Officiële bronnenwetten.overheid.nl · EUR-Lex
Europaius

Schenking herroepen of terugvragen: wanneer kan het?

Een schenking is in Nederland een overeenkomst: de schenker verrijkt de begiftigde om niet en ten koste van zijn eigen vermogen (art. 7:175 BW). Zodra de begiftigde de schenking heeft aanvaard, kunt u haar niet meer eenzijdig ‘intrekken’ omdat u spijt hebt, de relatie is bekoeld of u het geld zelf nodig hebt. Alleen een schenkingsaanbod dat nog niet is aanvaard, kunt u in beginsel herroepen (art. 6:219 BW).

Toch biedt de wet een aantal concrete wegen om een schenking ongedaan te maken. De schenking is vernietigbaar als de begiftigde een opzettelijk misdrijf tegen u of uw naasten pleegt, een opgelegde last niet nakomt of een onderhoudsplicht verzaakt (art. 7:184 BW). Daarnaast gelden de algemene gronden: dwaling (art. 6:228 BW), bedrog, bedreiging en misbruik van omstandigheden (art. 3:44 BW), met voor de schenker een gunstige bewijsregel (art. 7:176 BW). Een schenking aan een zorgverlener of aan personeel van een verpleeghuis is apart vernietigbaar (art. 7:178 BW). Was de schenking gedaan onder een voorwaarde, bijvoorbeeld een huwelijk, dan kan zij vervallen als die voorwaarde uitkomt of uitblijft. En vaak is de eerste vraag of het eigenlijk wel een schenking was, of een lening. In deze gids leest u per route wat u moet stellen en bewijzen, welke korte termijnen gelden en hoe u het geschonkene terugkrijgt.

Verbintenissenrecht

Kernpunten

Termijn
Een vernietiging wegens een misdrijf of een verzuim van de begiftigde (art. 7:184 BW) moet u inroepen binnen één jaar nadat het feit u bekend werd (art. 7:185 lid 1 BW). Voor dwaling en bedrog loopt de termijn drie jaar vanaf de…
Rechtsgebied
Verbintenissenrecht
Stappen
Rechtspraak
6
Bijgewerkt
18-11-2026

Termijn

Een vernietiging wegens een misdrijf of een verzuim van de begiftigde (art. 7:184 BW) moet u inroepen binnen één jaar nadat het feit u bekend werd (art. 7:185 lid 1 BW). Voor dwaling en bedrog loopt de termijn drie jaar vanaf de ontdekking, voor bedreiging en misbruik van omstandigheden drie jaar nadat de invloed heeft opgehouden (art. 3:52 lid 1 BW). Een schenking aan een zorgverlener of medewerker van een verpleeghuis kan worden vernietigd tot drie jaar na het einde van de ziekte of het verblijf (art. 7:178 lid 4 BW). Na verloop van de termijn is ook een buitengerechtelijke vernietigingsverklaring op dezelfde grond niet meer mogelijk (art. 3:52 lid 2 BW). Een vordering tot terugbetaling van een lening verjaart in beginsel vijf jaar na opeisbaarheid (art. 3:307 BW).

Wat te doen

  1. Stel eerst vast wat er juridisch is gebeurd. Was het een schenking, een lening of een betaling voor verrichte diensten? Een schenking vereist dat u de ander bewust en om niet wilde verrijken (art. 7:175 lid 1 BW). Hebt u geld overgemaakt met de afspraak dat het ooit terugkomt, dan is het een lening en vordert u gewoon terugbetaling; de verjaring begint dan pas te lopen wanneer de lening opeisbaar is (art. 3:307 BW).

    Wie zich op een lening beroept, moet die bewijzen (art. 150 Rv). Een door beide partijen ondertekende leningsovereenkomst levert tussen partijen dwingend bewijs op (art. 157 lid 2 Rv), maar de ander mag tegenbewijs leveren, bijvoorbeeld dat het ‘om fiscale redenen’ een lening heette maar in werkelijkheid een schenking was (ECLI:NL:HR:2025:1141). Verzamel bankafschriften met omschrijving, berichten en e-mails en eventuele aflossingen.

