Aangifte doen bij de politie: zo pakt u het aan
Bent u bestolen, mishandeld, bedreigd, opgelicht of is uw fiets vernield, dan begint de strafrechtelijke weg met een aangifte. Iedereen die kennis heeft van een strafbaar feit mag aangifte doen; de aangifte wordt vastgelegd in een proces-verbaal dat de basis vormt voor het opsporingsonderzoek en, als het tot een zaak komt, voor de beslissing van de officier van justitie. Zonder aangifte blijft een feit in veel gevallen buiten beeld, en zonder proces-verbaal kunt u later moeilijk aantonen dat u slachtoffer was, bijvoorbeeld tegenover uw verzekeraar of het Schadefonds Geweldsmisdrijven.
In dit stappenplan leest u wanneer u online, telefonisch of op het bureau aangifte doet, wat u meeneemt, hoe u een kopie van uw aangifte krijgt en welke rechten u als slachtoffer hebt in het Wetboek van Strafvordering (art. 51a en volgende Sv). Bijzondere aandacht gaat naar klachtdelicten zoals belediging, smaad en belaging: daar moet u binnen drie maanden uitdrukkelijk om vervolging vragen (art. 66 Sr). Verder leest u hoe u schadevergoeding krijgt door u als benadeelde partij te voegen in het strafproces, en wat u kunt doen als het Openbaar Ministerie besluit niet te vervolgen: beklag bij het gerechtshof op grond van art. 12 Sv. Het resultaat is een volledige, goed onderbouwde aangifte en een dossier waarmee u uw rechten als slachtoffer daadwerkelijk kunt uitoefenen.
Kernpunten
Termijn
Voor een klachtdelict moet de klacht worden ingediend binnen drie maanden na de dag waarop u kennis nam van het feit (art. 66 lid 1 Sr); u kunt haar binnen acht dagen na indiening nog intrekken (art. 67 Sr). Voor gewone delicten geldt geen termijn voor de aangifte zelf, maar wel de verjaringstermijn van het recht tot strafvordering: zes jaar voor misdrijven met een strafmaximum tot drie jaar, twaalf jaar bij een hoger tijdelijk strafmaximum en langer bij de zwaarste misdrijven (art. 70 Sr). Beklag tegen een strafbeschikking moet binnen drie maanden nadat u ervan op de hoogte bent (art. 12k Sv); tegen een gewoon sepot geldt geen vaste wettelijke termijn, maar het gerechtshof verwacht dat u binnen redelijke tijd klaagt. Een aangifte doen zo snel mogelijk na het feit vergroot de kans op bruikbaar bewijs, zoals camerabeelden die vaak na enkele weken worden gewist.
Wat te doen
Bepaal hoe u aangifte doet. Is er acuut gevaar of is de dader nog in de buurt, bel dan 112. In andere gevallen kunt u voor een beperkt aantal veelvoorkomende feiten, zoals fietsdiefstal, diefstal zonder geweld, vernieling en oplichting bij online handel, digitaal aangifte doen via de website van de politie, ingelogd met DigiD. Voor alle andere feiten, en zeker bij geweld, bedreiging, zedendelicten, huiselijk geweld of als u de dader kent, maakt u via het algemene politienummer 0900-8844 een afspraak op een politiebureau.
Iedereen die kennis draagt van een strafbaar feit is bevoegd daarvan aangifte te doen (art. 161 Sv). U hoeft dus niet zelf slachtoffer te zijn; ook een getuige of een ouder van een minderjarig slachtoffer kan aangifte doen. Een bedrijf doet aangifte via een bevoegde vertegenwoordiger.
Bereid de aangifte voor en neem de juiste stukken mee. Neem een geldig identiteitsbewijs mee. Schrijf vooraf op wat er is gebeurd: datum, tijdstip, plaats, de volgorde van de gebeurtenissen, wat de dader zei of deed, een signalement en eventuele kentekens. Neem bewijs mee of houd het digitaal bij de hand: foto’s van letsel of schade, screenshots van berichten met datum en afzender, bankafschriften bij oplichting, aankoopbonnen en serienummers van gestolen goederen, en de namen en telefoonnummers van getuigen.
Laat letsel zo snel mogelijk vastleggen door de huisarts of op de spoedeisende hulp en vraag om een verklaring. Bij geweld- en zedendelicten is een forensisch-medisch onderzoek binnen korte tijd belangrijk; de politie kan dat regelen. Hoe concreter uw aangifte, hoe groter de kans dat de officier van justitie de zaak oppakt in plaats van haar wegens gebrek aan opsporingsindicaties te laten liggen.
