Bedrijfsongeval: schadevergoeding van uw werkgever eisen
Wie tijdens het werk een ongeval krijgt, van een steiger valt, met de hand in een machine komt of op een natte vloer uitglijdt, kan zijn werkgever aansprakelijk stellen. Artikel 7:658 BW legt op de werkgever een ruime zorgplicht voor veilige werkplekken, gereedschap, instructies en toezicht. De bewijslast is gunstig voor de werknemer: u moet aantonen dat u schade hebt geleden bij het uitvoeren van uw werk, en daarna is het aan de werkgever om te bewijzen dat hij alles heeft gedaan wat redelijkerwijs nodig was om het ongeval te voorkomen, of dat u met opzet of bewust roekeloos handelde.
Deze route geldt voor werknemers met een arbeidsovereenkomst, maar ook voor uitzendkrachten, gedetacheerden, stagiairs en zzp’ers die in het bedrijf van een ander werken (art. 7:658 lid 4 BW). Bij verkeersongevallen tijdens het werk kan de werkgever bovendien aansprakelijk zijn omdat hij geen behoorlijke verzekering heeft afgesloten (art. 7:611 BW). In deze gids leest u hoe u het ongeval vastlegt, de werkgever aansprakelijk stelt, welke schade u kunt vorderen, zoals verlies van inkomen, medische kosten en smartengeld, en wat u doet als de verzekeraar van de werkgever weigert te betalen. Het resultaat is een onderbouwde schadeclaim die u buiten rechte of bij de kantonrechter kunt afwikkelen.
Kernpunten
Termijn
De vordering tot vergoeding van letselschade verjaart vijf jaar na de dag waarop u zowel met de schade als met de aansprakelijke werkgever bekend bent geworden; een absolute termijn van twintig jaar geldt bij letsel niet (art. 3:310 lid 5 BW). U kunt de verjaring stuiten met een schriftelijke aansprakelijkstelling waarin u zich ondubbelzinnig het recht op schadevergoeding voorbehoudt. Meld het ongeval direct intern; de werkgever moet een ernstig arbeidsongeval onverwijld melden bij de Nederlandse Arbeidsinspectie. Een letselschadezaak duurt in de praktijk vaak één tot drie jaar, omdat de medische eindtoestand moet worden afgewacht.
Wat te doen
Leg het ongeval en uw letsel direct vast. Maak foto’s van de plek, de machine, de ladder of de vloer waar het misging, noteer de namen van collega’s die het zagen en schrijf zo snel mogelijk op wat er gebeurde: tijdstip, welke taak u uitvoerde, wie de opdracht gaf en welke beschermingsmiddelen er wel of niet waren. Laat uw letsel dezelfde dag door de huisarts of op de spoedeisende hulp onderzoeken; het medisch dossier is later het belangrijkste bewijs van de aard van het letsel.
Vraag uw werkgever om een kopie van de interne ongevalsmelding en van het onderzoeksrapport. Is het ongeval ernstig (ziekenhuisopname, blijvend letsel of overlijden), dan moet de werkgever het onverwijld melden bij de Nederlandse Arbeidsinspectie. Het rapport van de inspectie en een eventueel boeterapport zijn sterk bewijs dat veiligheidsvoorschriften zijn overtreden.
Ga na of het ongeval onder art. 7:658 BW valt. De werkgever is aansprakelijk voor schade die u ‘in de uitoefening van uw werkzaamheden’ lijdt (art. 7:658 lid 2 BW). Dat begrip wordt ruim uitgelegd: ook een ongeval tijdens een klus bij een klant, in de kantine of op een bedrijfsterrein kan eronder vallen. U hoeft niet te bewijzen dat de werkgever een fout maakte; u moet aannemelijk maken dat het ongeval tijdens het werk gebeurde en dat uw schade daaruit voortvloeit.
Werkt u niet op basis van een arbeidsovereenkomst, bijvoorbeeld als uitzendkracht, stagiair of zzp’er, dan geldt dezelfde aansprakelijkheid voor degene in wiens bedrijf u werkt (art. 7:658 lid 4 BW). Bij uitzendwerk kunt u zowel het uitzendbureau als de inlener aanspreken. Een ongeval op weg van huis naar werk valt in beginsel niet onder art. 7:658 BW.