  2. Controleer of de schenking al is aanvaard en uitgevoerd. Een schenkingsaanbod aan een bepaalde persoon geldt als aanvaard als hij het niet onverwijld afwijst (art. 7:175 lid 2 BW). Zolang er niet is aanvaard en geen aanvaarding is verzonden, kunt u het aanbod herroepen (art. 6:219 lid 2 BW). Stuur dan direct een schriftelijke herroeping.

    Gaat het om een schenking die pas na uw overlijden moet worden uitgevoerd, dan vervalt zij bij uw overlijden, tenzij u haar persoonlijk bij notariële akte bent aangegaan (art. 7:177 lid 1 BW). Hebt u in zo’n akte een herroepingsbevoegdheid bedongen, dan kunt u die ook bij testament uitoefenen, zonder de begiftigde in te lichten (art. 7:177 lid 2 BW). Lees de akte er dus eerst op na.

  3. Ga na of de begiftigde zich zo heeft gedragen dat de schenking vernietigbaar is (art. 7:184 BW). De wet kent drie gronden: de begiftigde is in verzuim met een last die u bij de schenking hebt opgelegd en die niemand anders kan afdwingen; de begiftigde pleegt opzettelijk een misdrijf jegens u of uw naaste betrekkingen, poging, voorbereiding en deelneming inbegrepen; of de begiftigde die wettelijk of contractueel tot uw onderhoud moet bijdragen, komt die plicht niet na. Dit is wat in de volksmond ‘herroeping wegens ondankbaarheid’ heet; gewone onaardigheid of een ruzie is niet genoeg.

    De vernietiging werkt ook als de schenking al is uitgevoerd. Leg het misdrijf vast met een aangifte, een proces-verbaal of een strafvonnis, en noteer de datum waarop u ervan hoorde: daar begint de termijn van één jaar (art. 7:185 lid 1 BW). Wie mishandeling en vernieling pas jaren na zijn aangifte, in hoger beroep, als vernietigingsgrond aanvoerde, was te laat (ECLI:NL:GHSHE:2025:260).

  4. Beoordeel of de schenking onder druk of in een afhankelijke situatie tot stand kwam. Een schenking is vernietigbaar bij bedreiging, bedrog of misbruik van omstandigheden, bijvoorbeeld als de begiftigde uw afhankelijkheid, ziekte of onervarenheid gebruikte om de schenking te bevorderen (art. 3:44 BW). Stelt u als schenker feiten waaruit dat misbruik volgt, dan moet de begiftigde het tegendeel bewijzen, tenzij van de schenking een notariële akte is opgemaakt (art. 7:176 BW). Die omkering mag de rechter alleen met een uitdrukkelijke motivering opzijzetten (ECLI:NL:HR:2020:1240).

    De feiten moeten wel concreet zijn: leeftijd en ziekte alleen zijn onvoldoende als de schenker nog helder van geest was en zelf zijn financiële keuzes maakte (ECLI:NL:GHAMS:2026:176). Erfgenamen kunnen zich na het overlijden van de schenker op dezelfde regel beroepen.

  5. Kijk naar wie de schenking ontving tijdens ziekte of opname. Een schenking aan een arts, verpleegkundige of andere zorgverlener die u tijdens een ziekte bijstond, of aan een geestelijk verzorger, is vernietigbaar (art. 7:178 lid 1 BW). Hetzelfde geldt voor schenkingen tijdens een verblijf in een verzorgings- of verpleeghuis aan de exploitant, de leiding of een medewerker (art. 7:178 lid 2 BW). U hoeft dan geen misbruik te bewijzen.

    De termijn is drie jaar na het einde van de ziekte of het verblijf (art. 7:178 lid 4 BW). Na het overlijden van de schenker kan iedereen die door de schenking nadeel lijdt, zoals een erfgenaam, vernietigen, maar alleen voor zover dat nodig is om zijn eigen nadeel op te heffen (art. 7:178 lid 5 BW).