Laat de aangifte opnemen en controleer het proces-verbaal. Een aangifte kan mondeling of schriftelijk worden gedaan; van een mondelinge aangifte maakt de politieambtenaar een proces-verbaal op dat na voorlezing door u en de ambtenaar wordt ondertekend (art. 163 Sv). De politie is verplicht een aangifte op te nemen; een verwijzing naar ‘een melding’ of ‘een mutatie’ is iets anders dan een aangifte. Vraag uitdrukkelijk om aangifte als u dat wilt.
Lees het proces-verbaal zorgvuldig voordat u tekent. Laat onjuistheden en weglatingen direct verbeteren; een verklaring die later afwijkt, wordt door de verdediging gebruikt om uw geloofwaardigheid aan te tasten. Vraag een kopie van uw aangifte mee te krijgen of toe te sturen; die hebt u nodig voor uw verzekeraar, voor de voeging als benadeelde partij en voor een aanvraag bij het Schadefonds. Noteer het registratienummer. Vreest u voor represailles, vraag dan of de aangifte zonder vermelding van uw woonadres kan worden opgenomen.
Doe bij een klachtdelict uitdrukkelijk een klacht. Sommige misdrijven worden alleen vervolgd als het slachtoffer daarom vraagt. Dat geldt onder meer voor smaad en belediging (art. 261, 266 en 269 Sr), belaging (art. 285b lid 2 Sr) en voor diefstal, verduistering, oplichting en vernieling binnen de familie (art. 316 lid 2 en 353 Sr). Tot de klacht gerechtigd is degene tegen wie het feit is begaan (art. 64 Sr); voor een kind onder de zestien jaar klaagt de wettelijke vertegenwoordiger (art. 65 Sr).
Een klacht is een aangifte met het verzoek tot vervolging. Zeg dus bij de aangifte uitdrukkelijk dat u wilt dat de dader wordt vervolgd en controleer dat dit in het proces-verbaal staat. De termijn is drie maanden na de dag waarop u kennis nam van het feit (art. 66 lid 1 Sr). Te laat, dan is het Openbaar Ministerie niet-ontvankelijk in de vervolging (ECLI:NL:GHAMS:2014:1380). Blijkt uit de aangifte niet dat u vervolging wilde, dan kan de zaak eveneens stranden (ECLI:NL:GHARL:2026:2214).
Maak gebruik van uw rechten als slachtoffer. Het Openbaar Ministerie moet u informeren over uw recht op informatie over onder meer het afzien van opsporing, het niet vervolgen, de vervolging, de zittingsdatum en de uitspraak (art. 51ac Sv). U kunt de officier van justitie vragen om inzage in de processtukken die voor u van belang zijn en stukken aan het dossier laten toevoegen (art. 51b Sv). U mag zich laten bijstaan door een advocaat, uw wettelijk vertegenwoordiger of een persoon naar keuze, en een tolk als u onvoldoende Nederlands spreekt (art. 51c Sv).
Bij ernstige misdrijven, met een strafmaximum van acht jaar of meer of bij onder meer zware mishandeling, bedreiging en belaging, hebt u spreekrecht op de zitting (art. 51e Sv). Slachtofferhulp Nederland biedt kosteloos juridische en praktische ondersteuning; een medewerker kan u ook bij een beklagprocedure vertegenwoordigen. Bij een ernstig zeden- of geweldsdelict hebt u in de regel recht op gratis bijstand van een advocaat.
Vraag schadevergoeding via voeging als benadeelde partij. Wie rechtstreeks schade lijdt door een strafbaar feit, kan zich met zijn vordering tot schadevergoeding voegen in het strafproces (art. 51f lid 1 Sv), ook voor een deel van de schade. Zodra de officier van justitie u meldt dat vervolging wordt ingesteld, ontvangt u een voegingsformulier; vul dat volledig in, onderbouw elke schadepost met bonnen, facturen of medische stukken en stuur het vóór de zitting terug (art. 51g lid 1 Sv). Op de zitting kunt u zich nog voegen tot het moment waarop de officier van justitie zijn requisitoir houdt (art. 51g lid 3 Sv).
Wijst de rechter de vordering toe, dan legt hij vaak ook de schadevergoedingsmaatregel op: de veroordeelde moet het bedrag aan de Staat betalen, die het aan u uitkeert (art. 36f Sr). Is uw vordering te ingewikkeld voor het strafproces, dan verklaart de rechter u niet-ontvankelijk en kunt u naar de burgerlijke rechter, op grond van onrechtmatige daad (art. 6:162 BW).