Beoordeel waar de werkgever tekort is geschoten. De zorgplicht omvat het inrichten en onderhouden van lokalen en gereedschap en het geven van maatregelen en aanwijzingen die redelijkerwijs nodig zijn om schade te voorkomen (art. 7:658 lid 1 BW). Denk aan ontbrekende afscherming van een machine, geen valbeveiliging, onvoldoende instructie of het gedogen van onveilige werkwijzen. De werkgever moet ook toezicht houden op naleving; enkel een instructie geven is niet genoeg als iedereen die in de praktijk negeert.
De zorgplicht is niet onbeperkt. Bij een huiselijk of alledaags risico, zoals een trap in een magazijn die ook thuis zou worden gebruikt, hoeft de werkgever niet meer te doen dan deugdelijk materiaal ter beschikking stellen (ECLI:NL:HR:2007:BB5625). Ook dagelijkse controle van elke werkplek wordt niet altijd verlangd (ECLI:NL:HR:2004:AO8171). Hoe gevaarlijker het werk, hoe zwaarder de eisen.
Kijk bij een verkeersongeval ook naar de verzekeringsplicht van art. 7:611 BW. Raakt u als bestuurder van een motorvoertuig tijdens het werk betrokken bij een verkeersongeval, of lijdt u als fietser of voetganger schade bij een ongeval waarbij een voertuig betrokken is, of krijgt u als fietser een eenzijdig ongeval, dan moet de werkgever op grond van goed werkgeverschap zorgen voor een behoorlijke verzekering. Heeft hij dat niet gedaan, dan is hij aansprakelijk voor de uitkering die u bij een behoorlijke verzekering had gekregen (ECLI:NL:HR:2008:BD7480).
Die uitbreiding geldt niet voor elk ongeval op straat. Een postbezorger die te voet op ijs uitgleed, kon zich niet op deze verzekeringsplicht beroepen (ECLI:NL:HR:2011:BR5215). Vraag uw werkgever schriftelijk welke ongevallen- of schadeverzekering voor werknemers bestaat en vraag de polisvoorwaarden op.
Stel de werkgever schriftelijk aansprakelijk. Stuur een aangetekende brief of een e-mail met ontvangstbevestiging waarin u het ongeval beschrijft, de werkgever op grond van art. 7:658 BW (en zo nodig art. 7:611 BW) aansprakelijk stelt, vraagt de aansprakelijkheidsverzekeraar in te lichten en binnen een termijn van bijvoorbeeld vier weken de aansprakelijkheid te erkennen. Behoud u uitdrukkelijk alle rechten voor; zo stuit u ook de verjaring.
De werkgever heeft vrijwel altijd een aansprakelijkheidsverzekering (AVB). De verzekeraar neemt de behandeling over en schakelt vaak een schaderegelaar en medisch adviseur in. Volgens de Gedragscode Behandeling Letselschade moet de verzekeraar binnen redelijke termijn een standpunt innemen over de aansprakelijkheid. Overweeg in dit stadium al een gespecialiseerde letselschadeadvocaat of belangenbehartiger; bij erkende aansprakelijkheid betaalt de verzekeraar redelijke kosten daarvan als buitengerechtelijke kosten (art. 6:96 lid 2 BW).
Breng uw schade volledig in kaart. Vergoed wordt vermogensschade en ander nadeel (art. 6:95 BW). Tot vermogensschade behoren onder meer verlies van inkomen en pensioenopbouw, medische kosten die de zorgverzekering niet dekt (eigen risico, fysiotherapie boven de dekking), reiskosten naar behandelaars, huishoudelijke hulp, kosten van aanpassingen aan woning of auto en redelijke kosten van rechtsbijstand (art. 6:96 BW). Houd vanaf de eerste dag een map bij met bonnen, facturen en een overzicht van gereden kilometers.
Hebt u lichamelijk of geestelijk letsel, dan hebt u ook recht op smartengeld (art. 6:106 lid 1 onder b BW). De hoogte wordt bepaald naar billijkheid, aan de hand van vergelijkbare uitspraken. Naasten van iemand met ernstig en blijvend letsel kunnen sinds 2019 affectieschade vorderen, een wettelijk vastgesteld bedrag (art. 6:107 lid 1 onder b BW). Een uitkering van een ongevallenverzekering van de werkgever wordt vaak verrekend.
Werk mee aan medisch onderzoek en wacht de eindtoestand af. De verzekeraar zal u vragen een medische machtiging te tekenen. Beperk die machtiging tot de relevante medische gegevens en laat haar lopen via de medisch adviseur, niet via de schaderegelaar. Bij blijvende klachten volgt vaak een onafhankelijke medische expertise door een specialist die partijen samen kiezen. Pas als de medische eindtoestand is bereikt, kan de schade definitief worden berekend.
