Παραίτηση από εργασία: πώς γίνεται και τι δικαιούστε όταν φεύγετε
Η παραίτηση είναι η καταγγελία της σύμβασης εργασίας από τον ίδιο τον εργαζόμενο. Δεν χρειάζεται αιτιολογία ούτε έγκριση του εργοδότη: αρκεί σαφής δήλωση ότι λύετε τη σύμβαση και από πότε. Στην πράξη η δήλωση γίνεται εγγράφως και ο εργοδότης την αναγγέλλει στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ ως «οικειοθελή αποχώρηση». Από το έντυπο αυτό εξαρτώνται πολλά: η ΔΥΠΑ, ο ΕΦΚΑ και κάθε μελλοντικός εργοδότης βλέπουν πώς έληξε η σχέση.
Ο οδηγός απευθύνεται σε μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα με σύμβαση αορίστου ή ορισμένου χρόνου που σκέφτονται να φύγουν ή έχουν ήδη φύγει. Εξηγεί πώς συντάσσετε και επιδίδετε την παραίτηση, αν οφείλετε προειδοποίηση, τι πρέπει να εισπράξετε στην εκκαθάριση (αναλογία δώρων και επιδόματος αδείας, αδιάθετη άδεια, δεδουλευμένα), ποια έγγραφα να ζητήσετε, και πότε η «παραίτηση» δεν είναι στην πραγματικότητα παραίτηση: όταν σας πίεσαν να υπογράψετε ή όταν ο εργοδότης άλλαξε μονομερώς και βλαπτικά τους όρους της δουλειάς σας. Στη δεύτερη περίπτωση ο Άρειος Πάγος δέχεται ότι μπορείτε να θεωρήσετε τη μεταβολή ως απόλυση και να ζητήσετε αποζημίωση. Αποτέλεσμα είναι μια καθαρή αποχώρηση με πλήρη εξόφληση και σωστή καταχώριση στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ, ή, όταν η παραίτηση αποσπάστηκε, διεκδίκηση της αποζημίωσης απόλυσης.
Βασικά στοιχεία
Προθεσμία
Ο εργοδότης οφείλει να αναγγείλει την οικειοθελή αποχώρηση στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ μέσα σε λίγες εργάσιμες ημέρες (κατά την ισχύουσα υπουργική απόφαση τέσσερις εργάσιμες· ελέγξτε την τρέχουσα ρύθμιση). Αν υποστηρίζετε ότι η παραίτηση αποσπάστηκε με πίεση ή ότι στην ουσία πρόκειται για απόλυση, η αγωγή ακυρότητας πρέπει να ασκηθεί μέσα σε τρεις μήνες και η αγωγή για αποζημίωση απόλυσης μέσα σε έξι μήνες από τη λύση (άρθρο 6 ν. 3198/1955, όπως ισχύει). Οι αξιώσεις για δεδουλευμένα, δώρα και αποδοχές αδείας παραγράφονται σε πέντε έτη (άρθρο 250 αρ. 17 ΑΚ).
Τι να κάνετε
Αποφασίστε αν πρόκειται πράγματι για παραίτηση. Αν φεύγετε επειδή ο εργοδότης μείωσε τον μισθό, σας μετέθεσε σε άλλη πόλη, σας υποβάθμισε ή σας απομόνωσε, μην υπογράψετε παραίτηση. Η μονομερής βλαπτική μεταβολή των όρων εργασίας θεωρείται καταγγελία από τον εργοδότη (άρθρο 7 ν. 2112/1920), και ο Άρειος Πάγος δέχεται ότι ο μισθωτός μπορεί είτε να την αποδεχθεί είτε να τη θεωρήσει απόλυση και να ζητήσει αποζημίωση είτε να επιμείνει στους παλιούς όρους (ΑΠ 24/2014, ΑΠ 315/2014).
Η επιλογή γίνεται με εξώδικη δήλωση που επιδίδεται με δικαστικό επιμελητή, όχι με απλή παραίτηση. Αν υπογράψετε παραίτηση, ο εργοδότης θα την επικαλεστεί ως απόδειξη ότι φύγατε οικειοθελώς και θα χάσετε και την αποζημίωση και το επίδομα ανεργίας.