Overweeg een aanvraag bij het Schadefonds Geweldsmisdrijven. Hebt u ernstig lichamelijk of psychisch letsel opgelopen door een opzettelijk geweldsmisdrijf, en kunt u de schade niet op de dader of een verzekering verhalen, dan kunt u bij het Schadefonds een eenmalige tegemoetkoming aanvragen. Ook nabestaanden en naasten kunnen in aanmerking komen. Het Schadefonds kijkt naar de ernst van het letsel; een kopie van de aangifte en medische stukken zijn in de praktijk onmisbaar.
Het Schadefonds keert een vast bedrag uit volgens letselcategorieën, dat geen volledige schadevergoeding is. Wat u van de dader ontvangt, wordt verrekend. Dien de aanvraag tijdig in; de aanvraagtermijn en de bedragen per letselcategorie staan op de website van het Schadefonds. Een aanvraag kan ook als de dader onbekend blijft of niet wordt vervolgd.
Volg de afloop en reageer op een sepot. De officier van justitie beslist of hij vervolgt, de zaak afdoet met een strafbeschikking, of seponeert, bijvoorbeeld wegens onvoldoende bewijs of omdat hij vervolging niet opportuun vindt. U ontvangt daarvan bericht. Vraag bij een sepot naar de reden en de sepotcode en vraag om inzage in het dossier.
Bent u het niet eens met het niet vervolgen, het niet voortzetten van de vervolging of de afdoening met een strafbeschikking, dan kunt u als rechtstreeks belanghebbende schriftelijk beklag doen bij het gerechtshof in het ressort waar de beslissing is genomen (art. 12 lid 1 Sv). Het klaagschrift kan ook elektronisch worden ingediend (art. 12 lid 4 Sv). Leg uit waarom vervolging volgens u wel haalbaar en opportuun is en noem getuigen of bewijs dat nog niet is onderzocht.
Doorloop de beklagprocedure bij het gerechtshof. De griffier bevestigt de ontvangst, waarna de advocaat-generaal schriftelijk verslag uitbrengt (art. 12a Sv). Is het beklag kennelijk niet-ontvankelijk of kennelijk ongegrond, dan kan het hof zonder nader onderzoek beslissen (art. 12c Sv); anders wordt u gehoord in raadkamer (art. 12d Sv), waarbij u zich kunt laten bijstaan of vertegenwoordigen.
Vindt het hof dat vervolging had moeten plaatsvinden, dan beveelt het de officier van justitie te vervolgen (art. 12i Sv). Dat gebeurt in de praktijk regelmatig als getuigen niet zijn gehoord (ECLI:NL:GHARL:2016:6725) of als een strafbeschikking te licht is voor de ernst van het feit (ECLI:NL:GHAMS:2023:985). Tegen de beschikking van het hof staat geen rechtsmiddel open. Wordt het beklag afgewezen, dan blijft de civiele weg naar schadevergoeding open.
Waarop letten
- Bij een klachtdelict alleen een melding of een aangifte zonder verzoek tot vervolging doen: na drie maanden kan het Openbaar Ministerie niet meer vervolgen (art. 66 Sr), hoe sterk het bewijs ook is.
- Het proces-verbaal ongelezen tekenen: fouten in tijdstippen, plaatsen of wie wat deed worden later door de verdediging uitvergroot en kunnen een veroordeling in de weg staan.
- Bewijs laten verdwijnen: camerabeelden worden vaak na enkele weken overschreven, berichten worden verwijderd en letsel geneest. Leg alles direct vast en noem het in de aangifte.
- De voeging als benadeelde partij onvoldoende onderbouwen: een schadepost zonder bonnen of medische stukken wordt vaak niet-ontvankelijk verklaard, waarna u een aparte civiele procedure moet voeren.
- Wachten met beklag na een sepot of strafbeschikking: tegen een strafbeschikking geldt een termijn van drie maanden (art. 12k Sv) en ook bij een sepot kan het hof lang stilzitten tegen u laten wegen.
- Een valse of opzettelijk onjuiste aangifte doen: dat is zelf een strafbaar feit en ondermijnt eventuele latere aangiften.
- Niet doorgeven dat uw adres of telefoonnummer is gewijzigd: dan mist u het bericht over de vervolging, het voegingsformulier of de zittingsdatum.
Juridische grondslag
Gerelateerde rechterlijke uitspraken
Veelgestelde vragen
Kan ik online aangifte doen bij de politie?