  6. Onderzoek of u zich vergiste of een voorwaarde stelde. Een schenking die u bij een juiste voorstelling van zaken niet had gedaan, is onder de voorwaarden van art. 6:228 BW vernietigbaar, bijvoorbeeld als u en de begiftigde allebei uitgingen van een onjuiste fiscale of feitelijke veronderstelling. De termijn is drie jaar na ontdekking (art. 3:52 lid 1 onder c BW).

    Een schenking kan ook onder een voorwaarde worden gedaan (art. 3:38 BW). Sieraden en geld die bij een verloving werden gegeven onder de voorwaarde dat het huwelijk doorging, moesten na het verbreken van de verloving worden teruggegeven of vergoed (ECLI:NL:HR:2001:AB2576). Vervult een ontbindende voorwaarde zich, dan vervalt de verbintenis en moet de begiftigde het ontvangene teruggeven (art. 6:22 en 6:24 BW). Bewijs van de voorwaarde ligt bij u; leg haar bij nieuwe schenkingen daarom schriftelijk vast.

  7. Vernietig de schenking met een duidelijke brief. U kunt een vernietigbare schenking zelf vernietigen met een buitengerechtelijke verklaring aan de begiftigde (art. 3:49 en 3:50 lid 1 BW). Noem de grond (bijvoorbeeld art. 7:184 lid 1 onder b BW), de feiten en de datum waarop u ervan wist, verklaar dat u de schenking vernietigt en eis teruggave binnen een termijn van bijvoorbeeld veertien dagen. Verstuur aangetekend of per e-mail met ontvangstbevestiging en bewaar het bewijs.

    Let op twee uitzonderingen. Gaat het om een registergoed, zoals een woning, dan vernietigt een buitengerechtelijke verklaring alleen als alle partijen daarin berusten; anders hebt u de rechter nodig (art. 3:50 lid 2 BW). En na het overlijden van de schenker kan een schenking op grond van art. 7:184 BW alleen door de rechter worden vernietigd (art. 7:185 lid 2 BW).

  8. Vorder het geschonkene terug. De vernietiging werkt terug tot het moment van de schenking (art. 3:53 lid 1 BW). Daardoor ontbreekt achteraf de rechtsgrond en kunt u wat u gaf als onverschuldigd betaald terugvorderen: een geldbedrag tot een gelijk bedrag, een zaak in natura (art. 6:203 BW). Is teruggave bezwaarlijk, dan kan de rechter de werking van de vernietiging beperken en een geldvergoeding opleggen (art. 3:53 lid 2 BW).

    Betaalt de begiftigde niet, dan dagvaardt u hem. Vorderingen tot en met € 25.000 behandelt de kantonrechter, waar u geen advocaat nodig hebt (art. 93 Rv); daarboven gaat de zaak naar de rechtbank en is een advocaat verplicht. U betaalt griffierecht, waarvan de hoogte afhangt van het bedrag van de vordering en van de vraag of u als natuurlijk persoon procedeert.

  9. Regel de fiscale kant. Over een schenking kan schenkbelasting verschuldigd zijn op grond van de Successiewet 1956. Een vernietiging van de schenkingsovereenkomst doet de belastingaanslag niet vervallen, maar het terugvorderingsrecht kan reden zijn voor vermindering op grond van art. 53 Successiewet; dat verzoek moet worden gedaan binnen acht maanden nadat de oorzaak is ontstaan (ECLI:NL:HR:2020:1). Bij wederzijdse dwaling volgt die vermindering, tenzij de vernietiging slechts is voorgewend.

    Laat de fiscale gevolgen beoordelen door een belastingadviseur of notaris voordat u een schenking terugdraait of ‘omzet’ in een lening; een akte van rectificatie achteraf lost een aanslag niet vanzelf op.