Ελέγξτε τη σύμβαση, τη συλλογική σύμβαση και τον κανονισμό εργασίας για όρους προειδοποίησης. Το άρθρο 4 ν. 2112/1920 προέβλεπε για τους υπαλλήλους προειδοποίηση ίση με το μισό της προθεσμίας του εργοδότη, όχι πάνω από τρεις μήνες· η εφαρμογή της διάταξης σήμερα αμφισβητείται και στην πράξη σπάνια διεκδικείται. Αν η σύμβαση ορίζει συγκεκριμένη προθεσμία, τηρήστε τη, αλλιώς δώστε εύλογη προειδοποίηση, συνήθως 15 έως 30 ημέρες, ώστε να παραδώσετε τη δουλειά σας.
Η σύμβαση ορισμένου χρόνου δεν λύνεται πρόωρα με απλή παραίτηση: χρειάζεται σπουδαίος λόγος (άρθρο 672 ΑΚ), αλλιώς ο εργοδότης μπορεί να ζητήσει αποζημίωση για τη ζημία του. Αν ο εργοδότης σάς αποδεσμεύει νωρίτερα, ζητήστε να το γράψει.
Συντάξτε την παραίτηση εγγράφως. Γράψτε ονοματεπώνυμο, ΑΦΜ, θέση, την ημερομηνία σύνταξης και την τελευταία ημέρα εργασίας, και τη φράση «δηλώνω ότι καταγγέλλω τη σύμβαση εργασίας μου με λύση από [ημερομηνία]». Δεν χρειάζεται αιτιολογία. Μην προσθέσετε δηλώσεις τύπου «δεν έχω καμία απαίτηση» ή «εξοφλήθηκα πλήρως»: αυτές δεν αφορούν την παραίτηση και μπορεί να χρησιμοποιηθούν εναντίον σας στη διεκδίκηση οφειλών.
Υπογράψτε και κρατήστε αντίγραφο. Η υπογραφή μπορεί να θεωρηθεί για το γνήσιο μέσω gov.gr (υπεύθυνη δήλωση ή ψηφιακή βεβαίωση εγγράφου), ώστε να μην αμφισβητηθεί η ημερομηνία. Ποτέ μην υπογράψετε παραίτηση χωρίς ημερομηνία, ούτε «λευκή» παραίτηση κατά την πρόσληψη.
Επιδώστε την παραίτηση με τρόπο που αποδεικνύεται. Η πιο απλή λύση είναι να την παραδώσετε στο λογιστήριο ή στον προϊστάμενο και να ζητήσετε υπογραφή παραλαβής με ημερομηνία πάνω στο αντίγραφό σας. Εναλλακτικά στείλτε τη με email από τον εταιρικό σας λογαριασμό με επιβεβαίωση ανάγνωσης, ή με συστημένη επιστολή.
Αν ο εργοδότης αρνείται να την παραλάβει, η επίδοση με δικαστικό επιμελητή κοστίζει συνήθως μερικές δεκάδες ευρώ και λύνει κάθε αμφισβήτηση. Μην «εξαφανιστείτε» χωρίς δήλωση: η αδικαιολόγητη αποχή για πολλές εργάσιμες ημέρες μπορεί να αντιμετωπιστεί ως οικειοθελής αποχώρηση (ρύθμιση ν. 5053/2023, ελέγξτε τις λεπτομέρειες), ενώ η απουσία λόγω ασθένειας δεν ισοδυναμεί με σιωπηρή παραίτηση (ΑΠ 750/2016).
Ελέγξτε την αναγγελία στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ. Ο εργοδότης υποβάλλει το έντυπο οικειοθελούς αποχώρησης και επισυνάπτει την υπογεγραμμένη παραίτησή σας. Μετά από λίγες ημέρες μπείτε στο myErgani με τους κωδικούς Taxisnet και δείτε ότι η λύση εμφανίζεται με τη σωστή ημερομηνία και ως οικειοθελής αποχώρηση, όχι ως κάτι άλλο, και ότι η ημερομηνία πρόσληψης είναι η πραγματική.
Αν η καταχώριση είναι λάθος ή λείπει, ζητήστε γραπτώς διόρθωση από τον εργοδότη και, αν δεν γίνει, απευθυνθείτε στην Επιθεώρηση Εργασίας. Η καταχώριση αυτή διαβάζεται από τη ΔΥΠΑ, τον ΕΦΚΑ και τις τράπεζες, και η διόρθωσή της μετά από μήνες είναι δύσκολη.