Vraag in de tussentijd voorschotten. Zeker als uw inkomen daalt na de periode van loondoorbetaling bij ziekte, is een voorschot op de schadevergoeding belangrijk. Bewaar het re-integratieverslag en de beslissingen van het UWV over WIA; die zijn nodig voor de berekening van het verlies aan verdienvermogen.
Schakel de rechter in als de verzekeraar aansprakelijkheid afwijst of blijft traineren. Vorderingen uit arbeidsovereenkomst en op grond van art. 7:658 lid 4 BW worden ongeacht de hoogte behandeld door de kantonrechter (art. 93 Rv); procesvertegenwoordiging door een advocaat is daar niet verplicht. Bent u het met de verzekeraar alleen over één punt oneens, bijvoorbeeld de aansprakelijkheid of de hoogte van het smartengeld, dan kunt u met een verzoekschrift een deelgeschilprocedure starten (art. 1019w Rv). De kosten daarvan worden in beginsel door de aansprakelijke partij gedragen voor zover zij redelijk zijn.
Is er acute geldnood, dan kan een voorschot in kort geding worden gevorderd (art. 254 Rv), mits u een spoedeisend belang hebt en de vordering voldoende aannemelijk is.
Sluit de zaak zorgvuldig af. De meeste letselschadezaken eindigen met een vaststellingsovereenkomst waarin een slotbedrag wordt afgesproken ‘ter finale kwijting’. Laat zo’n overeenkomst altijd controleren door uw advocaat of belangenbehartiger en let erop dat toekomstige schade, zoals verslechtering van het letsel of pensioenschade, is meegenomen. Na ondertekening kunt u in de regel niets meer bijvorderen.
De schadevergoeding voor inkomensverlies kan fiscale gevolgen hebben; smartengeld is niet belast als inkomen, maar telt wel mee in box 3 zodra het op uw rekening staat. Neem ook de kosten van fiscale en financiële advisering mee in de onderhandeling.
Waarop letten
- Te laat melden en vastleggen: zonder foto’s, getuigenverklaringen en een tijdig medisch consult kan de werkgever betwisten dat het ongeval tijdens het werk gebeurde, en dat bewijs ligt bij u.
- Denken dat eigen onoplettendheid de claim blokkeert: in art. 7:658 BW leidt alleen opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer tot verval van de aansprakelijkheid; gewone onvoorzichtigheid niet. Laat u niet afschepen met ‘u lette niet op’.
- Een ruime medische machtiging tekenen: dan krijgt de verzekeraar inzage in uw hele medische voorgeschiedenis en kan hij klachten toeschrijven aan eerdere aandoeningen.
- De verjaring laten lopen: vijf jaar is snel voorbij als de onderhandelingen stilvallen; stuit tijdig en schriftelijk (art. 3:310 BW).
- Een slotbedrag te vroeg accepteren: wie tekent voordat de medische eindtoestand bekend is, draagt zelf het risico dat het letsel verergert.
- Bij een verkeersongeval alleen art. 7:658 BW proberen: de werkgever heeft daar vaak weinig zeggenschap, maar kan wel aansprakelijk zijn omdat een behoorlijke verzekering ontbrak (art. 7:611 BW).
- Uitkeringen en ongevallenverzekeringen vergeten: een uitkering van een door de werkgever afgesloten ongevallenverzekering wordt vaak verrekend met de schadevergoeding; vraag de polis op voordat u bedragen accepteert.
Juridische grondslag
Gerelateerde rechterlijke uitspraken
Veelgestelde vragen
Is mijn werkgever altijd aansprakelijk voor een bedrijfsongeval?
Nee, maar de lat ligt hoog voor de werkgever. Hij ontloopt aansprakelijkheid alleen als hij bewijst dat hij alle redelijkerwijs nodige maatregelen en instructies heeft gegeven, of dat de schade in belangrijke mate komt door uw opzet of bewuste roekeloosheid (art. 7:658 lid 2 BW). Bij alledaagse risico’s, zoals een gewone trap, worden minder vergaande maatregelen verlangd dan bij werken op hoogte of met machines.
Krijg ik minder schadevergoeding als ik zelf niet goed oplette?
In de regel niet. Bij een vordering op grond van art. 7:658 BW wordt uw eigen schuld niet verrekend zoals bij een gewone onrechtmatige daad. Alleen opzet of bewuste roekeloosheid, dus het welbewust nemen van een groot risico, kan de aansprakelijkheid laten vervallen. Dat moet de werkgever bewijzen, en rechters nemen bewuste roekeloosheid zelden aan.