Waarop letten

Juridische grondslag

16

Gerelateerde rechterlijke uitspraken

6
Schenker riep pas in hoger beroep vernietiging in op grond van art. 7:184 lid 1 onder b BW wegens mishandeling en vernieling waarvan hij in 2017 aangifte had gedaan; de termijn van één jaar van art. 7:185 lid 1 BW liep vanaf die dag en was ruim verstreken, het beroep op verjaring slaagde.
Vader (later de vereffenaar van zijn nalatenschap) vorderde een betaling van ruim € 351.000 aan zijn jongste zoon en diens partner terug wegens misbruik van omstandigheden; art. 7:176 BW legt de bewijslast van het tegendeel op de begiftigde, en de rechter mag daar alleen met een uitdrukkelijke, concrete motivering van afwijken; arrest van het hof vernietigd.
Sieraden en munten waren bij een verloving geschonken onder de voorwaarde dat het huwelijk zou plaatsvinden; ook een gift van hand tot hand kan onder voorwaarde worden gedaan (art. 3:38 BW); na het verbreken van de verloving bleef de veroordeling tot vergoeding van ƒ 7.000 in stand.
Ouders vorderden € 40.000 terug op grond van een getekende leningsovereenkomst; de erfgenaam stelde dat het een als lening vormgegeven schenking was; de akte levert dwingend bewijs op, maar het hof had het aanbod tot tegenbewijs met getuigen niet mogen passeren; arrest vernietigd.
Schenking van € 100.000 werd achteraf wegens dwaling over de schenkbelasting bij notariële akte omgezet in een lening; vernietiging doet de aanslag niet vervallen, maar wederzijdse dwaling in de zin van art. 6:228 lid 1 onder c BW leidt tot vermindering op grond van art. 53 Successiewet, tenzij de vernietiging is voorgewend.
Erfgename vorderde vernietiging van een ‘onkostenvergoeding’ die haar terminaal zieke vader van 91 jaar kort voor zijn overlijden aan een ander betaalde; het hof zag deels een schenking, maar de gestelde feiten waren onvoldoende voor misbruik van omstandigheden omdat de vader helder van geest was en zelf zijn keuzes maakte.

Veelgestelde vragen

10
Kan ik een schenking zomaar terugdraaien?

Nee. Een schenking is een overeenkomst; is zij aanvaard, dan bent u eraan gebonden. Alleen een aanbod dat nog niet is aanvaard, kunt u herroepen (art. 6:219 BW). Daarna hebt u een wettelijke grond nodig, zoals een misdrijf van de begiftigde (art. 7:184 BW), dwaling, bedrog of misbruik van omstandigheden, of een voorwaarde of herroepingsrecht dat u bij de schenking hebt afgesproken.

Mijn kind is ondankbaar, kan ik de schenking terugvragen?

Alleen in de gevallen die de wet noemt: uw kind pleegt opzettelijk een misdrijf tegen u of uw naasten, komt een bij de schenking opgelegde last niet na, of laat een verplichting tot uw onderhoud liggen (art. 7:184 BW). Ruzie, geen contact meer of ondankbaar gedrag zonder strafbaar feit is niet genoeg. U moet binnen één jaar handelen nadat u het feit kende (art. 7:185 BW).

Hoe bewijs ik dat het een lening was en geen schenking?

Wie stelt dat het een lening was, moet dat bewijzen (art. 150 Rv). Sterk bewijs is een ondertekende leningsovereenkomst, een omschrijving ‘lening’ bij de overboeking, aflossingen of rentebetalingen en berichten waarin terugbetaling wordt toegezegd. Een getekende overeenkomst geldt als dwingend bewijs, maar de ander mag tegenbewijs leveren, bijvoorbeeld met getuigen (ECLI:NL:HR:2025:1141).

Kan ik geld terugvragen van mijn ex-partner?

Dat hangt af van wat er destijds is afgesproken. Was het een lening, dan vordert u terugbetaling. Was het een schenking onder de voorwaarde dat de relatie zou blijven bestaan of dat u zou trouwen, dan kan de schenking bij het uitkomen of uitblijven van die voorwaarde vervallen (ECLI:NL:HR:2001:AB2576). Zonder lening of voorwaarde blijft een gewone schenking ook na een breuk staan.