Υπολογίστε τι σας οφείλεται στην εκκαθάριση. Με την παραίτηση δεν δικαιούστε αποζημίωση απόλυσης, δικαιούστε όμως: τα δεδουλευμένα μέχρι την τελευταία ημέρα, την αναλογία του δώρου Χριστουγέννων ή Πάσχα για το διάστημα που δουλέψατε στην τρέχουσα περίοδο, την αναλογία του επιδόματος αδείας και τις αποδοχές για την ετήσια άδεια που δεν πήρατε. Ο Άρειος Πάγος δέχεται ότι αποδοχές, επίδομα αδείας και δώρα εορτών θεμελιώνονται απευθείας στον νόμο (ΑΠ 768/2018).
Για το πρώτο έτος εργασίας ο α.ν. 539/1945 προβλέπει, σε κάθε λύση της σχέσης, δύο ημερομίσθια άδειας για κάθε μήνα απασχόλησης. Ζητήστε αναλυτικό εκκαθαριστικό και συγκρίνετέ το με τις αποδείξεις μισθοδοσίας. Αν αποχωρείτε για συνταξιοδότηση, ελέγξτε αν οφείλεται μειωμένη αποζημίωση (40% ή 50% κατά περίπτωση).
Ζητήστε τα έγγραφα της αποχώρησης. Ο εργοδότης οφείλει να σας δώσει βεβαίωση προϋπηρεσίας για το είδος και τη διάρκεια της εργασίας σας (άρθρο 678 ΑΚ, και ήδη άρθρο 2 ν. 2112/1920), και με ειδική αίτησή σας και για τη διαγωγή σας. Ζητήστε επίσης το τελευταίο εκκαθαριστικό, αντίγραφο της αναγγελίας στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ και βεβαίωση αποδοχών για τη φορολογική δήλωση.
Κατεβάστε από τον e-ΕΦΚΑ το ατομικό σας ασφαλιστικό ιστορικό και ελέγξτε ότι οι εισφορές έχουν δηλωθεί μέχρι την τελευταία ημέρα, με τις πραγματικές αποδοχές. Αν υπογράφετε απόδειξη εξόφλησης, γράψτε «με επιφύλαξη για κάθε άλλη απαίτησή μου», ώστε να μη θεωρηθεί ότι παραιτείστε από διαφορές που θα εντοπίσετε αργότερα.
Αν σας πίεσαν να παραιτηθείτε, κινηθείτε αμέσως. Παραίτηση που υπογράφηκε υπό απειλή απόλυσης με «κακό χαρτί», υπό απειλή μήνυσης ή με εξαπάτηση μπορεί να ακυρωθεί (άρθρα 147 επ. και 150 επ. ΑΚ), και αν στην ουσία ο εργοδότης ήθελε να σας απολύσει, το δικαστήριο μπορεί να την αντιμετωπίσει ως καταγγελία από τον εργοδότη, με τις συνέπειες της απόλυσης.
Στείλτε εξώδικη δήλωση ότι ανακαλείτε την παραίτηση ως αποσπασθείσα, γράψτε ημερολόγιο των γεγονότων και κρατήστε μηνύματα και ονόματα μαρτύρων. Υποβάλετε αίτηση εργατικής διαφοράς στην Επιθεώρηση Εργασίας και, αν δεν υπάρξει λύση, ασκήστε αγωγή στο Μονομελές Πρωτοδικείο με την ειδική διαδικασία των εργατικών διαφορών μέσα στις προθεσμίες του ν. 3198/1955.
Τακτοποιήστε τη ΔΥΠΑ. Με οικειοθελή αποχώρηση δεν δικαιούστε το τακτικό επίδομα ανεργίας, που προϋποθέτει απόλυση ή λήξη σύμβασης ορισμένου χρόνου. Μπορείτε όμως να εγγραφείτε στο μητρώο ανέργων της ΔΥΠΑ (ηλεκτρονικά μέσω gov.gr ή στο ΚΠΑ2), ώστε να έχετε κάρτα ανεργίας για προγράμματα κατάρτισης, επιδοτούμενες θέσεις και ορισμένες παροχές, και να μετράει ο χρόνος ανεργίας.