Hoeveel smartengeld krijg je bij een bedrijfsongeval?
Er is geen vaste tabel. De rechter stelt het smartengeld naar billijkheid vast (art. 6:106 BW) en kijkt naar de aard en ernst van het letsel, de duur van het herstel, blijvende beperkingen en uw leeftijd. In de praktijk worden vergelijkbare uitspraken uit de Smartengeldgids gebruikt. Bij licht letsel gaat het om enkele honderden tot enkele duizenden euro’s, bij blijvend ernstig letsel om veel hogere bedragen.
Geldt dit ook voor uitzendkrachten en zzp’ers?
Ja. Wie in de uitoefening van zijn beroep of bedrijf arbeid laat verrichten door iemand zonder arbeidsovereenkomst, is op dezelfde manier aansprakelijk (art. 7:658 lid 4 BW). Een uitzendkracht kan zowel het uitzendbureau als het inlenende bedrijf aanspreken. Een zzp’er die op de bouwplaats van een opdrachtgever werkt en daar gewond raakt, kan de opdrachtgever aansprakelijk stellen.
Ik had een auto-ongeluk tijdens werktijd. Is de werkgever aansprakelijk?
Voor verkeersongevallen heeft de werkgever weinig invloed op de veiligheid, maar uit goed werkgeverschap volgt dat hij moet zorgen voor een behoorlijke verzekering (art. 7:611 BW). Ontbreekt die, dan is hij aansprakelijk voor de uitkering die u daaruit had gekregen (ECLI:NL:HR:2008:BD7480). Dat geldt voor bestuurders van motorvoertuigen, fietsers en voetgangers bij ongevallen met een voertuig, en voor eenzijdige fietsongevallen.
Wat als ik onderweg naar mijn werk een ongeluk krijg?
Woon-werkverkeer valt in beginsel buiten art. 7:658 BW, omdat u dan nog niet ‘in de uitoefening van uw werkzaamheden’ bent. Anders kan het liggen als u in een auto van de zaak reist voor een rit die de werkgever regelt of als de reis zelf onderdeel van het werk is, bijvoorbeeld naar een klant. Uw eigen verzekeringen en de WA-verzekering van een eventuele tegenpartij zijn dan de eerste route.
Hoe lang heb ik om mijn werkgever aansprakelijk te stellen?
Een vordering wegens letsel verjaart vijf jaar na de dag waarop u de schade en de aansprakelijke partij kende (art. 3:310 lid 5 BW). Een absolute termijn van twintig jaar geldt bij letsel niet. Stuur toch zo snel mogelijk een aansprakelijkstelling: bewijs gaat verloren, collega’s vertrekken en de werkgever moet de verzekeraar tijdig kunnen inlichten.
Wie betaalt mijn advocaat of letselschadebureau?
Als de werkgever aansprakelijk is, vallen redelijke kosten ter vaststelling van schade en aansprakelijkheid onder de te vergoeden schade (art. 6:96 lid 2 BW). In letselschadezaken betaalt de verzekeraar daarom meestal de declaraties van uw belangenbehartiger. Een rechtsbijstandverzekering of vakbond kan daarnaast helpen. Wordt aansprakelijkheid afgewezen, dan loopt u een kostenrisico; bespreek dat vooraf met uw advocaat.
Moet mijn werkgever het ongeval melden bij de Arbeidsinspectie?
Ja, een ernstig arbeidsongeval, bijvoorbeeld met ziekenhuisopname, blijvend letsel of overlijden, moet de werkgever onverwijld melden bij de Nederlandse Arbeidsinspectie. De inspectie kan een onderzoek instellen en een boete opleggen. U kunt zelf ook een melding doen. Een inspectierapport waaruit blijkt dat voorschriften zijn overtreden, is in de civiele procedure zwaarwegend bewijs.
Wat is een deelgeschilprocedure?
Dat is een snelle procedure bij de rechter voor één geschilpunt in een letselschadezaak, zoals de vraag of de werkgever aansprakelijk is of welk smartengeld passend is (art. 1019w Rv). Het doel is de onderhandelingen weer op gang te brengen. De procedure begint met een verzoekschrift, en de redelijke kosten komen in beginsel voor rekening van de aansprakelijke partij.
Juridische gids – stap voor stap
Mijn document analyseren →Juridische gidsContractmodellenStartpagina van het land