Wat als mijn vader onder druk een groot bedrag heeft geschonken?

Dan kan de schenking vernietigbaar zijn wegens misbruik van omstandigheden (art. 3:44 BW). Stelt de schenker of na zijn overlijden de erfgenaam concrete feiten die op misbruik wijzen, dan moet de begiftigde het tegendeel bewijzen, tenzij de schenking bij notariële akte is gedaan (art. 7:176 BW). De termijn is drie jaar nadat de invloed ophield (art. 3:52 BW).

Mag een verpleegkundige of thuiszorgmedewerker een schenking aannemen?

Een schenking tijdens een ziekte aan een zorgverlener die de schenker bijstond, of tijdens een verblijf in een verpleeg- of verzorgingshuis aan een medewerker of de leiding, is vernietigbaar (art. 7:178 BW). Misbruik hoeft niet te worden bewezen. De termijn is drie jaar na het einde van de ziekte of het verblijf; na het overlijden kunnen ook benadeelde erfgenamen vernietigen.

Hoe vernietig ik een schenking?

Met een schriftelijke verklaring aan de begiftigde waarin u de grond noemt en verklaart dat u de schenking vernietigt (art. 3:49 en 3:50 BW). Daarna vordert u teruggave als onverschuldigd betaald (art. 6:203 BW). Bij een woning of ander registergoed, of na het overlijden van de schenker bij een grond uit art. 7:184 BW, is een uitspraak van de rechter nodig.

Mag mijn echtgenoot zonder mijn toestemming een groot bedrag weggeven?

Nee. Voor giften die niet gebruikelijk en niet bovenmatig zijn, is de toestemming van de andere echtgenoot of geregistreerd partner nodig (art. 1:88 lid 1 onder b BW). Ontbreekt die, dan kunt alleen u de gift vernietigen; de goede trouw van de ontvanger beschermt hem bij een gift niet (art. 1:89 BW). Giften die pas na overlijden worden uitgevoerd, vallen hier niet onder.

Moet ik schenkbelasting terugvragen als de schenking wordt teruggedraaid?

De aanslag vervalt niet vanzelf. Na vernietiging van de schenking kunt u de Belastingdienst om vermindering vragen op grond van art. 53 Successiewet 1956, binnen acht maanden nadat de oorzaak is ontstaan (ECLI:NL:HR:2020:1). Bij wederzijdse dwaling wordt verminderd, tenzij de vernietiging slechts is voorgewend. Laat dit door een belastingadviseur of notaris regelen.

Kunnen de erfgenamen een schenking na het overlijden aanvechten?

Ja, in een aantal gevallen. Erfgenamen kunnen zich beroepen op misbruik van omstandigheden met de bewijsregel van art. 7:176 BW en op art. 7:178 BW bij schenkingen aan zorgverleners. Een grond uit art. 7:184 BW kan na het overlijden alleen via de rechter worden ingeroepen, en bij een misdrijf of verzuim alleen als dat feit de dood van de schenker veroorzaakte (art. 7:185 lid 2 BW).

Juridische gids – stap voor stap

6

Mijn document analyseren →Juridische gidsContractmodellenStartpagina van het land

Bijgewerkt: · Bronnen: Art. 7:175 BW – begrip schenking en stilzwijgende aanvaarding, Art. 7:184 BW – vernietigbaarheid wegens misdrijf of verzuim van de begiftigde, Art. 7:185 BW – verjaring na één jaar en vernietiging na overlijden, Art. 7:176 BW – bewijslast bij misbruik van omstandigheden, wetten.overheid.nl, EUR-Lex

De uitleg wordt gegenereerd uit de officiële wettekst en is indicatief; alleen de volledige tekst, waarnaar elke pagina verwijst, is bindend. Europaius biedt juridische informatie, geen advocatendiensten.