Ja, maar alleen voor een beperkt aantal veelvoorkomende feiten, zoals fietsdiefstal, diefstal zonder geweld, vernieling en oplichting bij online handel. U logt in met DigiD en krijgt na afloop een bevestiging. Bij geweld, bedreiging, zedendelicten, huiselijk geweld of als u de dader kent, maakt u een afspraak via 0900-8844 en doet u aangifte op het bureau, zodat de politie direct vragen kan stellen en sporen kan veiligstellen.
Wat is het verschil tussen een melding en een aangifte?
Een melding is informatie voor de politie, die in een registratiesysteem wordt vastgelegd maar geen formeel proces-verbaal van aangifte oplevert. Een aangifte is een verklaring die u ondertekent en die de basis vormt voor opsporing en vervolging (art. 163 Sv). Voor verzekeraars, de voeging als benadeelde partij en het Schadefonds hebt u een aangifte nodig. Wilt u dat er iets met uw zaak gebeurt, vraag dan uitdrukkelijk om aangifte.
Mag de politie weigeren mijn aangifte op te nemen?
Nee. De politie is verplicht een aangifte van een strafbaar feit op te nemen (art. 163 Sv). Wel kan de politie vertellen dat de kans op opsporing klein is of u voor een eenvoudig feit naar de online aangifte verwijzen. Wordt u ten onrechte weggestuurd, vraag dan naar een leidinggevende of dien een klacht in bij de politie. Noteer datum, tijd en de naam van de ambtenaar.
Krijg ik een kopie van mijn aangifte?
Ja, u kunt een afschrift van het proces-verbaal van uw aangifte vragen. Doe dat direct bij het opnemen van de aangifte; anders kunt u het later opvragen met het registratienummer. Bij een online aangifte ontvangt u een bevestiging per e-mail. Bewaar de kopie zorgvuldig: verzekeraars, het Schadefonds Geweldsmisdrijven en de officier van justitie bij uw schadevordering vragen ernaar.
Wat is een klachtdelict en hoe lang heb ik de tijd?
Een klachtdelict wordt alleen vervolgd als het slachtoffer daar uitdrukkelijk om vraagt, bijvoorbeeld bij belediging, smaad, belaging en vermogensdelicten binnen de familie. De klacht moet binnen drie maanden worden ingediend na de dag waarop u kennis nam van het feit (art. 66 lid 1 Sr). U kunt de klacht binnen acht dagen na indiening intrekken (art. 67 Sr). Zeg bij de aangifte expliciet dat u vervolging wilt.
Kan ik aangifte doen als ik de dader niet ken?
Ja. Een aangifte tegen ‘onbekend’ is gebruikelijk bij bijvoorbeeld inbraak, zakkenrollerij of online oplichting. Geef zo veel mogelijk aanknopingspunten: rekeningnummers, telefoonnummers, gebruikersnamen, camerabeelden en signalementen. Bij een klachtdelict loopt de termijn van drie maanden pas vanaf het moment dat u kennis nam van het feit; in de rechtspraak wordt daarbij ook gekeken naar het moment waarop de identiteit van de dader bekend werd.
Hoe krijg ik mijn schade vergoed via de strafzaak?
Als de officier van justitie vervolgt, ontvangt u een voegingsformulier. Daarmee voegt u zich als benadeelde partij in het strafproces (art. 51f en 51g Sv). Onderbouw elke schadepost met stukken. Wijst de rechter de vordering toe, dan legt hij vaak de schadevergoedingsmaatregel op, zodat de Staat het geld bij de dader int en aan u uitkeert (art. 36f Sr). U betaalt voor de voeging geen griffierecht.
De officier van justitie seponeert mijn zaak. Wat kan ik doen?
Vraag eerst naar de reden en de sepotcode. Bent u het er niet mee eens, dan kunt u als rechtstreeks belanghebbende schriftelijk beklag doen bij het gerechtshof (art. 12 Sv). Leg uit waarom vervolging wel haalbaar is en welke onderzoekshandelingen ontbreken. Het hof kan de officier van justitie bevelen te vervolgen (art. 12i Sv). Slachtofferhulp Nederland of een advocaat kan u helpen het klaagschrift op te stellen.
Wanneer kan ik naar het Schadefonds Geweldsmisdrijven?
Als u door een opzettelijk geweldsmisdrijf ernstig lichamelijk of psychisch letsel hebt opgelopen en de schade niet op de dader of een verzekering kunt verhalen. Ook nabestaanden kunnen een aanvraag doen. Het Schadefonds keert een vast bedrag per letselcategorie uit. Een kopie van de aangifte en medische stukken zijn in de praktijk onmisbaar. Controleer de aanvraagtermijn op de website van het Schadefonds.
Juridische gids – stap voor stap
Mijn document analyseren →Juridische gidsContractmodellenStartpagina van het land