefening behoort (art. 1:88 lid 5 BW); een borgtocht om uitstel van betaling te krijgen of een faillissement af te wenden valt daar niet zonder meer onder (ECLI:NL:HR:2020:483).
Ontbrak de toestemming, dan kan alleen de andere echtgenoot de borgtocht vernietigen (art. 1:89 lid 1 BW), met een schriftelijke verklaring aan de schuldeiser. Dat lukt niet als de schuldeiser te goeder trouw was (art. 1:89 lid 2 BW). De aandelen moeten op het moment van tekenen al aan de borg zijn geleverd; dat hij ze alleen had gekocht, is niet genoeg (ECLI:NL:HR:2006:AU5681).
Voer de verweren van de hoofdschuldenaar. U kunt zich beroepen op alles wat het bestaan, de inhoud of het tijdstip van nakoming van de hoofdschuld betreft (art. 7:852 lid 1 BW): de schuld is al (deels) betaald, verrekend, niet opeisbaar, de hoofdovereenkomst is ontbonden of nietig, of de vordering tegen de hoofdschuldenaar is verjaard, waardoor ook de borgtocht tenietgaat (art. 7:853 BW). Stelt u dat de hoofdschuldenaar al heeft betaald, dan moet u dat bewijzen (ECLI:NL:HR:2017:1108); vraag de hoofdschuldenaar dus om bankafschriften.
Kan de hoofdschuldenaar de overeenkomst vernietigen, bijvoorbeeld wegens bedrog, dan kunt u hem een redelijke termijn stellen om dat te doen en zolang uw eigen betaling opschorten (art. 7:852 lid 2 BW). Schort de hoofdschuldenaar terecht op, dan mag u dat ook (art. 7:852 lid 3 BW). U bent nooit tot meer gehouden dan de hoofdschuldenaar zelf (art. 7:860 BW).
Onderzoek of u de borgtocht kunt vernietigen wegens dwaling. Een borgtocht is vernietigbaar als u bij een juiste voorstelling van zaken niet had getekend en de schuldeiser u had moeten inlichten (art. 6:228 BW). Een bank die een particulier borg laat staan voor een krediet aan een familielid, moet bij een beroep op dwaling stellen en zo nodig bewijzen dat zij de borg juist heeft voorgelicht over de risico’s; die bijzondere zorgplicht geldt voor banken en andere professionele financiers, niet voor iedere schuldeiser (ECLI:NL:HR:2014:679).
Noteer wat u bij het tekenen is verteld: wist u hoe slecht de financiële positie van de hoofdschuldenaar was, kreeg u uitleg over het risico, had u tijd om na te denken? Stuur bij dwaling een schriftelijke vernietigingsverklaring binnen drie jaar na ontdekking (art. 3:52 lid 1 onder c BW).
Beëindig de borgtocht voor de toekomst. Staat u borg voor toekomstige schulden, zoals een doorlopend krediet of een huurovereenkomst, dan kunt u een borgtocht zonder vaste duur op elk moment opzeggen en een borgtocht voor bepaalde duur na vijf jaar (art. 7:861 lid 1 BW). Doe dat aangetekend. U blijft aansprakelijk voor de schulden die al bestonden, maar niet voor wat daarna ontstaat (art. 7:861 lid 2 BW).
U bent ook niet gebonden voor nieuwe schulden die de schuldeiser onverplicht liet ontstaan nadat hij wist dat verhaal op de hoofdschuldenaar aanmerkelijk was verminderd, tenzij u uitdrukkelijk instemde (art. 7:861 lid 4 BW). Een bank die het krediet van een noodlijdende ondernemer nog verhoogt, kan daarvoor dus niet zonder meer bij u terecht.
Onderhandel of laat de rechter beslissen. Staat de vordering in beginsel vast, stel dan een betalingsregeling voor en leg vast welk bedrag aan hoofdsom, rente en kosten u erkent. Betwist u de vordering, dan moet de schuldeiser u dagvaarden. Vorderingen tot en met € 25.000 behandelt de kantonrechter, waar u zelf mag procederen (art. 93 Rv); bij hogere bedragen behandelt de rechtbank de zaak en hebt u een advocaat nodig. Er is griffierecht verschuldigd, afhankelijk van het bedrag en van de vraag of u als natuurlijk persoon procedeert.