Αν η λύση ήταν στην πραγματικότητα απόλυση ή βλαπτική μεταβολή, ενημερώστε τη ΔΥΠΑ ότι αμφισβητείτε τον χαρακτηρισμό και προσκομίστε την εξώδικη δήλωση ή την αγωγή. Ρωτήστε τη ΔΥΠΑ για την προθεσμία της αίτησης επιδόματος, γιατί η εκπρόθεσμη αίτηση μπορεί να απορριφθεί ακόμη κι αν δικαιωθείτε αργότερα.
Τι να προσέξετε
- Η υπογραφή παραίτησης όταν ο λόγος αποχώρησης είναι βλαπτική μεταβολή των όρων εργασίας σας στερεί την αποζημίωση απόλυσης και το επίδομα ανεργίας· η σωστή κίνηση είναι εξώδικη δήλωση ότι θεωρείτε τη μεταβολή καταγγελία.
- Η «λευκή» ή αχρονολόγητη παραίτηση που υπογράφεται κατά την πρόσληψη μπορεί να χρησιμοποιηθεί οποτεδήποτε· αν έχετε υπογράψει τέτοια, ενημερώστε εγγράφως τον εργοδότη ότι την ανακαλείτε και την Επιθεώρηση Εργασίας.
- Φράσεις όπως «εξοφλήθηκα πλήρως» ή «δεν έχω καμία απαίτηση» μέσα στην παραίτηση ή στην απόδειξη πληρωμής δυσκολεύουν τη διεκδίκηση υπερωριών, αδειών και διαφορών μισθού.
- Η αδικαιολόγητη αποχή αντί για γραπτή παραίτηση μπορεί να καταχωριστεί ως οικειοθελής αποχώρηση με ημερομηνία που δεν σας συμφέρει, χωρίς να έχετε αντίγραφο της δήλωσής σας.
- Η πρόωρη αποχώρηση από σύμβαση ορισμένου χρόνου χωρίς σπουδαίο λόγο μπορεί να σας εκθέσει σε αξίωση αποζημίωσης από τον εργοδότη.
- Οι προθεσμίες των τριών και έξι μηνών για αμφισβήτηση αποσπασθείσας παραίτησης είναι αυστηρές· η αναμονή για «φιλικό διακανονισμό» δεν τις αναστέλλει.
- Αν δεν ελέγξετε το myErgani και το ασφαλιστικό ιστορικό, λάθη στην ημερομηνία λύσης ή σε αδήλωτες αποδοχές εντοπίζονται συχνά όταν πλέον τα στοιχεία είναι δύσκολο να αποδειχθούν.
Νομική βάση
Σχετικές δικαστικές αποφάσεις
Συχνές ερωτήσεις
Πώς κάνω παραίτηση από την εργασία μου;
Συντάσσετε γραπτή δήλωση με τα στοιχεία σας, την ημερομηνία και την τελευταία ημέρα εργασίας, την υπογράφετε και την παραδίδετε στον εργοδότη με υπογραφή παραλαβής, email ή συστημένη επιστολή. Αιτιολογία δεν χρειάζεται. Ο εργοδότης την αναγγέλλει στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ ως οικειοθελή αποχώρηση· ελέγξτε την καταχώριση στο myErgani.
Πρέπει να προειδοποιήσω τον εργοδότη πριν παραιτηθώ;
Αν η σύμβαση ή η συλλογική σύμβαση ορίζει προθεσμία, τηρήστε τη. Το άρθρο 4 ν. 2112/1920 προέβλεπε για τους υπαλλήλους προειδοποίηση ίση με το μισό της προθεσμίας του εργοδότη, έως τρεις μήνες, αλλά η σημερινή εφαρμογή του αμφισβητείται. Στην πράξη δίνεται εύλογη προειδοποίηση 15 έως 30 ημερών· για ειδικές περιπτώσεις ζητήστε γνώμη δικηγόρου.
Αν παραιτηθώ, παίρνω αποζημίωση;
Όχι, η αποζημίωση απόλυσης οφείλεται μόνο όταν καταγγέλλει ο εργοδότης. Εξαιρούνται η αποχώρηση για συνταξιοδότηση, όπου οφείλεται μειωμένο ποσοστό, και η περίπτωση βλαπτικής μεταβολής των όρων εργασίας, που μπορείτε να τη θεωρήσετε απόλυση και να ζητήσετε αποζημίωση (ΑΠ 24/2014). Δεδουλευμένα, αναλογία δώρων και αδείας οφείλονται πάντα.
Δικαιούμαι επίδομα ανεργίας μετά από παραίτηση;
Το τακτικό επίδομα ανεργίας της ΔΥΠΑ δεν χορηγείται όταν η σχέση λύθηκε με οικειοθελή αποχώρηση. Μπορείτε όμως να εγγραφείτε στο μητρώο ανέργων για κάρτα ανεργίας, προγράμματα και άλλες παροχές. Αν αμφισβητείτε ότι επρόκειτο για παραίτηση, ενημερώστε τη ΔΥΠΑ και κρατήστε την εξώδικη δήλωση ή την αγωγή.
Ποια η διαφορά παραίτησης και αποχώρησης στο ΕΡΓΑΝΗ;
Στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ η παραίτηση καταχωρίζεται ως «οικειοθελής αποχώρηση». Είναι διαφορετική από την καταγγελία από τον εργοδότη (απόλυση), από τη λήξη σύμβασης ορισμένου χρόνου και από την αποχώρηση με συμφωνία των μερών. Ο χαρακτηρισμός καθορίζει αν οφείλεται αποζημίωση και αν δικαιούστε επίδομα ανεργίας.
Τι χρήματα παίρνω όταν παραιτούμαι;
Τα δεδουλευμένα μέχρι την τελευταία ημέρα, την αναλογία του δώρου Χριστουγέννων ή Πάσχα, την αναλογία του επιδόματος αδείας και τις αποδοχές για την άδεια που δεν πήρατε. Ζητήστε αναλυτικό εκκαθαριστικό και συγκρίνετε με τις αποδείξεις μισθοδοσίας. Τα ποσά αυτά παραγράφονται σε πέντε έτη.
Μπορώ να πάρω πίσω την παραίτησή μου;
Η παραίτηση ισχύει από τη στιγμή που φθάνει στον εργοδότη και δεν ανακαλείται μονομερώς, εκτός αν ο εργοδότης συμφωνήσει. Αν όμως υπογράψατε υπό απειλή ή με εξαπάτηση, μπορείτε να ζητήσετε την ακύρωσή της με εξώδικη δήλωση και, αν χρειαστεί, με αγωγή στις προθεσμίες του ν. 3198/1955.
Ο εργοδότης με πιέζει να υπογράψω παραίτηση, τι κάνω;
Μην υπογράψετε. Αν ο εργοδότης θέλει να λύσει τη σύμβαση, πρέπει να σας απολύσει εγγράφως και να καταβάλει αποζημίωση. Καταγράψτε τις πιέσεις, κρατήστε μηνύματα και ονόματα μαρτύρων και απευθυνθείτε στην Επιθεώρηση Εργασίας. Αν ήδη υπογράψατε, κινηθείτε αμέσως για ακύρωση. Μην δεχθείτε «συμβιβασμό» με λιγότερα από όσα θα παίρνατε με απόλυση χωρίς να ρωτήσετε δικηγόρο.
Υποχρεούται ο εργοδότης να μου δώσει βεβαίωση προϋπηρεσίας;
Ναι. Με τη λύση της σύμβασης, με οποιονδήποτε τρόπο, ο εργοδότης οφείλει να χορηγήσει πιστοποιητικό για το είδος και τη διάρκεια της εργασίας σας και, αν το ζητήσετε, για τη διαγωγή σας (άρθρο 678 ΑΚ). Ζητήστε το εγγράφως και, αν αρνείται, απευθυνθείτε στην Επιθεώρηση Εργασίας.
Μπορώ να παραιτηθώ από σύμβαση ορισμένου χρόνου;
Πριν από τη λήξη της, μόνο για σπουδαίο λόγο (άρθρο 672 ΑΚ), όπως σοβαρή παράβαση του εργοδότη, ή με συμφωνία των μερών. Χωρίς σπουδαίο λόγο ο εργοδότης μπορεί να ζητήσει αποζημίωση για τη ζημία του. Αν ο εργοδότης δέχεται να φύγετε νωρίτερα, ζητήστε γραπτή συμφωνία.
Νομικός οδηγός: όλοι οι οδηγοί
Ανάλυση του εγγράφου μου →Νομικός οδηγόςΥποδείγματα συμβάσεωνΑρχική σελίδα της χώρας