Let op: een akkoord in het faillissement van de hoofdschuldenaar of een schone lei in de schuldsanering (Wsnp) laat de rechten van de schuldeiser tegen de borg in beginsel bestaan. Ook dan blijft u dus aansprakelijk.
Haal na betaling verhaal op de hoofdschuldenaar. Wat u aan hoofdsom, rente en kosten aan de schuldeiser hebt moeten betalen, kunt u volledig van de hoofdschuldenaar terugvorderen (art. 7:866 lid 1 BW in verbinding met art. 6:10 BW). Daarnaast gaan de rechten van de schuldeiser door subrogatie op u over, inclusief zekerheden zoals een hypotheek of pandrecht (art. 6:12 BW). De schuldeiser mag die rechten niet ten koste van u prijsgeven (art. 6:154 BW).
Meld uw betaling direct aan de hoofdschuldenaar. Betaalt die de schuldeiser daarna nog eens, dan kan hij volstaan met het overdragen van zijn vordering wegens onverschuldigde betaling (art. 7:867 BW). Zijn er medeborgen, dan wordt een onverhaalbaar deel over alle borgen omgeslagen (art. 7:869 BW). Stuur de hoofdschuldenaar een ingebrekestelling en houd rekening met de verjaring van uw eigen vordering.
Waarop letten
- Direct betalen zonder de akte te lezen: een particuliere borgtocht zonder maximum voor een onbepaalde schuld is ongeldig (art. 7:858 BW); wie toch betaalt, maakt het bewijs van de borgtocht bovendien eenvoudiger (art. 7:859 lid 2 BW).
- Te laat de toestemming van de echtgenoot inroepen: de vernietigingsbevoegdheid verjaart na drie jaar en vervalt als de echtgenoot de borgtocht bevestigt (art. 3:55 BW).
- Een borgtocht voor een doorlopend krediet niet opzeggen nadat de relatie met de hoofdschuldenaar is verbroken: zolang u niet opzegt, kunnen nieuwe schulden onder de borgtocht vallen (art. 7:861 BW).
- Vergeten dat het verweer van de hoofdschuldenaar ook uw verweer is: een betaalde, verrekende of verjaarde hoofdschuld kunt u tegenwerpen (art. 7:852 en 7:853 BW), maar u moet zelf de betaling bewijzen.
- Rente en incassokosten zonder controle accepteren: wettelijke rente is pas verschuldigd vanaf uw eigen verzuim en procedurekosten tegen de hoofdschuldenaar alleen na tijdige waarschuwing (art. 7:856 BW).
- Na betaling stil blijven zitten: zonder melding aan de hoofdschuldenaar riskeert u dat hij ook betaalt en u alleen een vordering op de schuldeiser overhoudt (art. 7:867 BW); uw verhaalsrecht verjaart bovendien.
- Denken dat een faillissement of schuldsanering van de hoofdschuldenaar u bevrijdt: de schuldeiser behoudt zijn rechten tegen de borg.
Juridische grondslag
Gerelateerde rechterlijke uitspraken
Veelgestelde vragen
Moet ik als borg meteen betalen als de bank mij aanschrijft?
Nee. Vraag eerst de borgtochtakte, de onderliggende overeenkomst en een specificatie van de vordering op. U hoeft pas te betalen als de hoofdschuldenaar is tekortgeschoten (art. 7:855 BW), en alleen voor zover de borgtocht geldig is en de hoofdschuld bestaat. Controleer het maximumbedrag, de toestemming van uw partner en de verweren van de hoofdschuldenaar voordat u iets erkent of betaalt.
Wat is het verschil tussen een particuliere en een zakelijke borg?
Een particuliere borg is een natuurlijk persoon die niet in de uitoefening van zijn beroep of bedrijf tekende en ook niet als bestuurder met een aandelenmeerderheid voor de normale bedrijfsuitoefening van zijn bv of nv (art. 7:857 BW). Alleen de particuliere borg geniet de extra bescherming, zoals het verplichte maximumbedrag en het opzeggingsrecht, waarvan niet in zijn nadeel mag worden afgeweken (art. 7:862 BW).
Is een borgtocht zonder maximumbedrag geldig?
Bij een particuliere borgtocht voor een schuld waarvan het bedrag bij het tekenen nog niet vaststond, zoals een rekening-courantkrediet, is een in geld uitgedrukt maximum verplicht (art. 7:858 BW). Zonder maximum is de borgtocht voor dat onbepaalde deel ongeldig. Stond het bedrag van de hoofdschuld wel vast en kende u het, dan is de borgtocht tot dat bedrag geldig (ECLI:NL:HR:2008:BD5520).
Mijn man heeft zich borg gesteld zonder dat ik tekende. Wat kan ik doen?
Voor een borgtocht buiten de normale uitoefening van beroep of bedrijf is uw toestemming nodig (art. 1:88 lid 1 onder c BW). Ontbrak die, dan kunt alleen u de borgtocht vernietigen met een schriftelijke verklaring aan de schuldeiser (art. 1:89 BW). Dat lukt niet als de schuldeiser te goeder trouw was. Wacht niet: de bevoegdheid verjaart na drie jaar (art. 3:52 BW).
Geldt de uitzondering voor een dga die borg staat voor zijn eigen bv?
Alleen als de dga bestuurder is en alleen of met medebestuurders de meerderheid van de aandelen houdt op het moment van tekenen (ECLI:NL:HR:2006:AU5681), en als de rechtshandeling waarvoor de zekerheid dient zelf tot de normale bedrijfsuitoefening behoort (art. 1:88 lid 5 BW). Een borgtocht om een dreigend faillissement af te wenden valt daar niet zonder meer onder (ECLI:NL:HR:2020:483).
Kan ik me als borg beroepen op verjaring?
Ja. Is de vordering tegen de hoofdschuldenaar verjaard, dan gaat de borgtocht teniet (art. 7:853 BW). Voor vorderingen uit overeenkomst is de verjaringstermijn in beginsel vijf jaar na opeisbaarheid (art. 3:307 BW), maar een schriftelijke aanmaning stuit de verjaring en laat een nieuwe termijn lopen. Vraag daarom alle aanmaningen aan de hoofdschuldenaar op.
Hoe kom ik van een borgtocht af?
Een borgtocht voor toekomstige schulden zonder vaste duur kunt u op elk moment opzeggen, een borgtocht voor bepaalde duur na vijf jaar (art. 7:861 BW). U blijft wel instaan voor schulden die vóór de opzegging al bestonden. Voor een borgtocht voor één bestaande lening werkt opzegging niet; daar helpen alleen afbetaling, een akkoord met de schuldeiser of een vernietigingsgrond.
Kan ik wat ik als borg betaalde terugvorderen?
Ja. U hebt een vordering op de hoofdschuldenaar voor alles wat u aan hoofdsom, rente en kosten moest betalen (art. 7:866 BW), en de rechten en zekerheden van de schuldeiser gaan op u over (art. 6:12 BW). Rente en kosten die alleen door uw eigen verzuim zijn ontstaan, kunt u niet verhalen. Meld uw betaling direct aan de hoofdschuldenaar.
Ben ik nog borg als de hoofdschuldenaar failliet gaat of in de schuldsanering zit?
Ja. Een faillissement, akkoord of schone lei van de hoofdschuldenaar bevrijdt de borg in beginsel niet; de schuldeiser kan u gewoon aanspreken. Wel kunt u na betaling uw verhaalsvordering bij de curator of bewindvoerder indienen, al levert dat vaak weinig op. Laat de vordering van de schuldeiser bij de curator nauwkeurig controleren.
Moest de bank mij waarschuwen voor de risico’s?
Een bank of andere professionele kredietverstrekker die een particulier borg laat staan, bijvoorbeeld een ouder voor een krediet aan een kind, heeft een bijzondere zorgplicht. Doet u een beroep op dwaling, dan moet de bank stellen en zo nodig bewijzen dat zij u juist over de risico’s heeft voorgelicht (ECLI:NL:HR:2014:679). Voor een gewone particuliere schuldeiser geldt die zware plicht niet.
Juridische gids – stap voor stap
Mijn document analyseren →Juridische gidsContractmodellenStartpagina van het land